Biała (miasto)

miasto w województwie opolskim
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego hasła.

Biała i (potocznie: Biała Prudnicka, daw. Biały, Biały Solc[1], dodatkowa nazwa w niem.  Zülz[2], łac. Bela, Czolz, cz. Bělá, wilamowicki Byjł, Bejł) – miasto w Polsce położone w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Biała. Historycznie leży na Górnym Śląsku, w zachodniej części Płaskowyżu Głubczyckiego, będącym częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią rzeka Biała.

Biała
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat prudnicki
Gmina Biała
Data założenia XIII wiek
Prawa miejskie 1327
Burmistrz Edward Plicko
Powierzchnia 14,71 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

2460
167,1 os./km²
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 48-210
Tablice rejestracyjne OPR
Położenie na mapie gminy Biała
Mapa lokalizacyjna gminy Biała
Biała
Biała
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Biała
Biała
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Biała
Biała
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu prudnickiego
Biała
Biała
Ziemia50°23′08″N 17°39′51″E/50,385556 17,664167
TERC (TERYT) 1610014
SIMC 0965223
Urząd miejski
Rynek 10
48-210 Biała
Strona internetowa
BIP

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa opolskiego.

Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 414 i linia kolejowa PrudnikKrapkowice. W 2007 r. ukończono budowę wschodniej obwodnicy miasta.

31 grudnia 2016 r. miasto liczyło 2460 mieszkańców[3].

GeografiaEdytuj

 
Zdjęcia lotnicze Białej

PołożenieEdytuj

Miasto jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w województwie opolskim, około 7 km od granicy z Czechami, w zachodniej części Płaskowyżu Głubczyckiego. Należy do Euroregionu Pradziad. Przez granice administracyjne miasta przepływa rzeka Biała.

Środowisko naturalneEdytuj

W Białej panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,3 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Białej wynoszą 613 mm. Dominują wiatry zachodnie.

Podział miastaEdytuj

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju częściami Białej są[4]:

W mieście znajduje się również osiedla[5]:

NazwaEdytuj

Nazwa miejscowości pochodzi od polskiej nazwy koloru białego[6]. Polską historyczną nazwą miasta była nazwa Biała. Heinrich Adamy w swoim spisie nazw miejscowości na Śląsku, wydanym w 1888 roku we Wrocławiu, wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę Bela, Bialy podając jej znaczenie „Von der Saline Czulicz bei Bialy kommt der name Zülz” (pol. Od salin Czuliczów obok Białej wywodzi się nazwa Zülz)[6]. Niemiecka nazwa Zülz pochodzi więc od zgermanizowanego nazwiska śląskiego rodu Czuliczów, do których należała salina (miejsce pozyskiwania soli) usytuowana w okolicy obecnej miejscowości Biała. Podobny wniosek płynie z lektury topograficznego opisu Śląska z 1865 roku, który wymienia dwie miejscowości: miasto Biała (Zülz)[7] oraz Solec (Alt-Zülz)[8].

Miejscowość została wymieniona w zlatynizowanej formie antiquum Culez w łacińskim dokumencie wydanym w 1285 roku przez Bolesława księcia opolskiego[9]. W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 wymienione są dwie zlatynizowne nazwy miejscowości: Bela i Czolz[10][11].

W 1475 roku w łacińskich statutach Statuta Synodalia Episcoporum Wratislaviensium miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Czulcze[12].

W niemieckojęzycznym opisie geograficznym pruskiego Śląska i hrabstwa kłodzkiego z 1832 roku podane są dwie nazwy miasta: Zülz i Bialy[13]. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Bialy oraz nazwą niemiecką Zulz[14]. Statystyczny opis Prus z roku 1837 notuje „Zülz (poln. Biala)”[15].

Polską nazwę Biała oraz niemiecką Zulz w książce Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej wydanej w Głogówku w 1847 wymienił górnośląski ksiądz i pisarz Józef Lompa[16]. Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje miasto pod obecnie stosowaną, polską nazwą Biała, a także niemiecką Zülz we fragmencie: „Zülz (1226 Bela, Urba Zulicensis, polnisch Biała)”[7]. Źródło cytuje również stare miasto Białej we fragmencie „Altstadt (1379 alta Civitas Czulcz, polnisch Stari miasto)”, a także leżącą w pobliżu miejscowość Solec we fragmencie „Alt-Zülz (1534 Soletz, polnisch Sollec)”[8]. Opis notuje także treść łacińskiej inskrypcji z otoku miejskiej pieczęci: Sigillum civitatis Czulitz[7].

