Otwórz menu główne

Bernard Mond

generał brygady Wojska Polskiego.

Bernard Stanisław Mond (ur. 14 listopada 1887 w Stanisławowie, zm. 5 lipca 1957 w Krakowie) – generał brygady Wojska Polskiego.

Bernard Mond
Ilustracja
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 14 listopada 1887
Stanisławów, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 5 lipca 1957
Kraków, Polska
Przebieg służby
Lata służby 1914–1946
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 95 Pułk Piechoty Austro-Węgier,
1 Pułk Strzelców Lwowskich,
5 Pułk Piechoty Legionów,
6 Pułk Piechoty Legionów,
205 Ochotniczy Pułk Piechoty,
49 Huculski Pułk Strzelców,
6 Dywizja Piechoty
Stanowiska dowódca kompanii,
dowódca batalionu,
dowódca pułku piechoty,
dowódca piechoty dywizyjnej,
dowódca dywizji piechoty
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska (obrona Lwowa),
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa (kampania wrześniowa)
Późniejsza praca Państwowe Biuro Podróży „Orbis”
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Signum Laudis (w czasie wojny) Krzyż Jubileuszowy Wojskowy Krzyż Wojskowy Karola Komandor Orderu Korony Rumunii Order Krzyża Białego Związku Obrony III Klasy (Estonia) Medal Pamiątkowy Jubileuszowy 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej
Bernard Mond
Tablica upamiętniająca gen. Monda, znajdująca się w Krakowie na budynku w którym stacjonował sztab 6 DP

ŻyciorysEdytuj

Bernard Stanisław Mond był całkowicie zasymilowanym[1] Polakiem pochodzenia żydowskiego[2], praktykującym katolikiem[1]. Był synem Maurycego i Salomei Spanier. Ojciec był urzędnikiem kolejowym. W 1907 ukończył 8 klasowe Gimnazjum Realne w Brodach. Od 1905 członek Organizacji Niepodległościowej Młodzieży Polskiej. W latach 1907–1908 odbył jednoroczną obowiązkową służbę w Armii Austro-Węgier. W październiku 1908 został instruktorem Drużyny Bartoszowej w Brodach, a później we Lwowie. W tym samym czasie rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. W 1910 przerwał studia i ukończył roczny kurs urzędników państwowych przy Dyrekcji Okręgowej Kolei we Lwowie. W latach 1911–1913 był pracownikiem wymienionej dyrekcji. W latach 1913–1914 kontynuował studia prawnicze.

1 sierpnia 1914 został zmobilizowany do c. i k. 95 pułku piechoty we Lwowie. W tym pułku dowodził kompanią marszową i batalionem. 20 września 1916 dostał się do niewoli rosyjskiej i został osadzony w obozie w miejscowości Troick. Po ucieczce z niewoli wrócił do swojego pułku. W okresie od 15 kwietnia do 30 października 1918 dowodził kompanią zapasową.

2 listopada 1918 wstąpił do oddziałów polskich walczących w obronie Lwowa i został dowódcą pododcinka „Remiza-Cytadela”. Od 22 listopada do 30 grudnia 1918 walczył w 1 pułku Strzelców Lwowskich w wojnie polsko-ukraińskiej. Od 1 stycznia do 20 grudnia 1919 był dowódcą kompanii i batalionu w 5 pułku piechoty Legionów. 21 czerwca 1919 roku został formalnie przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem stopnia kapitana nadanego przez generała Bolesława Roję, z zaliczeniem do I Rezerwy Armii i jednoczesnym powołaniem do służby czynnej na czas wojny aż do demobilizacji[3]. Od 20 grudnia 1919 do 6 czerwca 1920 był dowódcą I batalionu 6 pułku piechoty Legionów. 6 czerwca 1920 został ranny pod Kijowem i przebywał na leczeniu w Krakowie. 30 czerwca 1920 objął dowództwo 205 Ochotniczego pułku piechoty wchodzącego w skład I Brygady Dywizji Ochotniczej. W okresie od 1 lutego do 10 marca 1921 był słuchaczem kursu wyższych dowódców w Warszawie. Od maja do października 1921 był komendantem Miasta Wilna.

Następnie pełnił służbę jako dowódca 49 pułku piechoty Strzelców Kresowych w Kołomyi. 6 lipca 1922 ukończył Kurs dowódców pułków i piechoty dywizyjnej w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia Armii w Rembertowie[4].

19 marca 1927 został mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej 6 Dywizji Piechoty w Krakowie[5]. W okresie od 6 grudnia 1930 do 31 lipca 1931 był słuchaczem V Kursu Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w Warszawie. 4 października 1932 został mianowany dowódcą 6. Dywizji Piechoty w Krakowie[6].

21 grudnia 1932 Prezydent RP Ignacy Mościcki awansował go na generała brygady ze starszeństwem z dniem 1. stycznia 1933 roku i 4. lokatą w korpusie generałów[7].

