Otwórz menu główne

Biała (dopływ Wisły)

dopływ Wisły
Ten artykuł dotyczy dopływu Wisły. Zobacz też: inne strony o tym tytule.

Biała (niem. Bialka) – rzeka w południowej Polsce, prawy dopływ Wisły. Długość rzeki wynosi 28,6 km, a powierzchnia dorzecza – 139 km²[1].

Biała
Ilustracja
Rzeka Biała w Bielsku-Białej
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Rzeka
Długość 28,6 km
Źródło
Miejsce potoki Klimczoka, Szyndzielni i Magury
Współrzędne 49°44′37″N 18°59′45″E/49,743611 18,995833
Ujście
Recypient Wisła
Miejsce Kaniów
Współrzędne 49°56′51,6″N 19°01′35,0″E/49,947667 19,026389
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
źródło
źródło
ujście
ujście
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
źródło
źródło
ujście
ujście

Jej źródłowe potoki wypływają ze stoków gór Beskidu Śląskiego: Klimczoka, Szyndzielni i Magury na wysokości ok. 800 m n.p.m. Rzeka przepływa przez Pogórze Śląskie, uchodzi w Dolinie Wisły w obrębie Czechowic-Dziedzic, na wysokości 242 m n.p.m. W dolnej części doliny Białej znajduje się kilka kompleksów stawów w Bielsku-Białej i Bestwinie.

Główne dopływy: Olszówka, Straconka, Niwka, Krzywa i Kromparek.

Miejscowości nad Białą to: Bystra, Bielsko-Biała, Bestwina, Kaniów oraz Czechowice-Dziedzice.

Przez wiele wieków Biała była rzeką graniczną – etniczną, diecezjalną i państwową, rozdzielającą historyczne tereny Śląska i Małopolski[2][3][4]. Początkowo stanowiła granicę pomiędzy dawnymi diecezjami: wrocławską i krakowską[5], a od 1783 granicę diecezji tarnowskiej.

Od 1316 roku granica początkowo między śląskimi księstwami: cieszyńskim (od 1572 r. wyodrębnionym z niego państwem bielskim) i oświęcimskim, potem po inkorporacji tego ostatniego do Korony w 1456 – między Królestwem Polskim[6] a ziemiami korony czeskiej. W czasie rozbiorów od 1772 roku rozdzielała prowincje imperium Habsburgów: Galicję i Śląsk Austriacki[7], stanowiła także rzekę graniczną pomiędzy miastami Białą a Bielskiem[8] do połączenia tych miast w jeden organizm w XX wieku. Po II wojnie światowej do końca 1950 roku, kiedy to gminę Bystra-Wilkowice, obejmującą m. in. Bystrą Krakowską, przeniesiono z województwa krakowskiego do katowickiego, granica między tymi województwami[9].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Super User, 6. Karpackie dopływy Wisły, klimatawoda.pl [dostęp 2016-10-22].
  2. ...[granica] 'wchodziła na masyw Baraniej Góry i Klimczoka. Stamtąd rzeką Białą docierała ona do Wisły..., w: Renata Pysiewicz-Jędrusik, Andrzej Pustelnik, Beata Konopska: Granice Śląska. Wrocław: Wydawnictwo Rzeka, 1998, s. 15. ISBN 83-906558-4-5.
  3. Folder o mieście. W sercu Beskidów (pol.). [dostęp 2011-06-05].
  4. Historia Bielska-Białej. [dostęp 2011-06-05].
  5. Jerzy Polak: HERBY BIELSKA I BIAŁEJ – GENEZA, SYMBOLIKA, ROZWÓJ (pol.). Bielskie Studia Muzealne, Bielsko-Biała, 1993. [dostęp 2011-06-05].
  6. ...położona tuż nad granicą Rzeczypospolitej (rzeka Biała)... w: Jerzy Polak: HERBY BIELSKA I BIAŁEJ – GENEZA, SYMBOLIKA, ROZWÓJ (pol.). Bielskie Studia Muzealne, Bielsko-Biała, 1993. [dostęp 2011-06-05].
  7. ...tworzy wzdłuż całego biegu swego granicę Galycyi od Szląska austryackego, w: Biała rzeka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  8. ...[położone] na lewym brzegu rz. Białej wprost handlowego i przemysłowego miasta galicyjskiego Białej..., w: Bielsko w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  9. Dz.U. z 1950 r. nr 58, poz. 531