12 listopada 1946 r. ustalono polską nazwę miejscowości – Biała[17].

HistoriaEdytuj

ŚredniowieczeEdytuj

 
Plan Białej w czasach średniowiecza

Książęta opolscy założyli w XII wieku zamek w zakolu rzeki Biała. Był on siedzibą miejscowego majordoma. Miejscowość wzmiankowana po raz pierwszy była w 1225[18]. Biała w następstwie wzmożonej kolonizacji, szczególnie niemieckiej, przybrała w 1285 r. nazwę Zülz[5]. Osada otrzymała prawa miejskie w 1327 roku. W 1428 r. przez Białą przeszły znaczne siły wojsk husyckich, kierujących się w stronę Nysy. Doszło wtedy do krwawych potyczek, w których husyci pobili siły biskupie, lecz niedługo sami zostali pokonani[19]. W 1502 i 1503 r. książę Jan Dobry, oprócz nadania statutów cechowych tkaczom, krawcom, piekarzom i szewcom, nadał mieszkańcom Białej specjalny przywilej, pozwalający na remont zniszczonych murów obronnych[20].

XVI–XX wiekEdytuj

 
Pomnik Friedricha Ludwiga Jahna
 
Panorama Białej z XVI wieku

W 1526 r. Habsburgowie objęli władzę nad Królestwem Czech w tym jego częścią Śląskiem. Ich panowanie na znacznej części Śląska przypada na lata 1526–1742. Biała w owym czasie posiadała dobrze rozwinięty handel i rzemiosło oraz zamek. W 1564 r. Cesarz Ferdynand I Habsburg nadał statuty cechowe rzeźnikom, kowalom, ślusarzom, bednarzom, blacharzom i stolarzom. Wielokrotnie miasto trawiły pożary, z czego 2 największe w 1544 i 1791 roku[21]. Wielkie straty ludzkie Biała poniosła podczas epidemii dżumy w 1633 roku[22]. Do 1742 roku miejscowość znajdowała się w granicach Monarchii Habsburgów. Po trzech wojnach śląskich toczących się w okresie 1740–1763 miasto znalazło się wraz ze znaczną częścią Śląska w granicach Królestwa Prus. W 1747 r. w Białej wybudowano w rynku nowy budynek dla władz miasta, określany jako ratusz[23]. Po kolejnym wielkim pożarze w 1793 r. w mieście zaczęto budować murowane budynki. W 1870 r. w mieście mieszkało ok. 3500 osób[24].

Pierwotnie w miejscowości dominowała ludność polskojęzyczna, co odnotowuje topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku we fragmencie: „In den alteren Zeiten wurde mehr polnisch als deutsch gesprochen, gegenwartig ist aber deutsche Sprache die vorherrschende” („W starszych czasach mowa była bardziej polska niż niemiecka, ale w chwili obecnej dominującym językiem jest niemiecki”)[7]. Co najmniej od początków XVII wieku osiedlało się tu wielu żydów, trudniących się głównie handlem. Z czasem było ich tak wielu, że Białą zaczęto nazywać „Miastem Żydów” lub „Miastem Sprawiedliwych”[24].

Z powodu praktyk germanizacyjnych część Polaków z Białej posyłała swoje dzieci na terytorium Królestwa Polskiego Imperium Rosyjskiego, aby w mogły uczyć się języka polskiego w większej swobodzie. Pisał o tym Filip Robota w „Gazecie Toruńskiej[25].

W 1872 r. (rok wcześniej powołano Cesarstwo Niemieckie) zamek kupiło miasto. Począwszy od 1875 r. wykorzystywano go do celów oświatowych. Do 1925 r. mieściło się w nim seminarium nauczycielskie, następnie szkoła przygotowawcza dla dziewcząt, a po niej gimnazjum miejskie[26]. W tym samym roku Biała obchodziła jubileusz 700-lecia istnienia.

W 1896 otwarta została stacja kolejowa Biała Prudnicka[27].

27 czerwca 1914 w Białej dokonano odsłonięcia pomnika Friedricha Ludwiga Jahna[28].

W połowie 1916 do Białej został dyslokowany 6 Pułk Huzarów im. Hrabiego Goetzena (2 Śląski). W 1917 r. w czasie I wojny światowej został dyslokowany pod okupowane przez Deutsches Heer Wilno.

