Białowieża (gmina)

gmina wiejska w województwie podlaskim

Białowieża to gmina wiejska w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie białostockim.

Białowieża
gmina wiejska
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat hajnowski
TERYT 2005022
Wójt Albert Litwinowicz
(od 2018)
Powierzchnia 203,2 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

2248[1]
• gęstość 11,1 os./km²
Nr kierunkowy 85
Kod pocztowy 17-230
Tablice rejestracyjne BHA
Adres urzędu:
ul. Sportowa 1
17-230 Białowieża
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Białowieża
Liczba sołectw 8[2][3]
Liczba miejscowości 9[3]
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, blisko prawej krawiędzi na dole znajduje się punkt z opisem „Białowieża”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko prawej krawiędzi nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Białowieża”
Ziemia52°42′N 23°52′E/52,701111 23,869444
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Polska
Urząd gminy

Siedziba gminy to Białowieża.

Według danych z 30 czerwca 2004[4] gminę zamieszkiwało 2671 osób, a w 2014[5] – 2281 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2019 roku[6] gminę zamieszkiwało 2191 osób.

HistoriaEdytuj

Początkowo gmina należała do powiatu prużańskiego. 12 grudnia 1920 r. została przyłączona do nowo utworzonego powiatu białowieskiego pod Zarządem Terenów Przyfrontowych i Etapowych[7]. Gmina Białowieża została wraz z całym powiatem przyłączona 19 lutego 1921 roku do (utworzonego 14 sierpnia 1919 roku) województwa białostockiego. Od 19 lutego 1921 była jedną z zaledwie trzech gmin powiatu białowieskiego, a po jego zniesieniu z dniem 1 sierpnia 1922 roku została przyłączona do powiatu bielskiego w tymże województwie[8].

Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gminę Białowieża zamieszkiwało 66744 osób, wśród których 1492 było wyznania rzymskokatolickiego, 4865 prawosławnego, 97 ewangelickiego, 2 mahometan a 217 mojżeszowego. Jedna osoba była niewiadomego wyznania. Jednocześnie 5194 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 1339 białoruską, 5 niemiecką, 8 żydowską,128 rosyjską. W gminie było 1007 budynków mieszkalnych[9].

Gmina obejmowała część Puszczy Białowieskiej. Po wojnie obszar gminy Białowieża został przedzielony granicą państwową. Zachodnia część pozostała w Polsce (łącznie z siedzibą Białowieżą), natomiast wschodnia (ok. 50 tys. ha) weszła w skład Związku Radzieckiego[10].

ReligiaEdytuj

Dominującą religią w gminie jest prawosławie. Białowieża jest siedzibą parafii św. Mikołaja. Prawosławni zamieszkują Białowieżę, Teremiski, Pogorzelce i inne miejscowości[11]. W gminie mieszkają także katolicy, którzy posiadają kościół i parafię św. Teresy od Dzieciątka Jezus[12]. Na terenie gminy działają również dwa zbory protestanckie: baptystyczny[13] i zielonoświątkowy[14] (obydwa w Białowieży).

Struktura powierzchniEdytuj

Według danych z roku 2002[15] gmina Białowieża ma obszar 203,2 km², w tym:

  • użytki rolne: 8%
  • użytki leśne: 88%

Gmina stanowi 12,52% powierzchni powiatu.

DemografiaEdytuj

Dane z 30 czerwca 2004[4]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 2671 100 1272 47,6 1399 52,4
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
13,1 6,3 6,9

Gmina leży pomiędzy Białorusią a gminami z mniejszością białoruską.

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Białowieża w 2014 roku[1].


 

SołectwaEdytuj

Budy, Czerlonka, Grudki, Podolany, Pogorzelce, Stoczek, Teremiski, Zastawa[2].

Pozostałe miejscowości: Białowieża, Podcerkwy, Przewłoka, Zwierzyniec.


Sąsiednie gminyEdytuj

Hajnówka, Narewka; gmina sąsiaduje z Białorusią

PrzypisyEdytuj

  1. a b Gmina Białowieża w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-03-16] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. a b BIP gminy, solectwa
  3. a b Urząd Statystyczny w Białymstoku
  4. a b Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  5. Urząd Statystyczny w Białymstoku, Statystyczne Vademecum Samorządowca, 10 września 2016.
  6. Gmina Białowieża (podlaskie) » mapy, GUS, nieruchomości, noclegi, szkoły, regon, kody pocztowe, bezrobocie, wynagrodzenie, zarobki, tabele, edukacja, demografia, przedszkola, statystyki, Polska w liczbach [dostęp 2021-02-09] (pol.).
  7. Dz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 5, poz. 43
  8. Dz.U. z 1922 r. nr 56, poz. 504
  9. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych., t. T. 5, województwo białostockie, 1924, s. 7.
  10. Pismo Starosty Powiatowego (R. Woźniaka) w Bielsku Podlaskim do Urzędu Wojewódzkiego (Wydział Ogólny) w Białymstoku (Nr O.Org.I-3&5&45 z 14.3.1945 r.) z dnia 29 marca 195
  11. Białowieża - Parafia Prawosławna św. Mikołaja w Białowieży, www.bialowieza.cerkiew.pl [dostęp 2016-03-22] [zarchiwizowane z adresu 2016-04-02].
  12. Witamy na stronie parafii rzymskokatolickiej w Białowieży, www.sw.teresa.bialowieza.pl [dostęp 2016-03-22].
  13. Strona Kościoła Chrześcijan Baptystów w RP – Zbór w Białowieży
  14. Strona Kościoła Zielonoświątkowego w RP – Baza adresowa zborów. [dostęp 2016-03-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-04)].
  15. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].