Otwórz menu główne

Bitwa pod Kobylanką – jedna z bitew powstania styczniowego stoczona w dniach 1 i 6 maja 1863.

Bitwa pod Kobylanką
powstanie styczniowe
Ilustracja
Czas 1 i 6 maja 1863
Miejsce las Kobylanka nieopodal Borowca
Terytorium obwód zamojski
Wynik zwycięstwo powstańców
Strony konfliktu
Polska Rosja
Dowódcy
gen. Antoni Jeziorański mjr Iwan Sternberg, ppłk Gieorgij Miednikow
Siły
740, później 820 1000, później ponad 2000
Straty
54 zabitych i nieznana liczba rannych co najmniej 150 zabitych
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
miejsce bitwy
miejsce bitwy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
miejsce bitwy
miejsce bitwy
Ziemia50°20′24″N 23°03′38″E/50,340000 23,060556
Powstanie styczniowe

1863 r.: Ciołków (22 I)Szydłowiec (23 I)Lubartów (23 I)Mokobody (3 II)Węgrów (3 II)Wąchock (3 II)Rawa (4 II)Sosnowiec (6-7 II)Siemiatycze (6-7 II)Słupcza (8 II)Święty Krzyż (12 II)Miechów (17 II)Staszów (17 II)Krzywosądz (19 II)Nowa Wieś (I) (21 II)Dobra (24 II)Małogoszcz (I) (24 II) - Panki (26 II)Mrzygłód (1 III)Pieskowa Skała (4 III)Skała (5 III)Chroberz (17 III)Grochowiska (18 III)Igołomia (21 III) - Radoszewice i Kiełczygłów (27 III)Krasnobród (24 III)Praszka (11 IV)Buda Zaborowska (14 IV)Borowe Młyny (16 IV)Ginietyny (21 IV)Golczowice (22 IV)Wąsosz (23 IV)Jaworznik (24 IV)Nowa Wieś (II) (26 IV)Pyzdry (29 IV)Kobylanka (1-6 V)Pobiednik Mały (4 V)Stok (4-5 V)Krzykawka (5 V)Birże (7-9 V)Ignacewo (I) (8 V)Huta Krzeszowska (11 V)Horki (17-25 V)Łososin (24 V)Koniecpol (25 V)Salicha (26 V)Chruślina (I) (30 V)Nagoszewo (2-3 VI)Miłowidy (3 VI)Ignacewo (II) (8 VI)Lututów (15 VI)Góry (18 VI)Komorów (20 VI)Janów (6 VII)Świerże (9 VII)Ossa (10 VII)Rudniki (27 VII)Chruślina (II) (4 VIII)Depułtycze (5 VIII)Żyrzyn (8 VIII)Złoczew (20 VIII)Fajsławice (24 VIII)Sędziejowice (26 VIII)Kruszyna (29 VIII)Biłgoraj (2 IX)Panasówka (3 IX)Batorz (6 IX)Małogoszcz (II) (16IX)Czarnca (24 IX)Mełchów (30 IX)Wiewiec (6 X)Rybnica (20 X)Łążek (22 X)Strojnów (4 XI)Opatów (I) (25 XI)Brody (2 XII)Sprowa (4 XII)Mierzwin (5 XII)Huta Szczeceńska (9 XII)Janik (16 XII)
1864 r.: Iłża (17 I) - Lipa (15 II)Opatów (II) (21 II)Wąchock (15 III)

PrzebiegEdytuj

Pierwsze starcieEdytuj

28 kwietnia 1863 oddział powstańczy dowodzony przez gen. Jeziorańskiego przekroczył granicę rosyjską w okolicach Rudy Różanieckiej. Poinformowany o pojawieniu się powstańców przy granicy z Austrią, wojskowy naczelnik powiatu janowskiego płk Gieorgij Miednikow wysłał 26 kwietnia około godz. 20 przeciwko nim batalion piechoty, pluton ułanów, pluton kozaków i pół sotni straży granicznej oraz dwa działa; łącznie około 1000 żołnierzy[1]. 1 maja rano Rosjanie pod dowództwem mjr. Iwana Sternberga uderzyli w liczący 740 osób, dobrze uzbrojony, lecz posiadający za mało amunicji oddział Jeziorańskiego. Pochód Rosjan zatrzymała kompania kpt. Ignacego Zawadzkiego. Wkrótce prawe skrzydło wroga zaatakowały dwie kompanie pod dowództwem mjr. Ignacego Grudzińskiego, zmuszając Rosjan do odwrotu w kierunku Borowych Młynów.

