Otwórz menu główne

Bitwa pod Granowembitwa mająca miejsce w trakcie wojny trzydziestoletniej, w dniu 24 lipca 1627 r.

Bitwa pod Granowem
Wojna trzydziestoletnia
Czas 24 lipca 1627
Miejsce Granowo
Strony konfliktu
Dania Austria
Dowódcy
Wolf Heinrich von Baudissin G. Pechmann von Schönau
Siły
5 tysięcy żołnierzy 7 tysięcy żołnierzy (Walonów, Austriaków, Niemców, Czechów, Chorwatów, Polaków)
Straty
nieznane nieznane
brak współrzędnych
Wojna trzydziestoletnia

Pilzno - Lomnice - Biała Góra - Mingolsheim - Wimpfen - Höchst - Fleurus - Stadtlohn - Granowo - Dessau - Lutter am Barenberge - Wołogoszcz - Breitenfeld I - Rain - Norymberga - Lützen - Ścinawa - Nördlingen I - Wittstock - Rheinfelden - Wittenweier - Thann - Chemnitz - Honnecourt - Breitenfeld II - Rocroi - Tuttlingen - Zatoka Kilońska - Fryburg - Fehmarn - Jankov - Herbsthausen - Nördlingen II - Zusmarshausen - Lens - Praga

Preludium bitwyEdytuj

Wojska cesarskie Habsburgów pod dowództwem G. Pechmanna von Schönau, przystąpiły do akcji przeciwko tzw. armii weimarskiej, jednej z dwóch armii duńskich, stacjonującej na Morawach i Śląsku. Duńczycy postanowili przebijać się na północ. Jednak w wyniku naporu wojsk cesarskich zostali przyciśnięci do granic Rzeczypospolitej. Główne siły duńskie przeszły granicę polską na wysokości Byczyny, a potem podążyły wzdłuż lewego brzegu Prosny oraz granicy (po polskiej stronie). Miało to doprowadzić do zgubienia pogoni. W połowie lipca regiment weimarski zniszczył pod Odolanowem formowany w Rzeczypospolitej pułk księcia holsztyńskiego, przygotowujący się do walki u boku cesarza. W toku marszu przez Wielkopolskę, mimo prób interwencji pospolitego ruszenia, dotarli do granicy Polski i Nowej Marchii. Niewielka armia elektora brandenburskiego ograniczyła się do spalenia mostów w Skwierzynie i Drezdenku, lecz nie mogło to na długo powstrzymać nadchodzących żołnierzy weimarskich. Protestanci przeprawili się przez Drawę, zajmując polskie zamki w Wieleniu i Człopie. Główną kwaterą weimarczyków stała się wieś Granowo na terenie Nowej Marchii. Tymczasem dowódca armii cesarskiej wraz ze swym wojskiem, po szybkim marszu wzdłuż granic Rzeczypospolitej 17 lipca stanął w Nowej Marchii, gdzie zajął Gorzów Wielkopolski oraz Strzelce Krajeńskie.

Polski akcentEdytuj

Lisowczycy – kilka chorągwi polskiej jazdy – przeszli przez Santok na polską stronę, gdzie stacjonowały resztki formacji duńskich i śląskich. Tam stoczyli trzy potyczki. Zdobyli zamki w Wieleniu i Człopie, a potem zwycięsko starli się z wrogiem nad Drawą, pod miejscowością Barnimie. Weimarscy rozpoczęli odwrót w kierunku Dobiegniewa gdzie otrzymali informację o znajdującym się w Granowie obozie regimentów duńskich. Skierowali się w tym kierunku.

Przebieg bitwyEdytuj

24 lipca ok. godz. 4:00 na obozujące w Granowie wojska protestanckie spadł atak armii cesarskiej, liczącej blisko 7 tysięcy żołnierzy (Walonów, Austriaków, Niemców, Czechów, Chorwatów, Polaków), dowodzonej przez takich dowódców jak Pechmann, Merode i Hebron. Około 5-tysięcznymi wojskami duńsko–śląskimi dowodził Baudissin (po śmierci Mansfelda). Po początkowym zaskoczeniu i sukcesie żołnierzy cesarskich, Duńczycy zaczęli odzyskiwać pole. Wpływ na to miało uderzenie pułku duńskiego, który tej nocy stacjonował w pobliskim Krzęcinie. Jego dowódca, pułkownik Holk podjął decyzję o ataku. Starł się z siłami cesarskiego pułku Merodego i zmuszony był przebijać się, szarżując na pozycje wroga. Żołnierzom Holka udało się dotrzeć w pobliże wsi, jednak bez możliwości wsparcia bojowego pozostałych weimarczyków. Tymczasem w Granowie piechurzy duńscy i śląscy powstrzymali napór, a nawet wyparli wojsko cesarskie ze wsi. Podczas przegrupowania armii katolickiej śmiertelną ranę otrzymał pułkownik Pechmann. Jego następca Merody dokończył przegrupowanie i ponownie starł się z weimarczykami. Od tyłu uderzyły oddziały polskie i chorwackie. Kilka grup wojsk duńskich próbowało wyrwać się z okrążenia w kierunku na Pełczyce i Pyrzyce. Pozostali bili się do końca. W zaciętych walkach ciężkiej i lekkiej kawalerii, poległo kilkuset żołnierzy, głównie duńskich i śląskich, a kilka tysięcy dostało się do niewoli cesarskiej.

Klęska w tej największej na Pomorzu Zachodnim (wtedy Nowej Marchii) bitwie przyspieszyła niepowodzenie Danii w całej wojnie trzydziestoletniej. Starto jedną z jej dwóch armii. Wojska cesarskie przerzucono na północny zachód i do końca 1627 r. wyparto Duńczyków z niemal całych Niemiec. Dnia 22 maja 1629 r. król duński Chrystian IV został zmuszony do podpisania pokoju w Lubece i zaprzestania działań zbrojnych.

BibliografiaEdytuj

  • Grzegorz Jacek Brzustowicz, Bitwa pod Granowem. Studium historyczne z dziejów Nowej Marchii i Księstwa Zachodniopomorskiego w czasach Wojny Trzydziestoletniej, Choszczno 2007, ​ISBN 978-83-924801-0-5