Bastylia (fr. la Bastille) – zamek wybudowany pod Paryżem, w latach 1370–1383, jako część jego umocnień, w celu obrony bramy Św. Antoniego. Słowo la bastille w wolnym tłumaczeniu oznacza każdy zamek tuż za rogatkami miasta i jest mniej więcej odpowiednikiem polskiego słowa barbakan.

Bastille
Ilustracja
Wschodnia fasada Bastylii, 1790/1791
Państwo  Francja
Miejscowość Paryż
Typ budynku Zamek, arsenał i więzienie
Inwestor Karol V i Hugues Aubriot
Wysokość całkowita 24 m
Rozpoczęcie budowy po 1370
Ukończenie budowy przed 1383
Plan budynku
Plan budynku
Położenie na mapie Paryża
Mapa konturowa Paryża, w centrum znajduje się punkt z opisem „Bastille”
Położenie na mapie Francji
Mapa konturowa Francji, u góry znajduje się punkt z opisem „Bastille”
Położenie na mapie Île-de-France
Mapa konturowa Île-de-France, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Bastille”
Ziemia48°51′12″N 2°22′06″E/48,853333 2,368333

Z upływem czasu paryska Bastylia straciła znaczenie obronne. W 1413 roku zdobyli Bastylię (twierdzę królewską służącą za więzienie) dowodzeni przez Simona Lecoustelliera francuscy rzemieślnicy zwani cabochiens, których bunt spowodowany był korupcją w administracji państwowej[1]. W XVII wieku stała się ciężkim więzieniem. Pierwotnie zamek miał cztery wieże, za panowania Ludwika XVI został rozbudowany o kolejne cztery.

14 lipca 1789, w czasie zamieszek rozpoczynających rewolucję francuską, zamek został zdobyty przez lud paryski i jako symbol ucisku w czasie późniejszym zburzony. Choć samo zdobycie Bastylii trudno uznać za wielki sukces militarny rewolucjonistów – twierdzy bez przekonania broniło 97 żołnierzy-weteranów (w tym inwalidów) i 32 żołnierzy ze szwajcarskiego pułku Salis-Samade[2], a uwolniono zaledwie kilku więźniów (czterech fałszerzy, hrabiego oskarżonego o kazirodztwo i dwóch szaleńców), miało ono jednak wymiar ważnego symbolu udanego buntu wobec władzy monarszej i zostało później zmitologizowane w rewolucyjnej ikonografii[3].

Dzień 14 lipca, dzień zdobycia Bastylii, do dziś jest we Francji świętem narodowym i jest co roku hucznie obchodzony.

Klucz do Bastylii trafił w posiadanie prezydenta USA Jerzego Waszyngtona i do dziś jest prezentowany w jego posiadłości Mount Vernon[4].

Znani więźniowie BastyliiEdytuj

W literaturzeEdytuj

Zdobycie Bastylii zostało opisane przez Teodora Jeske-Choińskiego w powieści Błyskawice.

PrzypisyEdytuj

  1. George Kohn Encyklopedia wojen, Warszawa 1998, s. 101.
  2. Robert Bielecki: Bastylia 1789. Warszawa: Bellona, 1991, s. 63. ISBN 83-11-07885-8.
  3. Andrzej Cisek, Kłamstwo Bastylii, Gdańsk: Oficyna Wydawnicza Finna, 2006, ISBN 83-89929-57-0.
  4. How the Key to the Bastille Ended Up in George Washington’s Possession | History | Smithsonian Magazine, www.smithsonianmag.com [dostęp 2020-07-15] (ang.).