Według relacji Tomasza Winnickiego oddział powstańczy liczył 332 żołnierzy piechoty, 69  kawalerzystów. A stan amunicji na cały oddział wynosił 5800 ładunków[2].

Drugie starcieEdytuj

Rosjanie nie darowali porażki. Wkrótce wojska rosyjskie wzmocniono czterema kompaniami piechoty mjr. Jakowa Ogolina oraz oddziałem mjr. Iwana Czerniawskiego. Siły rosyjskie liczyły ponad 2000 osób. Gen. Jeziorański również uzupełnił braki amunicji, o których przekonał się wizytujący obóz po ostatnim zwycięstwie książę Adam Sapieha. Dołączyły również do niego dwa pododdziały kawalerii kpt. Alberta Potockiego i Karola Sieniawskiego, a także członkowie rozbitego oddziału Marcina Borelowskiego. Wzmocniono obwarowanie obozu. Wszystkie drogi do obozu zostały zabarykadowane. Problemem pozostawała jednak prawie trzykrotna przewaga wroga.

6 maja 1863 rano Rosjanie zaatakowali obóz powstańców z lewego skrzydła. Wkrótce udało im się zepchnąć wojska powstańcze w kierunku głównych umocnień. Jeziorański pchnął w bój posiłki gen. Józefa Śmiechowskiego[1]. Sam Jeziorański wsławił się poprowadzeniem brawurowego ataku na bagnety, zdawszy wcześniej dowództwo gen. Aleksandrowi Waligórskiemu[3]. W godzinach popołudniowych wojska rosyjskie zmuszone zostały do odwrotu.

BilansEdytuj

W pierwszej potyczce straty po stronie Rosjan wyniosły 23 zabitych, a po stronie Polaków – 6 zabitych i 18 rannych. Druga potyczka okazała się bardziej krwawa: na polu bitwy poległo 48 powstańców, wielu zostało rannych. W sumie bilans poległych (włączając zmarłych z ran w czasie późniejszym) przekroczył 150 osób. Ucierpiało też wielu oficerów, w tym sam Jeziorański, zginął też syn gen. Waligórskiego – Władysław. Po stronie rosyjskiej oficjalny raport płk. Miednikowa mówił o 150 zabitych, prawdopodobnie jednak straty były dużo wyższe.

Ocenia się, że bitwa pod Kobylanką była jedną z większych bitew powstania styczniowego[4].

UpamiętnienieEdytuj

Polegli w bitwie żołnierze polscy i rosyjscy zostali pochowani w dwóch osobnych mogiłach[5]. Na zbiorowej mogile powstańców postawiono dębowy krzyż, gdzie przez lata gromadziła się ludność powiatu cieszanowskiego celem upamiętnienia zrywu[5]. Od 1905 adwokat lwowski dr Emil Parnas podjął starania mające na celu nowe upamiętnienie walczących[5]. Ufundował wykonany z piaskowca pomnik, który w październiku 1907 odsłonięto w lesie pod Kobylanką[5]

PrzypisyEdytuj

  1. a b Emil Noiński. Dwie bitwy pod Kobylanką. „Mówią Wieki”. 1/13 (636). s. 51-53. ISSN 12304018. 
  2. Tomasz Winnicki, Wspomnienia z powstania 1863 roku. Na marginesie pamiętników generała Antoniego Jeziorańskiego. [w:] Eligiusz Kozłowski (red.), Zapomniane Wspomnienia, Warszawa 1981, s. 353-354.
  3. Zieliński Stanisław: Bitwy i potyczki 1863–64; na podstawie materyałów drukowanych i rękopiśmiennych Muzeum Narodowego w Rapperswilu. Lwów: 1913.
  4. Zygmunt Puźniak: Bitwa pod Kobylanką – największa, zapomniana powstańcza bitwa na Zamojszczyźnie. Tygodnik Zamojski, 16 marca 2012.
  5. a b c d Ku czci bohaterów. „Nowości Illustrowane”. Nr 43, s. 10, 13, 26 października 1907.