Barbara Kozłowska

Barbara Kozłowska (ur. 1940 w Tarnobrzegu, zm. 2008 we Wrocławiu)[1] – artystka konceptualna, jedna z najważniejszych przedstawicielek awangardy wrocławskiej. Uczestniczka Sympozjum Plastycznego Wrocław '70 i założycielka galerii Babel. Znana z efemerycznych instalacji artystycznych, environment i performance[2].

Barbara Kozłowska
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1940
Tarnobrzeg
Data i miejsce śmierci 2008
Wrocław
Narodowość polska
Alma Mater PWSSP we Wrocławiu
Dziedzina sztuki environment, instalacja artystyczna, performance
Epoka sztuka konceptualna
Ważne dzieła
  • Linia graniczna
  • Ciągłe Spadanie
  • Interpretacja przestrzenna poezji strukturalnej

ŻyciorysEdytuj

Jej rodzina pochodziła z Tarnobrzega. Była córką Zygmunta Kozłowskiego, nadleśniczego Koronowa, który w czasie wojny zginął w obozie w Dachau. Po wojnie zamieszkała wraz z matką i siostrami we Wrocławiu[3].

W 1959 r. próbowała zdawać na architekturę, ostatecznie rozpoczęła studia na PWSSP na „malarstwie architektonicznym”[4]. W tym czasie poznała swojego przyszłego męża, Zbigniewa Makarewicza, który z powodu problemów mieszkaniowych zamieszkał z jej rodziną[3].

Z wykształcenia była malarką[1]. Po ukończeniu studiów w 1965 roku[4] pracowała w domu kultury „Pafawagu”, tworząc m.in. kostiumy i scenografie. Często pracowała zespołowo, głównie z mężem Zbigniewem Makarewiczem. Ich ścieżki artystyczne rozeszły się po Sympozjum Plastycznym Wrocław '70[3].

Po stanie wojennym angażowała się w działania kultury niezależnej i realizowała swą twórczość przez drugi obieg[1].

TwórczośćEdytuj

 
Przykład „pojęciokształtów” Dróżdża, praca pt. Między
 
„Przeniesienie linii granicznej” na IV Biennale Form Przestrzennych „Zjazd Marzycieli”, Elbląg 1971
 
Trwanie, model do projektu powstałego na Sympozjum Plastyczne Wrocław ’70
 
Interpretacja przestrzenna poezji strukturalnej Stanisława Dróżdża „Samotność”, 1970/2016, Park Popowicki we Wrocławiu

W swoich pracach próbowała łączyć różne dyscypliny: sztuki wizualne, architekturę, matematykę, astronomię, performance. Dużą część jej twórczości stanowiły oszczędne formalnie działania konceptualne, kompozycje przestrzenne i sytuacje artystyczne. Wykorzystując z pozoru banalne obiekty (plastikowe butelki, papierowe kartki), tworzyła instalacje o rozbudowanych znaczeniach. Potrafiła w nich konkretyzować wielkie, uniwersalne pojęcia przyrodnicze czy poetyckie, równocześnie zawierając kameralne, osobiste i intymne gesty[5]. Według Kozłowskiej, każde zjawisko dało się przedstawić jako obraz sztuki abstrakcyjnej. Mówiła:

Wszystko to możesz zobaczyć gdziekolwiek[3].

Była erudytką, otwartą na różnorodne dziedziny, jak i opinie oraz twórczość innych ludzi i artystów. Pisała także wiele tekstów teoretycznych sztuki oraz tworzyła prace poetyckie[5]. W wykonawstwie swoich projektów była nieustępliwa i konsekwentna[3]. W tekście Barbara Kozłowska. Wielka podróż Marika Kuźmicz przytacza słowa artystki będące swoistym biogramem – tekstem-performansem[6]:

urodziłam się w polsce wystawiałam dużo i zawsze tam gdzie nie chciałam wystawiać tam gdzie chciałabym wystawiać nigdy nie wystawiałam wyjeżdżałam podróżowałam występowałam wyjeżdżałam tam gdzie chciałam wyjechać z ważnych artystycznych powodów podróżowałam wszystkimi dostępnymi środkami lokomocji jak najdalej występowałam na plażach w galeriach i na video budowałam przenosiłam powtarzałam coś tam budowałam modele teoretyczne pojęć jakichś tam przenosiłam linię graniczną na księżyc i gdzieś tam powtarzałam zawsze te same banalne zdania o sztuce i rzeczywistości albo zawsze tę samą banalną prawdę o sztuce pisałam oczywistości o czymś tam brałam udział w wystawach w polsce rumunii wielkiej brytanii włoszech jugosławii podróżowałam na syberię do wielkiej brytanii na maltę do włoch jugosławii francji

Barbara Kozłowska, (zamiast życiorysu), 1975

Ciągłe spadanieEdytuj

15 marca 1968 roku odbyła się akcja artystyczna „Ciągłe spadanie”, którą współtworzyła razem ze Zbigniewem Makarewiczem, Ernestem Niemczykiem, Wiesławem Rembielińskim i Ryszardem Zamorskim[7]. Dzięki wstawiennictwu Jana Chwałczyka, ówczesnego kierownika artystycznego BWA Wrocław, spektakl udało zorganizować się w Sali Romańskiej Muzeum Architektury. Akcja inspirowana była poematem Tadeusza Różewicza pt. „Spadanie”. Składała się z elementów przestrzennych, dźwiękowych i świetlnych, a także angażowała publiczność przez rozmaite gry, np. rzucaniem pustymi ulotkami. Kozłowska była odpowiedzialna m.in. za opracowanie instalacji przestrzennych[3]. Akcja powtarzano przez kolejne dni i za każdym razem aranżowana była przez innego artystę zespołu. Cieszyła się dużą popularnością i zbiegła się z marcowymi protestami studenckimi 1968 roku. Być może również dlatego zyskała wydźwięk polityczny i została z dnia na dzień odwołana a instalacje zniknęły bez oficjalnego powodu.