Dwudziestolecie międzywojenneEdytuj

 
Panorama Białej (ok. 1925)
 
Panorama Białej przed 1939

Od 1919 Biała należała do nowo utworzonej prowincji Górny Śląsk. Prowincja została zlikwidowana w 1938, a 18 stycznia 1941 utworzono ją ponownie ze stolicą w Katowicach.

W 1921 roku w trakcie plebiscytu śląskiego Biała znalazła się poza terenem plebiscytowym.

Podczas nocy kryształowej z 9 na 10 listopada 1938, bojówki NSDAP spaliły bialską synagogę zbudowaną w 1774[29].

II wojna światowaEdytuj

 
Armia Czerwona na Rynku w Białej po zajęciu miasta (marzec 1945)
 
Armia Czerwona na Rynku w Białej po zajęciu miasta (marzec 1945)
Zobacz też: Bitwa o Białą.

Oddziały niemieckie zostały w 1945 roku wyparte z miasta przez oddziały 117 korpusu piechoty 21 Armii i 7 samodzielnego korpusu zmechanizowanego gwardii ze składu 1 Frontu Ukraińskiego. W walkach o miasto zginęło 137 żołnierzy Armia Czerwona. Na miejscu ich pierwotnego pochówku na Placu Zamkowym postawiono Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej[30]. W wyniku walk została spalona wschodnia pierzeja rynku z ratuszem.

Po II wojnie światowejEdytuj

W wyniku II wojny światowej Biała znalazła się w granicach państwa polskiego. W 1945 roku na ul. Prudnickiej ówczesny komendant posterunku Milicji Obywatelskiej ufundował symboliczną tablicę ku pamięci partyzantów polskich poległych podczas okupacji[30]. Miasto weszło w skład województwa śląskiego. W 1946 roku w zamku powstało gimnazjum, szkoła podstawowa, potem liceum ogólnokształcące[31], a w 1987 r. ta zabytkowa budowla została własnością Mody Polskiej.

DemografiaEdytuj

Według danych GUS z 30 czerwca 2018, Biała miała 2442 mieszkańców (34. miejsce w województwie opolskim i 813. miejsce w Polsce), powierzchnię 14,71 km² (19. miejsce w województwie opolskim i 425. miejsce w Polsce) i gęstość zaludnienia 165,9 os./km²[32].

Liczba mieszkańców miastaEdytuj

1724 – 2609[33]
1780 – 2036[33]
1781 – 2061[34]
1782 – 2022[33]
1787 – 2408
1810 – 2401[34]
1825 – 2462
1828 – 2582[34]
1834 – 2613[33]
1845 – 2686[33]
1846 – 2684[34]
1860 – 2551[34]
1890 – 2812[34]
1905 – 2816
1913 – 2842[34]
1927 – 2842
1933 – 3744[35]
1939 – 3784[35]
1961 – 2832
1971 – 3100
1980 – 2900
1995 – 2909[36]
1996 – 2919[36]
1997 – 2893[36]
1998 – 2882[36]
1999 – 2842[36]
2000 – 2831[36]
2001 – 2798[36]
2002 – 2749[36]
2003 – 2923[34]
2004 – 2687[36]
2005 – 2679[36]
2006 – 2653[34]
2007 – 2598[36]
2008 – 2605[33]
2009 – 2563[36]
2010 – 2538[36]
2011 – 2528[36]
2012 – 2534[36]
2013 – 2511[36]
2016 – 2460[36]


Piramida wieku mieszkańców Białej w 2014 rokuEdytuj


 [37]

ZabytkiEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Zabytki w Białej.
Zabytki w Białej
 
Kapliczka, z XVIII w. (2011)
 
Kapliczka, ul. Kilińskiego 14 (2011)
 
Fragment murów obronnych (2017)
 
wieża wodna (2011)
 
Szpital (1925)

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[38]:

GospodarkaEdytuj

Biała stanowi ośrodek usługowy o znaczeniu lokalnym; drobny przemysł dziewiarski i materiałów budowlanych. W mieście od 1994 swoją siedzibę ma również zakład rozlewniczy, produkujący wody mineralne oraz napoje bezalkoholowe Ustronianka Sp. z o.o.

