Otwórz menu główne

Biały Pałacyk na Frascati

Biały Pałacyk na Frascati (pałacyk Branickich-Lubomirskich) – pałacyk znajdujący się w Warszawie przy al. Na Skarpie 20/26. Siedziba Muzeum Ziemi PAN

Biały Pałacyk na Frascati
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość Warszawa
Adres al. Na Skarpie 20/26
Typ budynku dwór
Styl architektoniczny klasycyzm
Kondygnacje 1
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Biały Pałacyk na Frascati
Biały Pałacyk na Frascati
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Biały Pałacyk na Frascati
Biały Pałacyk na Frascati
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Biały Pałacyk na Frascati
Biały Pałacyk na Frascati
Ziemia52°13′44″N 21°01′43″E/52,228889 21,028611

OpisEdytuj

Pod koniec XVIII wieku w miejscu tym znajdował się założony przez księcia „byłego podkomorzego” (jak kazał się nazywać) Kazimierza Poniatowskiego ogród zwany "Na Górze", zaprojektowany przez Szymona Bogumiła Zuga. W 1779 roku według jego projektu wybudowano tu letni pałacyk. Na początku XIX wieku posiadłość stała się własnością francuskiego restauratora Szymona Chovota. Przekształcił ogrody w park zwany "Frascati" i rozbudował Biały Pałacyk na lokale restauracji. W latach późniejszych tereny przejął Nikołaj Nowosilcow, a po nim gen. Józef Rautenstrauch. Następnie, na pocz. II połowy XIX wieku, ogrody zakupiła hrabina Róża z Potockich Branicka (1780 - 1862). Jej wnuk Władysław Branicki wzniósł nieopodal starego Białego Pałacyku tzw. Czerwony Pałac, (także: Czerwony Dom, w stylu renesansu holenderskiego, z fasadą z klinkieru, stąd nazwa), rezydencję Branickich, którą projektował Leandro Marconi. Obok, wykorzystując mury dawnego pałacyku, wzniesiono nowy Biały Pałacyk w stylu klasycystycznym z oranżerią. Nie wiadomo, kto projektował nowy Biały Pałacyk.

W roku 1893 córka hr. Władysława, Maria (1873 -1934), poślubiła księcia Zdzisława Lubomirskiego i otrzymała pałacyk w darze. Zwano go żartobliwie "Córkarnią", gdyż rodzice Braniccy rezydowali w Czerwonym Pałacu, a ich cztery córki w Białym Pałacyku. Odtąd pałacyk był warszawską rezydencją ks. Zdzisława i jego rodziny. Wnuk Zdzisławostwa Lubomirskich, Zdzisław Morawski, opisuje go jak następuje: dom składał się z trzech brył: piętrowego środka i parterowych boków. Całość w stylu klasycystycznym, mieściła około dwudziestu pokojów. Na parterze znajdowała się owalna sala balowa, wysoka na dwie kondygnacje, gabinet pana domu, salon, sala jadalna, obszerny przedpokój, kuchnia i pomieszczenia dla służby. Na pierwszym piętrze mieściły się pokoje sypialne i mały salonik przylegający do oranżerii, oszklonej i także wysokiej na dwa piętra; można do niej było wejść z parteru albo schodami w dół z pierwszego piętra (zob.niżej, Pamiętnik).

W Czerwonym Pałacu (zburzonym doszczętnie w czasie II wojny światowej) był w czasie I wojny światowej lazaret wojskowy, po odzyskaniu niepodległości mieściła się w nim do 1939 ambasada francuska (ówczesny adres: Al. Frascati 22) Po śmierci Marii Lubomirskiej, która zmarła w Białym Pałacyku, ks. Zdzisław przeniósł się do wybudowanej nieopodal willi pod adresem ul.płk. Francesco Nullo 3, a Biały Pałacyk wynajęło poselstwo Chin na rezydencję dla posła i użytkowało go do 1939 r., prowadząc sprawy konsularne w osobnych biurach przy ul. Rozbrat 28. Ok. 1936 r. park rozparcelowano i wytyczono nową ulicę, nazwaną Aleja Legionów. Położoną naprzeciw pałacyku posesję (dawniej podobno lożę masońską) z nowym adresem Al. Legionów 27 zakupił architekt Bohdan Pniewski i wzniósł tam istniejącą do dziś willę, gdzie miał mieszkanie i pracownię architektoniczną.

Pałacyk ucierpiał podczas II wojny światowej, ale nie został zburzony. Odbudowano go w 1948 roku według projektu Tadeusza Zielińskiego i Zbigniewa Karpińskiego w stylu klasycystycznym. Od tego czasu jest użytkowany przez Muzeum Ziemi PAN[1]

W czasach Zdzisławowstwa Lubomirskich pałacyk gościł wielu wybitnych gości, byli tam w odwiedzinach m.in. Józef Piłsudski, Kazimierz Sosnkowski (obaj zaraz po przybyciu z więzienia w Magdeburgu), Bogdan Hutten-Czapski, Charles de Gaulle, Hugo von Hoffmannsthal i Carl Gustaw Mannerheim.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Maria Lubomirska, Pamiętnik księżnej Marii Zdzisławowej Lubomirskiej 1914-1918, (posłowie: Zdzisław Morawski), Poznań 2002 ​ISBN 83-86138-92-0
  • Warszawa, książka telefoniczna 1938-39