Sympozjum Plastyczne Wrocław '70Edytuj

Sukces „Ciągłego spadania” zaowocował znajomością z Jerzym Ludwińskim i uczestnictwem w Sympozjum Plastycznym Wrocław '70. Kozłowska współorganizowała wydarzenie, odpowiadając za kontakt z artystami i negocjacje z Galerią Foksal.

Ostatnią wspólną pracą Kozłowskiej, Makarewicza i Niemczyka było, wystawione na Sympozjum, „Miasto-Kosmos”, określane jako „interpretacja przestrzenna poezji” czy „kompozycja przestrzeni emocjonalnej”. Później w swojej twórczości Kozłowska zwróciła się w stronę dalszej redukcji formalnej, co poróżniło ją artystycznie z Makarewiczem[3].

Artystka przyczyniła się także do popularyzacji twórczości Stanisława Dróżdża i jego poezji konkretnej, który prywatnie był bliskim znajomym jej i Makarewicza. Na Sympozjum stworzyła „Przestrzenną interpretację poezji strukturalnej” pokazującą pracę Dróżdża „Samotność”. Składająca się z 45 betonowych bloków, gdzie każdy blok to uprzestrzenniona cyfra jeden, instalacja obrazuje samotność w tłumie[a][8]. Poza tym opracowała graficznie pierwszą wersję jego słynnych „Pojęciokształtów”[3].

Galeria BabelEdytuj

Pomimo problemów ze zdrowiem, zawałem serca i pobytem w sanatorium, Kozłowskiej udało się zainicjować powstanie niezależnej, niekomercyjnej Galerii Babel. Rozwinęła się z pracowni samej artystki, która od 1968 roku organizowała w niej spotkania i dyskusje. Galeria była miejscem otwartym, do której można było wejść z ulicy i coś do niej dodać lub coś z niej zabrać. W maju 1972 roku Kozłowska zakleiła szyby galerii białym papierem, na którym można było do woli pisać. W galerii organizowane były wystąpienia i spotkania, np. uczestników Studia Kompozycji Emocjonalnej. Powstające w niej dzieła nawiązujące do przestrzeni galeryjnej zaliczyć można do environments. Jak się później okazało, działalność galerii była kluczowa w krystalizacji polskiej sztuki pojęciowej[1].

Linia granicznaEdytuj

Przez większość swojego życia Kozłowska realizowała projekt „Linii granicznej”. Artystka na różnych plażach świata tworzyła linię graniczną ze kolorowanych stożków piasku, po czym dokumentowała je fotograficznie. Linia w założeniu miała rozgraniczać całą kulę ziemską ze wschodu na zachód.

Projekt realizowany był od 1967 roku na plażach jeziora Bajkał, przez lata 70. na plaży w Łazach (wtedy oficjalnie zainicjowany[1]), na plenerze w Osiekach, na Malcie i Szkocji, dzięki znajomości ze szkockim artystą Richardem Demarco i jego wsparciu, oraz w Kalifornii czy Syberii[2].

Realizacje i projektyEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Instalacja zrealizowana została w Parku Popowickim wiele lat później, dopiero z okazji Europejskiej Stolicy Kultury 2016.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Wystawa prac Barbary Kozłowskiej Retrospektywa w Elblągu – News O.pl, O.pl Polski Portal Kultury [dostęp 2020-06-12] (pol.).
  2. a b MWW – Muzeum Współczesne Wrocław – Plan wystaw 2020, muzeumwspolczesne.pl [dostęp 2020-06-12].
  3. a b c d e f g h i Znana i nieznana. Rozmowa o Barbarze Kozłowskiej, SZUM, 31 lipca 2016 [dostęp 2020-06-12] (pol.).
  4. a b Barbara Kozłowska – Konteksty, www.contexts.com.pl [dostęp 2020-06-12].
  5. a b Redakcja, Wystawa Barbary Kozłowskiej w Fundacji Arton, Zwierciadlo.pl, 22 czerwca 2016 [dostęp 2020-06-12] (pol.).
  6. Marika Kuźmicz, Barbara Kozłowska. Wielka podróż.
  7. Ciągłe spadanie – rekonstrukcja akcji artystycznej z 1968 roku, wroclaw.pl [dostęp 2020-06-12] (pol.).
  8. Instalacja „Samotność” w Parku Popowickim, www.wroclaw2016.strefakultury.pl [dostęp 2020-06-12] (pol.).
  9. Informator IV Biennale Form Przestrzennych w Elblągu: Zjazd Marzycieli, 1971.

Materiały źródłoweEdytuj

  • Barbara Kozłowska. Warszawa-Wrocław: Fundacja Arton i Muzeum Współczesne Wrocław, 2020, s. 240. ISBN 978-83-63350-42-0.

Linki zewnętrzneEdytuj