W mieście swoją siedzibę miały nieczynne już Prudnickie Zakłady Przemysłu Dziewiarskiego i Pończoszniczego w Białej Prudnickiej. W skład niego wchodziły zakłady trzy zakłady: Zakład „A” w Białej, Zakład „B” w Łączniku oraz Zakład „C” w Strzeleczkach[39].

W 2017 wskaźnik bezrobocia w Białej wynosił 7,2%. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w Białej wynosiło 3 609,33 zł[3].

34,0% aktywnych zawodowo mieszkańców Białej pracuje w sektorze rolniczym (rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo i przemysł wydobywczy), 23,1% w sektorze przemysłowym (przemysł przetwórczy i budownictwo), a 13,5% w sektorze usługowym (handel, naprawa pojazdów, transport, zakwaterowanie i gastronomia, informacja i komunikacja) oraz 2,2% pracuje w sektorze finansowym (działalność finansowa i ubezpieczeniowa, obsługa rynku nieruchomości)[3].

TransportEdytuj

 
Droga wyjazdowa z Białej do Olbrachcic

Transport drogowyEdytuj

Przez Białą przebiega droga wojewódzka

W 2007 r. ukończono budowę wschodniej obwodnicy miasta.

Najdłuższą ulicą w mieście jest ulica Prudnicka.

Transport kolejowyEdytuj

Biała Prudnicka
Linia nr 306 Gogolin – Prudnik
   
Krobusz
odległość: 4,894 km
 
odległość: 4,112 km

Komunikacja miejskaEdytuj

 
Autobus z Prudnika na Rynku w Białej

Na terenie miasta funkcjonuje komunikacja miejska, świadczenie usług zleca Urząd Miasta.

Transport zbiorowy realizowany jest przez Państwową Komunikację Samochodową[40].

Miasto posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Prudnikiem, Opolem, Krapkowicami, Prószkowem i Głuchołazami.

OświataEdytuj

W Białej znajdują się szkoły:

  • Publiczna Szkoła Podstawowa im. Jarosława Iwaszkiewicza
  • Publiczne Gimnazjum
  • Technikum
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa

31 sierpnia 2013 Zespół Szkół w Białej został włączony do Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Prudniku[41].

KulturaEdytuj

Biała w mediach i kulturzeEdytuj

Media lokalneEdytuj

PrasaEdytuj

TelewizjaEdytuj

  • Biała TV

ReligiaEdytuj

 
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła
 
Cmentarz żydowski

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

Kościół rzymskokatolickiEdytuj

Dekanat Biała

CmentarzeEdytuj

Nieistniejące obiekty sakralneEdytuj

SportEdytuj

Głównym podmiotem odpowiedzialnym za sport i rekreację w mieście jest Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury Sportu i Rekreacji z siedzibą przy ul. Prudnickiej 35[46].

Obiekty sportoweEdytuj

  • Boiska do gier małych w Parku Miejskim
  • Boisko sportowe (ul. Koraszewskiego)
  • Plac gier i zabaw dla dzieci (Plac Zamkowy)

Kluby sportoweEdytuj

  • LKS Polonia Biała (piłka nożna)
  • AP Biała (piłka nożna)
  • Tigers Biała (piłka nożna)
  • White MTB Team Biała (kolarstwo)

PolitykaEdytuj

 
Urząd Miejski

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Organem wykonawczym jest burmistrz. W wyborach samorządowych w 2018 na urząd został wybrany Edward Plicko[47]. Siedzibą władz jest Urząd Miejski na Rynku.

Rada MiejskaEdytuj

Mieszkańcy Białej wybierają do swojej Rady Miejskiej 3 radnych (3 z 15). Pozostałych 12 radnych wybierają mieszkańcy terenów wiejskich gminy Biała[48].

Radni Rady Miejskiej VIII kadencji wybrani w wyborach samorządowych w 2018:

  • KWW Edwarda Plicki (11 mandatów) – Roman Barysz, Jacek Czerwiński, Marek Klinke, Irena Wotka, Małgorzata Fluder, Mariusz Kwoczek, Andrzej Osiewacz, Mateusz Kosiński, Sabina Gorek, Alfred Krupa, Adrian Harnys
  • Mniejszość Niemiecka (2 mandaty) – Józef Roden, Gabriela Neugebauer
  • Nasza Ziemia (2 mandaty) – Damian Tarnowski, Maria Moszczeńska

Budżet miastaEdytuj

Budżet miasta Białej
Lp. Rok Budżet
1 2010 33,6 mln. zł.
2 2011 30,3 mln. zł.
3 2012 30,1 mln. zł.
4 2013 34,3 mln. zł.
5 2014 32,4 mln. zł.
6 2015 31,1 mln. zł.
8 2016 34,7 mln. zł.
9 2017 40,7 mln. zł.

