Bernikla rdzawoszyja

Bernikla rdzawoszyja[4] (Branta ruficollis) – średniej wielkości wędrowny gatunek ptaka z podrodziny gęsi (Anserinae) w rodzinie kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący zachodnią Syberię. Zimuje na wybrzeżu Morza Czarnego i Kaspijskiego.

Bernikla rdzawoszyja
Branta ruficollis[1]
(Pallas, 1769)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina gęsi
Plemię Anserini
Rodzaj Branta
Gatunek bernikla rdzawoszyja
Synonimy
  • Anser ruficollis Pallas, 1769[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Jaja

Zasięg występowaniaEdytuj

Gniazduje na trzech półwyspach Rosji: Tajmyr (około 70% populacji[5]), Gydańskim i Jamał[5][6]. Środowiskiem życia jest lasotundra i tundra. Zimuje u wybrzeży Morza Czarnego i Kaspijskiego[6]; przebywa wtedy na stepach. Na zimowiska przybywa w październiku lub listopadzie[7].

W Polsce pojawia się rzadko, choć z wyraźnym trendem wzrostowym – do 2011 roku stwierdzono jej obecność 220 razy, głównie w zachodniej części kraju (łącznie około 383 osobników)[8]. Szczególnie licznie obserwowano ją w Dolinie Baryczy (47 stwierdzeń)[8].

MorfologiaEdytuj

Cechy gatunku
Brak dymorfizmu płciowego. Czoło, wierzch głowy, tył szyi, plecy i ogon oraz skrzydła czarne. Brzuch i pokrywy podogonowe białe. Na boku głowy duża, rdzawoczerwona, kwadratowa plama. Ten sam kolor mają przód i boki szyi oraz wole. Niemal wszystkie barwne połacie oddzielone szerokimi białymi pasami. Nogi i dziób czarne. Młode ubarwione podobnie, lecz czarne plamy mają odcień brązowy.
Wymiary średnie
Długość ciała ok. 53–56 cm; rozpiętość skrzydeł ok. 116–135 cm. Masa ciała u samic – 1058–1130 g, u samców – 1200–1625 g[6].

EkologiaEdytuj

Lęgi
Okres lęgowy rozpoczyna się w czerwcu; młode są opierzone na przełomie sierpnia i września[6]. Gniazda w luźnych koloniach; także w okolicy miejsc gniazdowania sokołów wędrownych (Falco peregrinus) i sów śnieżnych (Nyctea scandiaca), które zwiększają bezpieczeństwo gęsi i ich lęgu. W zniesieniu 3–10 jaj. Samica wysiaduje je przez około 25 dni. Młode są w pełni opierzone po około 5–6 tygodniach[7].
Pożywienie
Żywi się pokarmem roślinnym – zbożami, trawami i pączkami roślinnymi[7].

OchronaEdytuj

W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[9].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Branta ruficollis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. P.S. Pallas: Spicilegia zoologica, quibus novae imprimis et obscurae animalium species iconibus, descriptionibus atque commentariis illustrantur. Cz. 1. Berolini: Prostant apud Gottl. August. Lange, 1769, s. 21, ryc. 4. (łac.)
  3. BirdLife International 2017, Branta ruficollis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2020-2 [dostęp 2020-07-11] (ang.).
  4. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Anserini Vigors, 1825 (1815) (wersja: 2020-01-10). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-07-11].
  5. a b Red-breasted Goose Branta ruficollis. BirdLife International. [dostęp 3 maja 2015].
  6. a b c d C. Carboneras, G.M. Kirwan & C.J. Sharpe: Red-breasted Goose (Branta ruficollis), version 1.0. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.rebgoo1.01. [dostęp 2020-07-11]. (ang.)  
  7. a b c Red-breasted goose (Branta ruficollis). ARKive. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-17)].
  8. a b Ł. Ławicki, T. Stawarczyk. Występowanie bernikli rdzawoszyjej Branta ruficollis w Polsce. „Ornis Polonica”. 53, s. 188–201, 2012. 
  9. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2014 r. poz. 1348).