W kampanii wrześniowej dowodził 6. Dywizją Piechoty. Bronił „korytarza pszczyńskiego”, na który nacierała niemiecka 5. Dywizja Pancerna. 20 września 1939 wraz z dywizją złożył broń po I bitwie pod Tomaszowem Lubelskim. W niewoli niemieckiej w oflagach VII Murnau, IV B Konigstein i VI B Dössel.

Po wyzwoleniu obozu trafił do Francji, skąd[1] w styczniu 1946 r. wrócił do kraju i podjął pracę w Państwowym Biurze Podróży „Orbis”, jako kierownik oddziału. Do kraju wrócili również jego dwaj synowie, którzy znaleźli się w niemieckich obozach po Powstaniu Warszawskim. W 1950 został zwolniony i pracował jako pomocnik magazyniera materiałów budowlanych w Spółdzielni „Grzegórzki” w Krakowie. Barwna postać Krakowa, kibic między innymi klubu Wisła Kraków. Pochowany na Cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie.

AwanseEdytuj

Ordery i odznaczeniaEdytuj

OpinieEdytuj

/Gra wojenna w Krakowie 22 – 25.III.37 – pomocnik kierownika gry/. Logiczna, zdrowa i prosta koncepcja taktyczna. Duża lojalność względem zadania. Uzdolniony, z dużym charakterem dowódcy. /-/ gen.Berbecki.
Charakteru jeszcze nie rozpoznałem do ostatka; wydaje mi się nie dość szczery; choć pozuje na wielką serdeczność i dobre koleżeństwo, widzę, że robi różnice pomiędzy tymi, którzy mu schlebiają, a tymi, którzy odnoszą się do niego tylko posłusznie. Usposobienie żywe, temperament duży; energia mała, fizycznie nie wytrzymuje /przy omówieniach śpi/. Nie dość dbały o wygląd zewnętrzny, umundurowanie zaniedbane, nieraz brudna, wysławia się zbyt rubasznie, do podkomendnych używa słowa "ty" – bez wzajemności /po austriacku/; używa też nieraz epitetów wręcz niedopuszczalnych. Zachowaniem się przygłośnym naraża się na śmieszność. Wychowawczych wartości nie rozpoznałem, ale wydaje mi się już teraz, że nie wywiera zbytnio dobrego wpływu. Taktycznie może na szczeblu batalionu był bardzo dobry, z dowodzenia na wojnie zachował bardzo wiele słusznych pojęć czy zasad, na szczeblu wyższego dowódcy wartości taktycznych u gen. Monde znaleźć nie mogę. Jako kierownik ćwiczenia aplikacyjnego dywizji nie wydobył z siebie żadnej treści, nie wyciągnął żadnych pouczających wniosków, prowadził je w sposób nudny /ćwiczenie było powtórką w terenie ćwiczenia przeprowadzonego już na mapie/, ograniczał się do uwag niewiele znaczących w czasie rozgrywek, na koniec ćwiczenia nie omówił. Interpelowany – poszukuje wykrętów. Widocznie nie pracuje nad sobą wojskowo, a więcej zajmuje się sprawami cywilnymi: za mało interesuje się pracą swoich podkomendnych. Mam wątpliwość, czy odpowiada pod każdym względem na stanowisku dowódcy dywizji, na które – najwidoczniej – wyniosła go jego chwalebna przeszłość wojenna ze szczebla średniego – bez przygotowania na szczebel wyższego dowodzenia. /-/ gen .Kwaśniewski[15].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Ryszard Kotarba: Zamordowanie rodziny gen. bryg. Bernarda Monda przez Niemców w 1943 r. (pol.). W: Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej [on-line]. 2011. [dostęp 2016-08-19].
  2. Magdalena Prokopowicz (red.), Żydzi polscy. Historie niezwykłe, Wydawnictwo Demart, Warszawa 2010, s. 218-219
  3. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 72 z 3 lipca 1919 roku, poz. 2347, 2393.
  4. Zakończenie kursów dowódców piechoty. „Polska Zbrojna”. 184, s. 1-2, 1922-07-10. Warszawa. 
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 10 z 19 marca 1927 roku, s. 94.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 404.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 22 grudnia 1932 roku, s. 467.
  8. a b c d e f g h i Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 500.
  9. Dekret Wodza Naczelnego L. 3006 z 20 maja 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 23, poz. 924)
  10. 9 listopada 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” M.P. z 1933 r. nr 258, poz. 276
  11. 27 listopada 1929 „za zasługi na polu wyszkolenia i administracji wojska oraz pracy społecznej” M.P. z 1929 r. nr 276, poz. 638
  12. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2142 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 69)
  13. Odznaczeni Krzyżem Walecznych w zamian za dyplomy „za Waleczność” byłego Frontu Litewsko-Białoruskiego, „Dziennik Personalny MSWojsk.”, z 1922 r. Nr 14, s. 416 [dostęp 2015-08-11].
  14. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 15 z 11.11.1928
  15. „Generalny Inspektor Sił Zbrojnych Biuro Inspekcji” – opinie generałów 22 – 25.III.1937

BibliografiaEdytuj