Lista burmistrzówEdytuj

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Czasy niemieckie[49]

  • Bonifatius Schmidt (1809–1823)
  • Franz Kammel (1823–1830)
  • Carl Gottwald (1830–1837)
  • Friedrich Huth (1837–1843)
  • Henryk Engel (1843–1867)
  • Müller (1867–1875)
  • Hauptmann von Euen (1875–1882)
  • Freyhube (1882–1893)
  • Badura (1893–1924)
  • Julius Spak (1924–1941)
  • Pätzold (1941–1945)

III Rzeczpospolita

Ludzie związani z BiałąEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Białą.

Zasłużeni dla Miasta i Gminy BiałaEdytuj

Gminy partnerskieEdytuj

Gmina Kraj Data podpisania umowy
  Marienheide   Niemcy 1993[58]
  Město Albrechtice   Czechy 2003[59]
  Vlčice   Czechy 2004[60]

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Biały w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  2. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.
  3. a b c Biała (opolskie) » mapy, nieruchomości, GUS, szkoły, atrakcje, kody pocztowe, bezrobocie, zarobki, wynagrodzenie, tabele, edukacja, demografia, przedszkola, zabytki, statystyki, „Polska w liczbach” [dostęp 2018-03-04] (pol.).
  4. Obwieszczenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia – Dziennik Ustaw, dziennikustaw.gov.pl [dostęp 2020-01-31].
  5. a b Osiem wieków miasta w zarysie – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2020-02-18].
  6. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch’s Buchhandlung, 1888, s. 10.
  7. a b c d Felix Triest 1865 ↓, s. 1087.
  8. a b Felix Triest 1865 ↓, s. 1094.
  9. Colmar Grünhagen 1870 ↓, s. 4.
  10. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.
  11. H. Markgraf, J. W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889.
  12. Franz Xaver Seppelt, „Die Breslauer Diözesansynode vom Jahre 1446”, Franz Goerlich, Breslau 1912, s. 97. – tekst łaciński statutów w wersji zdigitalizowanej.
  13. red. Andrzej Hanich: Quellen zur Geschichte von Proskau. Źródła do dziejów Prószkowa. Opole: Państwowy Instytut Naukowy – Instytut Śląski w Opolu, Parafia Rzymskokatolicka św. Jerzego w Prószkowie, Urząd Miasta i Gminy w Prószkowie, 2012, s. 470. ISBN 978-83-7126-283-8.
  14. Johann Knie 1830 ↓, s. 1046.
  15. L. Freiherrn 1837 ↓, s. 134.
  16. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, s. 29.
  17. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  18. Biała, www.palaceslaska.pl [dostęp 2020-02-18].
  19. Jak Górny Śląsk znalazł się w ogniu wojen husyckich cz. 1, www.nowiny.rybnik.pl [dostęp 2020-02-18].
  20. Biała, Zamki znane i nieznane [dostęp 2020-02-18] (pol.).
  21. Kalendarium Białej – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2020-02-18].
  22. Biała – HKKNOS [dostęp 2020-02-18] (pol.).
  23. Rynek w Białej, turystyka.biala.gmina.pl [dostęp 2020-02-18] (pol.).
  24. a b Bałłaban Jerzy, Michalak Stanisław, Pszczyński Korneliusz: Województwo opolskie. Przewodnik, Wyd. Sport i Turystyka, Warszawa 1967, s. 160.
  25. Filip Robota – Gminne Centrum Kultury w Białej, gckbiala.pl, 21 stycznia 2015 [dostęp 2020-03-06] (pol.).
  26. Biała – Zamek w Białej – OPIS – (Polskie zamki), www.zamki.pl [dostęp 2020-02-18].
  27. Biała Prudnicka (ład) • Województwo opolskie (PL) / © Atlas Kolejowy Polski, Czech i Słowacji, www.atlaskolejowy.net [dostęp 2020-02-19].
  28. Pomnik Friedricha Ludwiga Jahna, ul. Augustynów Jana i Karola, Biała – polska-org.pl, polska-org.pl [dostęp 2020-02-18].
  29. Synagoga w Białej (ul. Wałowa), sztetl.org.pl [dostęp 2020-02-18].
  30. a b Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939-1945”, Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, s. 489.
  31. Biała – Zamek Prószkowskich – stare zdjęcia, mapa, biala.fotopolska.eu [dostęp 2020-02-18].
