Bardzka Góra, Kalwaria (593 m n.p.m.) – wzniesienie w południowo-zachodniej Polsce, w Górach Bardzkich, w Sudetach Środkowych.

Bardzka Góra
Ilustracja
Bardzka Góra z widocznym obrywem
Państwo  Polska
Pasmo Sudety
Góry Bardzkie
Grzbiet Wschodni
Wysokość 593[1] m n.p.m.
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Bardzka Góra
Bardzka Góra
Ziemia50°29′43,97″N 16°44′55,99″E/50,495547 16,748886
Kaplica NMP na Górze Bardzkiej

PołożenieEdytuj

Wzniesienie położone jest w północno-zachodniej części Grzbietu Wschodniego Gór Bardzkich, nad Przełomem Bardzkim, na południowy wschód od Barda[1]. Górę w dziejach nazywano: Warthaberg, Wartha Berg, Warthaer Kapellenberg, Kapellenberg, Brona, Góra Kapliczna, Bardzka Góra, Kalwaria[1].

OpisEdytuj

Jest to góra o kopulastym kształcie i stromych zboczach z wyraźnie zaznaczonym wierzchołkiem. Góruje nad Przełomem Bardzkim i Bardem, do których opada bardzo stromym zboczem ze skalnym Obrywem Bardzkim[1]. Wydzielona jest głębokimi dolinami potoków, Srebrnika od zachodu, Bratniaka od południowego wschodu, a od południowego zachodu Węglówki[1]. Góra stanowi zwornik, z którego rozchodzą się grzbiety o stromo opadających zboczach. Na północny wschód ciągnie się grzbiet z Kurzyńcem, w stronę północnego zachodu odchodzi najdłuższe ramię z Kozłem i Broną, a w stronę południa za płytką przełęczą ciągnie się wąski, właściwy Grzbiet Wschodni z Jodłową[1].

Budowa geologicznaEdytuj

Kalwaria zbudowana jest z dolnokarbońskich szarogłazów, zlepieńców i łupków ilastych struktury bardzkiej, którą od zachodu wzdłuż doliny Srebrnika przebiły górnokarbońskie granodioryty kłodzko-złotostockie, w których występuje prenit[1]. Na południowym zboczu i w dolinie Srebrnika znajdują się wychodnie granitoidów stanowiących apofizę intruzji kłodzko-złotostockiej[1].

RoślinnośćEdytuj

Zbocza Kalwarii porastają lasy regla dolnego – przeważnie świerkowe, ze znaczną domieszką buka i innych gatunków, głównie liściastych[1]. Lasy te są przerzedzone zrębami[1].

Obryw BardzkiEdytuj

Poniżej szczytu znajduje się tzw. Obryw Skalnyurwisko na zboczu Kalwarii od strony Nysy Kłodzkiej[1]. Jest to pozostałość po olbrzymim obrywie mas skalnych, które 24 sierpnia 1598 r. zablokowały koryto Nysy, grożąc zatopieniem Barda[1]. Na górnej krawędzi urwiska stoi krzyż. Są to ślady największego odnotowanego w historycznych czasach obrywu skalnego w Sudetach[1].

KaplicaEdytuj

Na szczycie znajduje się barokowa kaplica górska NMP z 1619 roku ze skromnym wyposażeniem, wzniesiona w miejscu, w którym według wierzeń w 1400 roku miała się objawić Matka Boża Płacząca[1]. Obok znajduje się skałka z jej odbitą "stópką" (rekonstrukcja), przy której stoją kapliczki kalwaryjne[1].

Całą górę oplata gęsta sieć dróg i ścieżek, z których część związana jest z kultowym charakterem terenu, wiodą nimi trasy pątnicze, przy których stoją kapliczki z XVII i XIX wieku oraz stacje dróg krzyżowych. Jedna ze stromych ścieżek pątniczych prowadzi z Barda doliną potoku Srebrnik przez Źródło Marii na szczyt. Zespół kapliczek i ścieżek pątniczych nazywany jest Bardzką Kalwarią.

Ruiny zamkuEdytuj

Na niewielkim spłaszczeniu bocznego ramienia Bardzkiej Góry, ograniczającego od zachodu Obryw Skalny, na wysokości ok. 420 m n.p.m., znajdują się ruiny średniowiecznego zamku[1]. Powstał on prawdopodobnie w końcu XIII lub na początku XIV wieku[1].

TurystykaEdytuj

Przez szczyt prowadzi szlak turystyczny:

Na górnej krawędzi osuwiska położony jest punkt widokowy, z którego roztacza się panorama Barda, Przełomu Bardzkiego i północnej części Grzbietu Zachodniego Gór Bardzkich.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 12: Góry Bardzkie. Wrocław: Wydawnictwo I-BiS, 1993, s. 114-119. ISBN 83-85773-04-5.

BibliografiaEdytuj