Bitwa na przełęczy Wyrbica

Bitwa na przełęczy Wyrbica – starcie zbrojne, które miało miejsce 26 lipca 811 r. między wojskami bizantyńskimi a bułgarskimi. Bitwa uważana jest za jedną z największych klęsk w historii Bizancjum.

Bitwa na przełęczy Wyrbica
Wojna bizantyńsko-bułgarska 809814 (Kampanie Kruma)
Ilustracja
Bitwa na przełęczy Wyrbica
Czas

26 lipca 811

Miejsce

przełęcz Wyrbica, koło Pliski

Terytorium

Bułgaria

Wynik

zwycięstwo wojsk bułgarskich

Strony konfliktu
Bułgaria Bizancjum
Dowódcy
chan Krum Nicefor I †
Położenie na mapie Bułgarii
Mapa konturowa Bułgarii, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „miejsce bitwy”
42°55′39″N 26°40′06″E/42,927500 26,668333
Krum otrzymujący jako trofeum głowę zabitego Nicefora

TłoEdytuj

Po pokonaniu Awarów około 803, chan bułgarski Krum skierował swoją ekspansywną politykę w kierunku Bizancjum[1]. W roku 809 Bułgarzy zdobyli bizantyńską twierdzę w Serdice, wymordowali garnizon i zburzyli fortyfikacje[2][3].

Przez następne dwa lata cesarz Nicefor I Genik przygotowywał się do kampanii przeciwko Bułgarom. Na przygranicznych terenach cesarz rozpoczął osiedlanie rodzin anatolijskich stratiotów[3]. W 811 Nicefor i jego syn Staurakios uderzyli na państwo bułgarskie. Cesarz zebrał armię składającą się z wojsk europejskich i anatolijskich, a także przybocznej gwardii cesarskiej[4].

Dnia 10 lipca 811 r. armia bizantyjska założyła obóz na granicy bułgarskiej. Następnego dnia Bizantyjczycy rozpoczęli liczne pozorowane ataki. Tymczasem wykorzystując czas Bułgarzy wzmocnili swoje siły. Nicefor podzielił swoją armię na 3 części[a], z których każda pomaszerowała inną drogą w kierunku stolicy chanówPliski[5]. Po dotarciu do miasta Nicefor przypuścił szturm zdobywając miasto, które zostało doszczętnie splądrowane w dniu 20 lipca[6]. Bizantyjczycy spalili m.in.: pałac Kruma[5]. Nicefor zignorował ofertę chana, który zaproponował mu zawarcie pokoju, gdyż liczył na całkowite zniszczenie Bułgarii[3].

Przebieg bitwyEdytuj

Dnia 25 lipca armia bizantyjska wpadła w pułapkę, gdy podeszła w pobliże zbudowanej przez Bułgarów barykady w dolinie rzeki Kamczija[5]. Nicefor zorientował się w sytuacji, zdecydował się jednak rozbić obóz na przełęczy Wyrbica, gdyż Bułgarzy zablokowali palisadą drogę odwrotu[6]. Siły Kruma wzmocnione posiłkami awarskimi i słowiańskimi zaatakowały rankiem 26 lipca śpiących przeciwników[5]. Bizantyjczycy, całkowicie zaskoczeni nie byli w stanie sformować szyków obronnych. Cesarz i najwyżsi dostojnicy zostali zabici, ocalała jedynie niewielka część armii z Michałem Rangabe i ciężko rannym Staurakiosem[7].

Po bitwieEdytuj

Głowę Nicefora Krum wystawił na widok publiczny wbitą na pal, zaś z jego czaszki sporządził sobie puchar[7]. Staurakios ciężko ranny zdołał z resztkami wojska przebić się do Adrianopola, jednak jego stan zdrowia był tak zły, że 2 października cesarzem został obwołany Michał I[8]. Przez kolejne dwa lata Krum przypuszczał ataki na ziemie Bizancjum, nie był jednak w stanie zdobyć Konstantynopola. W 813 Michał I starając się odeprzeć wroga, ponownie został pobity w bitwie pod Wersiniką[9]. Dopiero po śmierci Kruma w roku 814 bułgarskie niebezpieczeństwo zostało zażegnane[10].

UwagiEdytuj

  1. Według Barkowski 2018 ↓, s. 165 miało to miejsce 20 lipca.

PrzypisyEdytuj

  1. Runciman 1930 ↓, s. 50-53.
  2. Runciman 1930 ↓, s. 53.
  3. a b c Ostrogorski 2008 ↓, s. 214.
  4. Barkowski 2018 ↓, s. 164.
  5. a b c d Barkowski 2018 ↓, s. 165.
  6. a b Runciman 1930 ↓, s. 56.
  7. a b Runciman 1930 ↓, s. 57.
  8. Ostrogorski 2008 ↓, s. 215.
  9. Barkowski 2018 ↓, s. 170-172.
  10. Ostrogorski 2008 ↓, s. 219.

BibliografiaEdytuj