  32. Biała (opolskie) » mapy, nieruchomości, GUS, szkoły, atrakcje, regon, kody pocztowe, bezrobocie, wynagrodzenie, zarobki, edukacja, tabele, przedszkola, demografia, zabytki, Polska w liczbach [dostęp 2020-02-09] (pol.).
  33. a b c d e f Demografia – Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2020-02-24].
  34. a b c d e f g h i Biała – HKKNOS [dostęp 2020-02-24] (pol.).
  35. a b Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Neustadt, web.archive.org, 6 września 2017 [dostęp 2020-02-24] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-06].
  36. a b c d e f g h i j k l m n o p q Biała (opolskie) » mapy, nieruchomości, GUS, szkoły, atrakcje, regon, kody pocztowe, bezrobocie, wynagrodzenie, zarobki, edukacja, tabele, przedszkola, demografia, zabytki, Polska w liczbach [dostęp 2020-02-24] (pol.).
  37. http://www.polskawliczbach.pl/Biala, w oparciu o dane GUS.
  38. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 102. [dostęp 2013-01-08].
  39. Zakłady Przemysłu Dziewiarskiego „Unia” Spółka z o.o.
  40. INFORMACJA – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2020-02-19] (pol.).
  41. Jan Poniatyszyn, Prudnik: władze powiatu przypomniały sobie o nieistniejącej szkole, radio.opole.pl, 24 lutego 2018 [dostęp 2020-02-09].
  42. Gminne Centrum Kultury w Białej - Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2020-02-28].
  43. Adam Myśków, Dni Białej [ZDJĘCIA] [dostęp 2020-02-28] (pol.).
  44. IV Bialska Akademia Wiedzy i Umiejętności - Gminne Centrum Kultury w Białej, gckbiala.pl [dostęp 2020-02-28] (pol.).
  45. Grzegorz Weigt, XI Bialska Parada Orkiestr Dętych [dostęp 2020-02-28] (pol.).
  46. Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury Sportu i Rekreacji, szamotuly.naszemiasto.pl [dostęp 2020-02-19] (pol.).
  47. Andrzej Dereń, Podsumowanie wyników: Wybory na burmistrzów i wójtów [dostęp 2020-02-09] (pol.).
  48. Adam Myśków, OFICJALNE wyniki wyborów w powiecie prudnickim [dostęp 2020-02-19] (pol.).
  49. Rolf Jehke, Stadt Zülz, territorial.de [dostęp 2020-02-20].
  50. Artur Klose – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2020-02-18].
  51. Zbigniew Tadeusz Komarnicki – nauczyciel i człowiek z pasją – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2020-02-18].
  52. Eryk Murlowski – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2020-02-18].
  53. Eryk Murlowski – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2020-02-18] (pol.).
  54. Anna Myszyńska – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2020-02-18].
  55. Filip Robota – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2020-02-18].
  56. Manfred Słaboń – ksiądz etnograf z Łącznika – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2020-02-18].
  57. Harry Thűrk – wybitny pisarz ziemi prudnickiej – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2020-02-18].
  58. Partnerstwo gmin: Biała – Marienheide (Niemcy) – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2018-03-25] (pol.).
  59. Partnerstwo gmin: Biała – Mĕsto Albrechtice (Czechy) – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2018-03-25] (pol.).
  60. Partnerstwo gmin: Biała – Vlčice (Czechy) – Urząd Miejski w Białej, biala.gmina.pl [dostęp 2018-03-25] (pol.).

BibliografiaEdytuj

  • Colmar Grünhagen: Codex Diplomaticus Silesiae T.9 Urkunden der Stadt Brieg. Breslau: Josef Max & COMP., 1870.
  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schlesien... Breslau: Barth und Comp., 1830.
  • Felix Triest: Topographisches handbuch von Oberschlesien. Breslau: Verlag von Wilh. Gottl. Korn, 1865.
  • L. Freiherrn: Der Preußische Staat in allen seinen Beziehungen (...) Dritter Band. Berlin: Verlag von’August Hirschwald, 1837.

Linki zewnętrzneEdytuj