Bitwa pod Węgrowem

Bitwa pod Węgrowem – bitwa stoczona 3 lutego 1863 roku pod Węgrowem w czasie powstania styczniowego.

Bitwa pod Węgrowem
powstanie styczniowe
Ilustracja
Czas 3 lutego 1863
Miejsce Węgrów
Terytorium Królestwo Kongresowe
Przyczyna dążenia niepodległościowe Polaków
Wynik zwycięstwo Polaków
Strony konfliktu
powstańcy styczniowi Imperium Rosyjskie
Dowódcy
Władysław Jabłonowski
Jan Matliński
Georgij Papaafanasopuło
Siły
3500 piechoty, w tym kosynierzy 1000 piechoty
kilka dział
Straty
Wg strony polskiej:
co najmniej 66 zabitych
Wg strony rosyjskiej 128 zabitych[1]
Wg strony rosyjskiej
1 zabity
5 rannych
kilka koni[2]
Położenie na mapie Guberni Królestwa Polskiego (1904)
Mapa konturowa Guberni Królestwa Polskiego (1904), blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „miejsce bitwy”
52°24′00,0000″N 22°01′00,1200″E/52,400000 22,016700

BitwaEdytuj

 
Pomnik i cmentarz

Po ataku w nocy z 22 na 23 stycznia 1863 powstańcom udało się opanować Węgrów i oczyścić go z posterunków wojsk rosyjskich. Polscy dowódcy Władysław Jabłonowski ps. „Genueńczyk” i Jan Matliński ps. „Sokół” założyli w pobliżu miasta obóz wojskowy, w którym zebrało się 3500 powstańców[3]. Zaalarmowany garnizon rosyjski w Siedlcach, postanowił odbić Węgrów. W tym celu wysłano oddział pułkownika Georgija Papaafanasopuło w sile 1000 ludzi z kilkoma armatami. Miasto zostało otoczone kordonem i stanowiło łatwy cel ostrzału (na kościele wywieszono biało-czerwoną flagę). Jedynie śmiały manewr zaczepny wojsk polskich mógł uratować powstańców. W tym celu grupa ok. 1000 kosynierów, dowodzonych przez Władysława Jabłonowskiego, przeprowadziła atak na rosyjskie armaty. Straty polskie były poważne, jednak Rosjanie zmuszeni byli odstąpić, co pozwoliło pozostałym oddziałom powstańczym bezpiecznie ewakuować się z miasta.

StratyEdytuj

Liczba poległych powstańców podczas szturmu na armaty, podawana przez Rosjan i powtarzających po nich te dane historyków polskich, to 128 zabitych. Tymczasem węgrowska księga parafialna wspomina jedynie o 66 potwierdzonych zgonach, które dotyczą poległych powstańców (wszystkie akty zgonów pochodzą z dnia 5 lutego). Można przypuszczać, że ciała węgrowian zebrały z pola walki i pochowały rodziny na lokalnych cmentarzach lecz ewentualna liczba 62 zabitych (pozostała z ogólnej liczby 128 poległych) jest zdecydowanie zbyt duża, by nie pozostawiła jakiegokolwiek śladu w pamięci zbiorowej miasta. Doniesienia Rosjan z pola bitwy w ich oficjalnym komunikacie wojskowym podawały 1 poległego i 5 rannych żołnierzy oraz 6 zabitych koni, liczba taka biorąc pod uwagę przebieg starcia wzbudza poważne podejrzenia co do jej wiarygodności[4].

UpamiętnienieEdytuj

Wiadomość o niespodziewanym zwycięstwie Polaków szybko obiegła europejską opinię publiczną. Dlatego bitwa węgrowska została szeroko upamiętniona w kulturze polskiej, jak i za granicą:

Grek ma więcej świetnych w dziejach kart
Niż łez... w mogile –
U Polaka tyle Węgrów wart,
Tyle!... co Termopile...
  • W 1904 r. poetka Maria Konopnicka napisała wiersz Bój pod Węgrowem.
  • Na pamiątkowym kamieniu na miejscu bitwy widnieją słowa: Na prochach waszych, z pól polskich kamienia, wznoszą przez pamięć wdzięczne pokolenia.
  • Moneta kolekcjonerska 20 złotych Polskie Termopile: Węgrów , Moneta została wyemitowana, aby upamiętnić bitwę pod Węgrowem w 1863.

