Otwórz menu główne

Biała Fabryka – budynek fabryki Ludwika Geyera znajdujący się przy ulicy Piotrkowskiej 282 w Łodzi, obecnie siedziba Centralnego Muzeum Włókiennictwa. Od 2015 roku pomnik historii. Kompleks klasycystycznych budynków, jeden z najstarszych w Polsce zabytków przemysłowej architektury.

Biała fabryka
Obiekt zabytkowy nr rej. ZS-1/1 z 19.02.1964 oraz A/1 z 20.01.1971[1]
Ilustracja
Biała fabryka Geyera
Państwo  Polska
Miejscowość Łódź
Adres ul. Piotrkowska 282/284
Styl architektoniczny Klasycyzm
Rozpoczęcie budowy 1835
Ukończenie budowy 1837
Pierwszy właściciel Ludwik Geyer
Kolejni właściciele Centralne Muzeum Włókiennictwa
Położenie na mapie Łodzi
Mapa lokalizacyjna Łodzi
Biała fabryka
Biała fabryka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Biała fabryka
Biała fabryka
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Biała fabryka
Biała fabryka
Ziemia51°44′44,041″N 19°27′43,776″E/51,745567 19,462160
Strona internetowa

Spis treści

HistoriaEdytuj

 
Biała Fabryka (widok z XIX wieku)
 
Fabryka w latach 50.–60. XX wieku

Budowa budynku wielkiej przędzalni i tkalni mechanicznej, która została ulokowana na posesji przy ulicy Piotrkowskiej 282, została rozpoczęta w 1835 roku. Ukończoną w 1837 roku fabrykę nazywano „Białą Fabryką”, gdyż w przeciwieństwie do późniejszych budynków fabrycznych była otynkowana. Rok później do głównego budynku dobudowano trzypiętrowy pawilon fabryczny[2], a w roku 1848 drugi pawilon – również trzypiętrowy. Pod koniec roku 1838 Ludwik Geyer zainstalował w „Białej Fabryce” pierwszą w Łodzi maszynę parową o mocy 60 KM. Rozpoczęła się w ten sposób mechanizacja przemysłu włókienniczego, czego oznaką było pojawienie się w Łodzi pierwszego komina fabrycznego[3].

Budując założenie fabryczne Geyer skorzystał z pomocy rządu. Uzyskał w Banku Polskim preferencyjną pożyczkę w wysokości 400 000 złotych. Oprócz tego zaciągnął 175 769 złotych pożyczki kaucyjnej i 24 230 zł pożyczki z kasy miejskiej. Łącznie ze środkami własnymi pozwoliło to na uruchomienie w 1839 najnowocześniejszej fabryki na terenie Królestwa. Geyer zakupił maszyny u najlepszego wówczas producenta, braci Cockerill w Belgii. Otwarta przędzalnia miała 7584 wrzeciona i 180 warsztatów tkackich. Same budynki fabryki stanowią przykład architektury przemysłowej. Wzniesione zostały w stylu klasycystycznym i były wzorowane na budownictwie mieszkalnym.

 
Biała fabryka Geyera

W 1959 roku budynek został przejęty przez Muzeum Historii Włókiennictwa, które od 1 stycznia 1960 roku uzyskało status samodzielnej placówki muzealnej[4]. W 1975 roku nazwa instytucji została zmieniona na Centralne Muzeum Włókiennictwa[5]. W roku 2015 fabryka została uznana za pomnik historii[6].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie. 2018-09-30. s. 44. [dostęp 2011-08-29].
  2. Rynkowska 1970 ↓, s. 29–30.
  3. Rynkowska 1970 ↓, s. 30.
  4. Sławomir Krajewski, Jacek Kusiński: Spacer drugi. Ulica Piotrkowska. Łódź: Wydawnictwo Jacek Kusiński, 2008. ISBN 978-83-927666-8-1.
  5. Historia, Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi [dostęp 2018-12-26].
  6. Aleksandra Hac: Prezydent Komorowski: Łódzkie zabytki pomnikami historii. lodz.gazeta.pl, 2015-02-17. [dostęp 2018-02-22].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj