Bitwa pod Granowem

Bitwa pod Granowem – bitwa stoczona 24 lipca 1627 na Pomorzu Nadodrzańskim pomiędzy wojskami duńskimi i cesarskimi siłami Habsburgów w trakcie działań wojny trzydziestoletniej.

Bitwa pod Granowem
Wojna trzydziestoletnia
Czas 24 lipca 1627
Miejsce Granowo
Strony konfliktu
Dania Cesarstwo
Dowódcy
Wolf Heinrich von Baudissin G. Pechmann von Schönau
Siły
5 000 (Duńczyków, Niemców i Ślązaków) 7 000 (Walonów, Austriaków, Niemców, Czechów, Chorwatów, Polaków)
Straty
nieznane nieznane
brak współrzędnych
Wojna trzydziestoletnia

Pilzno - Lomnice - Biała Góra - Mingolsheim - Wimpfen - Höchst - Fleurus - Stadtlohn - Granowo - Dessau - Lutter am Barenberge - Wołogoszcz - WerbenBreitenfeld I - Rain - Norymberga - Lützen - OldendorfŚcinawa - Nördlingen I - Wittstock - Rheinfelden - Wittenweier - Thann - Chemnitz - Honnecourt - Breitenfeld II - Rocroi - Tuttlingen - Zatoka Kilońska - Fryburg - Fehmarn - Jankov - Herbsthausen - Nördlingen II - Zusmarshausen - Lens - Praga

Działania poprzedająceEdytuj

Dowodzone przez pułkownika G. Pechmanna von Schönau wojska cesarskie podjęły w 1627 działania przeciwko tzw. armii weimarskiej – jednej z dwóch armii duńskich, stacjonującej na Morawach i Śląsku, która zamierzała przebijać się na północ. Wskutek naporu wojsk cesarskich Duńczycy zostali przyparci do granic Rzeczypospolitej: ich główne siły przeszły polską granicę na wysokości Byczyny, a następnie podążyły wzdłuż lewego brzegu Prosny i granicy po stronie polskiej, co miało doprowadzić do pozbycia się pogoni.

W połowie lipca regiment weimarski zniszczył pod Odolanowem formowany w Rzeczypospolitej pułk księcia holsztyńskiego, przeznaczony do wsparcia wojsk cesarskich. Podczas marszu przez Wielkopolskę, mimo prób powstrzymania przez pospolite ruszenie, Duńczycy dotarli do pogranicza Rzeczypospolitej z Nową Marchią. Niewielkie siły elektora brandenburskiego ograniczyły się w obronie do spalenia mostów w Skwierzynie i Drezdenku, co na dłużej nie mogło powstrzymać marszu żołnierzy weimarskich. Protestanci przeprawili się przez Drawę, zajmując polskie zamki w Wieleniu i Człopie. Główną ich kwaterą stała się wieś Granowo na obszarze Nowej Marchii. Tymczasem 17 lipca wkroczyły tam, po szybkim marszu wzdłuż granic Rzeczypospolitej, cesarskie wojska Pechmanna von Schönau, zajmując Gorzów Wielkopolski oraz Strzelce Krajeńskie.

Udział PolakówEdytuj

Kilka chorągwi polskich lisowczyków przeszło przez Santok na polską stronę, gdzie stacjonowały resztki formacji duńskich i śląskich. Stoczyli tam trzy potyczki, zdobywając zamki w Wieleniu i Człopie, a potem zwycięsko starli się z nieprzyjacielem nad Drawą, pod miejscowością Barnimie. W tej sytuacji Duńczycy armii weimarskiej podjęli odwrót w kierunku Dobiegniewa, gdzie dotarła do nich wiadomość o znajdującym się w Granowie obozie oddziałów duńskich.

BitwaEdytuj

24 lipca obozujące w Granowie ok. 5-tysięczne wojska protestanckie, którymi po śmierci Mansfelda dowodził pułkownik Baudissin, zostały ok. godz. 4:00 zaatakowane przez oddziały armii cesarskiej, liczące blisko 7 tysięcy żołnierzy (Walonów, Austriaków, Niemców, Czechów, Chorwatów, Polaków), pod komendą Pechmanna, Merode i Hebrona. Po początkowym zaskoczeniu i sukcesie żołnierzy cesarskich, Duńczycy zaczęli odzyskiwać teren, na co wpływ miało również kontruderzenie pułku duńskiego stacjonującego tej nocy w pobliskim Krzęcinie. Dowodzący nim pułkownik Holk natarł na cesarski regiment Merodego i usiłując się przebijać dotarł w pobliże wsi, nie mogąc jednak okazać skutecznego wsparcia pozostałym oddziałom weimarczyków.

Tymczasem w Granowie piechurzy duńscy i śląscy powstrzymali napór nieprzyjaciela, a nawet wyparli go ze wsi. Podczas przegrupowania wojsk katolickich śmiertelną ranę otrzymał pułkownik Pechmann; Merode jako jego następca dokończył przegrupowania i ponownie starł się z weimarczykami. Ich tyły zaatakowały oddziały polskie i chorwackie. Kilka ugrupowań wojsk duńskich usiłowało przebić się z okrążenia w kierunku na Pełczyce i Pyrzyce; pozostali walczyli do końca. W zaciętych walkach ciężkiej i lekkiej kawalerii poległo kilkuset żołnierzy, głównie duńskich i śląskich, a kilka tysięcy dostało się do cesarskiej niewoli.

Klęska w tej największej na Pomorzu Zachodnim (wtedy Nowej Marchii) bitwie, wraz z unicestwieniem jednej z dwóch armii, dopełniła niepowodzeń Danii w wojnie trzydziestoletniej. Wojska cesarskie przerzucono na północny zachód i do końca 1627 wyparto Duńczyków z obszaru niemal całych Niemiec. 12 maja 1629 król duński Chrystian IV został zmuszony do podpisania pokoju w Lubece i zaprzestania działań zbrojnych.

BibliografiaEdytuj

  • Grzegorz Jacek Brzustowicz: Bitwa pod Granowem. Studium historyczne z dziejów Nowej Marchii i Księstwa Zachodniopomorskiego w czasach wojny trzydziestoletniej. Choszczno: Kombinat Artystyczny Asz (Artur Szuba), 2007, ​ISBN 978-83-924801-0-5