PrzypisyEdytuj

  1. Historia - Portal - Bitwa pod Węgrowem, pl/strona-3340-historia.html [dostęp 2021-02-19] (pol.).
  2. Historia - Portal - Bitwa pod Węgrowem, pl/strona-3340-historia.html [dostęp 2021-02-19] (pol.).
  3. Eligiusz Kozłowski, Mieczysław Wrzosek, Historia oręża polskiego, tom II, Lata 1795–1939, Wiedza Powszechna, Warszawa 1984, ​ISBN 83-214-0339-5​, s. 333.
  4. Roman Postek, Bitwa pod Węgrowem 3 II 1863 r. https://bitwapodwegrowem.pl/wegrow_2020/web/uploads/pub/strony/strona_3340/text/Bitwa_pod_Wegrowem.pdf, 18 lutego 2021.

Linki zewnętrzneEdytuj


Powstanie styczniowe

1863 r.: Ciołków (22 I)Szydłowiec (23 I)Lubartów (23 I)Kurów (24 I)Michałowice (1?2 II)Mokobody (3 II)Wąchock (I) (3 II)Węgrów (3 II)Rawa (4 II)Szyce (I) (4 II)Maczki (5 II)Sosnowiec (6-7 II)Siemiatycze (6-7 II)Słupcza (8 II)Święty Krzyż (12 II)Iwanowice (12−13 II)Miechów (17 II)Staszów (17 II)Krzywosądz (19 II)Żarnowiec (20 II)Nowa Wieś (I) (21 II)Dobra (24 II)Małogoszcz (I) (24 II)Panki (26 II)Mrzygłód (1 III)Dobrosłowo (2 III)Mieczownica (2 III)Pieskowa Skała (4 III)Skała (5 III)Szczepanowice (13 III)Chroberz (17 III)Grochowiska (18 III)Potok (20 III)Igołomia (I) (21 III)Krasnobród (24 III)Radoszewice i Kiełczygłów (27 III)Białaszewo (31 III)Praszka (11 IV)Buda Zaborowska (14 IV)Borowe Młyny (16 IV)Jastrzębna (19 IV)Ginietyny (21 IV)Golczowice (22 IV)Wąsosz (23 IV)Jaworznik (24 IV)Józefów (24 IV)Nowa Wieś (II) (26 IV)Brdów (29 IV)Pyzdry (29 IV)Kobylanka (1-6 V)Igołomia (II) (1-6 V)Pobiednik Mały (4 V)Podlesie (4 V)Stok (4-5 V)Krzykawka (5 V)Pińczów (5 V)Szyce (II) (7 V)Birże (7-9 V)Ignacewo (I) (8 V)Huta Krzeszowska (11 V)Kietlanka (13 V)Miropol (16-17 V)Horki (17-25 V)Kadysz (21 V)Łososin (24 V)Soolew (24 V)Koniecpol (25 V)Salicha (26 V)Chruślina (I) (30 V)Nagoszewo (2-3 VI)Miłowidy (3 VI)Ignacewo (II) (8 VI)Lututów (15 VI)Góry (18 VI)Komorów (20 VI)Gruszki (28 VI)Słomniki (3 VII)Piotrkowice (4 VII)Janów (6 VII)Złoty Potok (8?9 VII)Świerże (9 VII)Ossa (10 VII)Kostangalia (15 VII)Rudniki (27 VII)Kozi Rynek (29 VII)Częstoborowice (27 VII)Chruślina (II) (4 VIII)Depułtycze (5 VIII)Żyrzyn (8 VIII)Imbramowice i Glanów (15 VIII)Złoczew (20 VIII)Fajsławice (24 VIII)Żelazna (25 VIII)Sędziejowice (26 VIII)Kruszyna (29 VIII)Biłgoraj (2 IX)Panasówka (3 IX)Strzelcowizna (3 IX)Batorz (6 IX)Małogoszcz (II) (16IX)Czarnca (24 IX)Nowy Staw (25 IX)Skieblewo (25 IX)Mełchów (30 IX)Wiewiec (6 X)Stawy (9 X)Rybnica (20 X)Jurkowce (21 X)Łążek (22 X)Świdno (29 X)Strojnów (4 XI)Rossosz (17 XI)Opatów (I) (25 XI)Brody (2 XII)Sprowa (4 XII)Mierzwin (5 XII)Huta Szczeceńska (9 XII)Motkowice (12 XII)Janik (16 XII)Kock (25 XII)
1864 r.: Iłża (17 I)Lipa (15 II)Opatów (II) (21 II)Wąchock (II) (15 III)Belbin (28 IV)Żeleźnica (30 IV)