Bajkałówka

Bajkałówka[5], cyraneczka bajkalska[6], cyranka bajkalska[3] (Sibirionetta formosa) – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

Bajkałówka
Sibirionetta formosa[1]
(Georgi, 1775)
Ilustracja
Samiec w szacie godowej
Ilustracja
Samica
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina kaczki
Plemię Anatini
Rodzaj Sibirionetta
von Boetticher, 1929
Gatunek bajkałówka
Synonimy
  • Anas formosa Georgi, 1775[2]
  • Nettion formosa (Georgi, 1775)[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     letnie lęgowiska

     przeloty

     zimowiska

SystematykaEdytuj

Jedyny przedstawiciel rodzaju Sibirionetta[5][7]. Nie wyróżnia się podgatunków[2][7].

WystępowanieEdytuj

Ptak ten zamieszkuje środkową i wschodnią Syberię oraz wybrzeża Bajkału. Zimuje głównie w Japonii, Korei Południowej i Chinach, rzadko na Tajwanie i w Hongkongu[2]. Sporadycznie pojawia się w Europie oraz Ameryce Północnej. W Polsce odnotowane pojawienia są niepewne i gatunek ten nie jest zaliczany do krajowej awifauny[8].

MorfologiaEdytuj

Cechy gatunku
Samiec w szacie godowej ma wierzch głowy czarny, boki głowy i szyi kremowe. Kremowa plama również u nasady dzioba. Przez oko pionowy zielony pas o metalicznym, opalizującym połysku przechodzący u góry w wygięty ku tyłowi półksiężyc. Pierś jasnobrązowa z ciemnymi plamkami, wierzch ciała brązowy, na łopatkach w kolorze ochry. Boki popielate z ciemniejszymi prążkami, lusterko zielone. Dziób sinoniebieski. Samica brązowa z ciemnym deseniem, u nasady dzioba wyraźna biała plama.

EkologiaEdytuj

Wymiary średnie
długość ciała 39–43 cm, rozpiętość skrzydeł 65–75 cm[2]
masa ciała samca 360–520 g, samicy 402–505 g[2]
Biotop
Różnorodne śródlądowe zbiorniki wodne.
Gniazdo
Zagłębienie wysłane suchymi roślinami i puchem. Znajduje się na ziemi w otwartym terenie, czasem w sporej odległości od wody.
Jaja
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju - lipcu 6 do 9 jaj. Jaja są bladozielone o średnich wymiarach 48 x 35 mm i średniej masie 31 g.
Wysiadywanie
Jaja wysiadywane są przez samicę, która również sama wodzi przez 45–55 dni pisklęta.
Pożywienie
Rośliny wodne i lądowe oraz bezkręgowce.

OchronaEdytuj

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody został zaliczony do kategorii LC (najmniejszej troski)[4].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Anas formosa, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2014-02-10]
  2. a b c d e C. Carboneras, G. M. Kirwan (2014): Baikal Teal (Sibirionetta formosa). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2014-09-28]. (ang.)
  3. a b Denis Lepage: Cyraneczka bajkalska (Anas formosa) Georgi, 1775. Avibase. [dostęp 2014-01-23].
  4. a b BirdLife International 2012, Sibirionetta formosa, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2014 [online], wersja 2014.2 [dostęp 2014-09-28] (ang.).
  5. a b Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Anatinae Leach, 1820 - kaczki (wersja: 2020-01-10). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-04-13].
  6. Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842. 
  7. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Screamers, ducks, geese, swans (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-04-13].
  8. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego: Lista awifauny krajowej. Gatunki ptaków stwierdzone w Polsce – stan z 31.12.2019. [dostęp 2020-04-13].