Bielik wschodni

Bielik wschodni[4] (Haliaeetus leucoryphus) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych, zamieszkujący środkową i południową Azję. Dawniej wyjątkowo zalatywał do Polski[5] (stwierdzony tylko raz, dane z 2003[6]). Nie wyróżnia się podgatunków[7]. Jest zagrożony wyginięciem.

Bielik wschodni
Haliaeetus leucoryphus[1]
(Pallas, 1771)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd szponiaste
Rodzina jastrzębiowate
Podrodzina jastrzębie
Plemię Accipitrini
Rodzaj Haliaeetus
Gatunek bielik wschodni
Synonimy
  • Aquila leucorypha Pallas, 1771[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Cechy gatunku
Samice większe od samców, lecz obie płci ubarwione jednakowo. Głowa i szyja brudnobiała. Wierzch ciała również brudnobiały. Dziób ciemny (bielik ma dziób jasny), nogi żółte. Koniec białego ogona z szerokim ciemnym pasem.
Wymiary średnie
dł. ciała ok. 72–84 cm[2]
rozpiętość skrzydeł 180–215 cm[2]
masa ciała ok. 2,0–3,3 kg u samca, 2,1–3,7 kg u samicy[2]
Zasięg występowania
Bielik wschodni występuje od Kazachstanu (możliwe, że już nie gniazduje) poprzez południową Rosję, Tadżykistan, Turkmenistan (prawdopodobnie zabłąkane, niegniazdujące osobniki), Uzbekistan i wschodnią Mongolię po Chiny, północne Indie, Pakistan, Bhutan, Bangladesz i Mjanmę. Poza sezonem lęgowym odwiedza Afganistan, a na przelotach bywa również w Nepalu. Wędrówki nie są do końca poznane[8].
Biotop
Okolice jezior, rzek, słodkowodne mokradła; często na obszarze pustynnym lub stepie[2]. Spotykany zarówno na nizinach, jak i do wysokości 5000 m n.p.m. Przeważnie gniazduje na drzewach w pobliżu wody[8].
Gniazdo
Gniazdo buduje zarówno samiec, jak i samica. Umieszczone jest na drzewie, w Mongolii i południowym Kazachstanie zdarzają się gniazda ulokowane na ziemi obok jeziora. Jest to duża platforma z gałęzi, wyściełana suchą trawą, sitowiem, źdźbłami traw, delikatnymi gałązkami i zielonymi liśćmi[9].
Jaja
Jaja
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając 1–3 jaja[9]. W Indiach i Mjanmie niesie się od sierpnia do lutego[2].
Wysiadywanie
Jaja są wysiadywane przez 40–45 dni. Młode klują się w kilkudniowych odstępach, najmłodsze pisklę ginie. Oba ptaki z pary opiekują się pisklętami[9].
Pożywienie
Jest oportunistyczny, żywi się zarówno żywymi zwierzętami, jak i padliną. Przeważnie zjada ryby, ale np. w Górach Słonych ze względu na brak ryb zjada wyłącznie ptactwo wodne. Prócz tego łapie płazy, żółwie, gady i pisklęta[9].
Status i ochrona
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2017 roku uznaje bielika wschodniego za gatunek zagrożony (EN – Endangered), wcześniej (od 1994 roku) miał on status gatunku narażonego (VU – Vulnerable). Liczebność światowej populacji szacuje się na 1000–2500 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy[3].
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[10].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Haliaeetus leucoryphus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f Orta, J., Christie, D.A. & Kirwan, G.M.: Pallas's Fish-eagle (Haliaeetus leucoryphus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2015. [zarchiwizowane z tego adresu (22 grudnia 2015)].
  3. a b Haliaeetus leucoryphus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (Wersja: 2019-03-24). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-08-11].
  5. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego: Lista awifauny krajowej. Gatunki ptaków stwierdzone w Polsce – stan z 31.12.2019. [dostęp 2020-08-11].
  6. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 207. ISBN 83-919626-1-X.
  7. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors (ang.). IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-08-11].
  8. a b Pallas's Fish-eagle Haliaeetus leucoryphus. BirdLife International. [dostęp 22 grudnia 2015].
  9. a b c d Pallas’s fish-eagle (Haliaeetus leucoryphus). ARKive. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-06-01)].
  10. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).

Linki zewnętrzneEdytuj