Otwórz menu główne

Beta Capricorni

gwiazda w gwiazdozbiorze Koziorożca

Beta Capricorni (β Cap) – gwiazda wielokrotna w gwiazdozbiorze Koziorożca. Znajduje się około 39 lat świetlnych od Słońca. Układ tworzy co najmniej pięć związanych grawitacyjnie gwiazd.

Beta¹ Capricorni
β¹ Cap
Położenie w gwiazdozbiorze
Położenie w gwiazdozbiorze
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Koziorożec
Rektascensja 20h 21m 00,673s[1]
Deklinacja -14° 46′ 52,98″[1]
Paralaksa (π) 0,00998 ± 0,00109[1]
Odległość 327 ± 40 ly
100 ± 12 pc
Wielkość obserwowana 3,08[1]m
Ruch własny (RA) 44,92 ± 1,31[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) 7,38 ± 1,28[1] mas/rok
Prędkość radialna −19,00 ± 0,60[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy jasny olbrzym
Typ widmowy K0:II:+...[1]
Masa ~4 M[2]
Promień 35 R[2]
Jasność 600[2] L
Okres obrotu 54[3]
Temperatura 4900[2] K
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 9 Cap
2MASS: J20210066-1446531
Bonner Durchmusterung: BD -15°5629
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 762
Boss General Catalogue: GC 28295
Katalog Henry’ego Drapera: HD 193495
Katalog Hipparcosa: HIP 100345
Katalog jasnych gwiazd: HR 7776
SAO Star Catalog: SAO 163481
Dabih, Dabih Major
Beta² Capricorni
β² Cap
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Koziorożec
Rektascensja 20h 20m 46,549s[4]
Deklinacja -14° 47′ 05,63″[4]
Paralaksa (π) 0,00961 ± 0,00090[4]
Odległość 339 ± 35 ly
104 ± 11 pc
Wielkość obserwowana 6,10[4]m
Ruch własny (RA) 44,06 ± 1,01[4] mas/rok
Ruch własny (DEC) −1,66 ± 0,98[4] mas/rok
Prędkość radialna −17,6 ± 1,8[4] km/s
Charakterystyka fizyczna
Typ widmowy B9/A0 III/IV[4]
Jasność 40[2] L
Okres obrotu 97[5]
Alternatywne oznaczenia
2MASS: J20204654-1447053
Bonner Durchmusterung: BD -15°5626
Boss General Catalogue: GC 28286
Katalog Henry’ego Drapera: HD 193452
Katalog Hipparcosa: HIP 100325
Katalog jasnych gwiazd: HR 7775
SAO Star Catalog: SAO 163471
Dabih Minor

Spis treści

NazwaEdytuj

Gwiazda ta, a ściślej jaśniejszy składnik β¹ Cap, nosi tradycyjną nazwę Dabih. Wywodzi się ona od arabskiego ‏الذابح‎ al-dhābiḥ, co oznacza „szczęśliwa (gwiazda) rzeźnika”. Znaczenie tej nazwy zostało zagubione[2], mogło odnosić się do rytualnej ofiary[6]. Nazwa Dabih była przypisywana także gwieździe Alfa Capricorni (Algedi)[6]. Jaśniejszy składnik określany był także nazwą Dabih Major (łac. major oznacza „większy”), zaś słabszy nosił nazwę Dabih Minor („mniejszy”)[2]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna zatwierdziła użycie nazwy Dabih dla określenia gwiazdy β¹ Cap[7].

Charakterystyka układuEdytuj

Beta Capricorni to hierarchiczny układ wielokrotny. Rozróżnialne przez lornetkę składniki β¹ Cap i β² Cap dzieli na niebie odległość 205 sekund kątowych (3,4′), a w przestrzeni co najmniej 21 000 au. Tym niemniej są one związane grawitacyjnie; okres obiegu tej pary to co najmniej milion lat[2].

Beta¹ CapricorniEdytuj

Jaśniejszy składnik, Beta-1 Capricorni (Dabih), jest gwiazdą potrójną. Tworzą ją jasny olbrzym reprezentujący typ widmowy K0 i gorętsza gwiazda typu widmowego B8, która okazuje się być spektroskopowo podwójna. Olbrzym, oznaczany także Beta Capricorni Aa, jest 600 razy jaśniejszy od Słońca. Olbrzym i gwiazda typu B8 (Beta Capricorni Ab) mają w przybliżeniu tę samą masę, około 4 mas Słońca, okrążają wspólny środek masy co 1374 dni (3,8 roku)[2]. Różnią się one jasnością: w paśmie widzialnym β Cap Aa ma wielkość gwiazdową równą 3,1m, a β Cap Ab – 4,9m[8]. O trzecim składniku niewiele wiadomo, od β Cap Ab dzieli go odległość 0,1 au, a obieg zajmuje 8,7 dnia[2].

Beta² CapricorniEdytuj

Słabszy składnik, Beta-2 Capricorni, to gwiazda podwójna, którą tworzy olbrzym lub podolbrzym należący do typu widmowego B9,5, którego jasność przekracza czterdziestokrotnie jasność Słońca. Zawartość rtęci i manganu w tej gwieździe jest podwyższona, a nowsze pomiary ukazują, że tak samo jest w przypadku platyny, złota i bizmutu; jest to spowodowane rozdzieleniem pierwiastków w atmosferze gwiazdy[2]. Obserwacje przez teleskopy kosmiczne i okultacja przez Księżyc ukazały, że w odległości około 30 au od niego krąży gwiazda ciągu głównego należąca do typu widmowego F8[2][5]. Na niebie gwiazdy te dzieli 0,5″ (pomiar z 2015 r.), jaśniejsza z nich ma obserwowaną wielkość gwiazdową 6,16m, a słabsza 9,14m[8].

Inne składnikiEdytuj

Na niebie wokół tego systemu widoczne są także inne gwiazdy, które tworzą układ optycznie wielokrotny, a potencjalnie mogą być związane grawitacyjnie z układem Beta Capricorni. Odkryta przez Ottona Struve gwiazda HD 193543 (wielkość gwiazdowa: 8,77m[9]), którą oznaczył on Beta Capricorni C, znajduje się w odległości 226,1″ od β¹ Cap (pomiar z 2012 r.)[8]. Zaobserwowana przez Johna Herschela gwiazda podwójna oznaczona Beta Capricorni DE jest odległa o 115,9″ od β² Cap (pomiar z 2000 r.). Gwiazdy te dzieli 3,9″ (pomiar z 2000 r.), mają one jasność 13,7m i 14,4m[8].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h Beta¹ Capricorni w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e f g h i j k l Jim Kaler: DABIH (Beta Capricorni) (ang.). W: STARS [on-line]. [dostęp 2017-02-18].
  3. Dabih (ang.). Alcyone ephemeris. [dostęp 2017-02-18].
  4. a b c d e f g h Beta² Capricorni w bazie SIMBAD (ang.)
  5. a b HR 7775 (ang.). Alcyone ephemeris. [dostęp 2017-02-18].
  6. a b Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 141. ISBN 0-486-21079-0. (ang.)
  7. Eric Mamajek, i inni: IAU Catalog of Star Names (IAU-CSN). W: IAU Division C Working Group on Star Names (WGSN) [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-02-01. [dostęp 2017-02-18].
  8. a b c d Mason et al.: WDS J20181-1233A,BC. W: The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.
  9. HD 193543 w bazie SIMBAD (ang.)

BibliografiaEdytuj