Otwórz menu główne

Bitwa pod Łomazami została stoczona w trakcie konfederacji barskiej 15 września 1769 roku w czasie odwrotu spod Włodawy.

Bitwa pod Łomazami
Konfederacja barska
Ilustracja
Głuch, Studzianka – panorama pola bitwy z mogiłą Konfederatów Barskich w centrum (2009)
Czas 15 września 1769
Miejsce Łomazy, Studzianka, Lubenka
Terytorium I Rzeczpospolita
Wynik porażka Konfederatów
Strony konfliktu
Konfederaci barscy Rosja
Dowódcy

Kazimierz Pułaski
Franciszek Ksawery Pułaski[1]
Antoni Pułaski

Aleksandr Suworow
Karol August Rönne
hrabia Castelli
Straty
100-200 zabitych
Położenie na mapie Polski w 1771 r.
Mapa lokalizacyjna Polski w 1771 r.
miejsce bitwy
miejsce bitwy
51,91306°N 23,20806°E/51,913056 23,208056
Konfederacja barska

Bar - Kraków - Okopy Świętej Trójcy - Rogi - Miejsce Piastowe - Iwla - Słonim - Białystok - Orzechów - Łomazy - Rzeszów - Dobra - Kcynia - Błonie - Blechnarka - Jedlicz - Siepietnica - Kościan - Jasna Góra - Rachów - Szreńsk - Groby - Lanckorona - Charchwo - Charchówek - Widawa - Stołowicze - Doroszewicze - Wawel

Wkrótce po opuszczeniu Włodawy w kierunku na Łomazy przez przednią straż wojsk konfederackich dowodzonych przez Franciszka Ksawerego Pułaskiego, rosyjska jazda pod dowództwem Karola Augusta von Rönnego natarła na resztę wojsk konfederackich pod dowództwem Kazimierza Pułaskiego odpoczywające we Włodawie. Kazimierz Pułaski z Józefem Miączyńskim zorganizowali obronę Włodawy, ale wkrótce nastąpił odwrót w stronę Łomaz. Po otrzymaniu nieprawdziwej informacji od pierwszych uciekinierów spod Włodawy, że jego brat Kazimierz Pułaski dostał się do rosyjskiej niewoli, Franciszek Pułaski zawrócił. 15 września 1769 nad ranem po dotarciu reszty sił konfederackich z Włodawy, po wielokrotnie zmienianym kierunku nocnego marszu, na polach między Łomazami, Studzianką i Lubenką doszło do bitwy. Konfederaci atakowani przez oddział karabinierów rosyjskich pod dowództwem Castellego idący od Sławatycz, zostali od tyłu zaatakowani przez kawalerię Suworowa, podjęli próbę przebicia z okrążenia.

W bitwie poległ Franciszek Ksawery Pułaski[1], brat Kazimierza. "Na tyłach, od strony Łomaz pojawili się karabinierzy rosyjscy pod wodzą Castellego. Ocalenia szukali Pułascy w brawurowym ataku...Franciszek dopadł samego Castellego, lecz ten zdążył śmiertelnie wypalić do niego z pistoletu... we Włodawie pochowali go w zbiorowej mogile ojcowie Paulini..."[2]. Prawdopodobnie[3] pochowany na polu bitwy pod Łomazami w zbiorowej mogile Konfederatów Barskich na polu bitwy w pobliżu Studzianki, w miejscu zwanym Głuch, w widłach rzek Zielawy i Grabarki, oznaczonej kamieniem polnym z krzyżem[4] (2009) – współrzędne 51°54′47″N 23°12′29″E/51,913056 23,208056.

Bitwa pod Łomazami w literaturze pięknejEdytuj

Wymieniana przez Cześnika Raptusiewicza w Zemście Aleksandra Fredry nazywając swoją szablę "Panią barską" wymienia bitwy, w których brał udział, a którymi dowodził Kazimierz Pułaski:


CZEŚNIK
dobywając szabli

He, he, he! Pani barska!
Pod Słonimem, Podhajcami,
Berdyczowem, Łomazami
Dobrze mi się wysłużyła.

Zemsta, akt. IV scena 1.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Łomazy w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa 1884.
  2. str. 67-68 [w:] Antoni Lenkiewicz: Kazimierz Pułaski (1745-1779). Wrocław: Wydawnictwo Biuro Tłumaczeń, 2004, s. 147. ISBN 83-88826-26-3.
  3. pole bitwy pod Łomazami znajduje się w odległości ok. 60 km od Włodawy
  4. niedawno było to kilka kamieni z krzyżami: "Życzliwi rodacy postawili tam później na pamiątkę kamienne słupki z krzyżykami, które przetrwały do XX w." za: Józef Geresz: Porażka pod Łomazami (pol.). Echo Katolickie, 5-08-2009. [dostęp 18 sierpnia 2009].

BibliografiaEdytuj