Otwórz menu główne

Biuro Oddziału Świadków Jehowy w Polsce

biuro kierujące działalnością polskich Świadków Jehowy

Biuro Oddziału w Polscebiuro nadzorujące działalność polskich Świadków Jehowy. Znajduje się w Nadarzynie pod Warszawą. Mieszka i pracuje w nim około 150 osób zatrudnionych jako wolontariusze[1]. Pierwsze Biuro Oddziału w Polsce zostało utworzone w 1921 roku[2].

Świadkowie Jehowy
 PortalKategoria
Mapa lokalizacyjna Polski
Warszawa
Warszawa
Sosnowiec
Sosnowiec
Lublin
Lublin
Stęszew
Stęszew
Malbork
Malbork
Mosty
Mosty
Łódź
Łódź
Nadarzyn
Nadarzyn
Geographylogo.svg
Miejscowości w Polsce, w których znajdują się Sale Zgromadzeń Świadków Jehowy (kolor czerwony), Centrum Kongresowe (zielony) oraz Biuro Oddziału (niebieski).

Spis treści

HistoriaEdytuj

Okres II RzeczypospolitejEdytuj

Badacze Pisma Świętego działali w Polsce na podstawie reskryptu nr 2167/5 wydanego 20 maja 1913 roku przez generała-gubernatora Warszawy na Wincentego Kina (zm. 10 maja 1922)[3]. Umożliwiał on organizowanie zebrań i prowadzenie działalności na szerszą skalę. Gdy po I wojnie światowej do polskich Badaczy Pisma Świętego dotarła wiadomość o podziałach, jakie nastąpiły w ruchu badackim po śmierci Charlesa T. Russella, grupa Wincentego Kina wprowadziła własne nauki i przejęła prawo do działalności[4].

W 1919 roku Towarzystwo Strażnica postanowiło otworzyć w Warszawie swoją placówkę, mającą nadzorować działalność Badaczy Pisma Świętego w Polsce. W tym celu korporacja polskich Badaczy Pisma Świętego, działająca w Stanach Zjednoczonych Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Broszur, skierowała do Polski W.S. Kołomyjskiego i Czesława Kasprzykowskiego. Mimo trudności, jakie wynikły na arenie politycznej Polski (trwała wojna z Rosją), w 1920 roku Kasprzykowski doprowadził do zarejestrowania „Stowarzyszenia Badaczy Pisma Świętego – Grupa II”. Znaleźli się w niej Badacze związani z Towarzystwem Strażnica[5].

Pierwsze Biuro Oddziału, wraz ze składem literatury, utworzono w 1921 roku[5]. Zostało ono urządzone w lokalu zakupionym przez Czesława Kasprzykowskiego w Warszawie przy ulicy Chmielnej 67/4, natomiast przy ulicy Hożej 35 znajdowała się sala zebrań warszawskiego zboru[6]. W roku 1926 krajowe biuro Towarzystwa Strażnica w Warszawie oraz salę zebrań warszawskiego zboru utworzono przy ul. Nowy Zjazd 1.

Pierwszym oficjalnym przedstawicielem Towarzystwa Strażnica w latach 1921–1924 został Czesław Kasprzykowski. W 1925 roku w zborach nastąpił podział – Czesław Kasprzykowski stał się jawnym przeciwnikiem Towarzystwa Strażnica. Związał się z ruchem LHMM, który w Polsce działa pod nazwą Świecki Ruch Misyjny „Epifania”. Na skutek umowy zawartej przez Czesława Kasprzykowskiego i Wacława Wnorowskiego przed rejentem biuro przy ulicy Chmielnej 67/4 pozostało własnością Towarzystwa Strażnica, natomiast sala zebrań przy ul. Hożej 35 stała się własnością kierowanego przez Kasprzykowskiego odłamu[6]. Ponieważ Kasprzykowski przejął też zarejestrowane na siebie „Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego – Grupa II”, grupa Badaczy Pisma Świętego związana z Towarzystwem Strażnica utraciła rejestrację[7].

Po Czesławie Kasprzykowskim przedstawicielem Towarzystwa Strażnica został wydelegowany na okres około roku do Polski Wacław Wnorowski[a]. Po jego powrocie do Stanów Zjednoczonych przedstawicielem Towarzystwa Strażnica został Szwed, a rok później Wacław Narodowicz. Ponieważ Narodowicz był dobrym mówcą, ale nie odpowiadała mu praca biurowa, powrócił do wygłaszania wykładów w zborach Badaczy Pisma Świętego[8].

W roku 1927 przez blisko rok przedstawicielem Towarzystwa Strażnica został Edward Rüdiger, pierwszy tłumacz „Złotego Wieku” (obecnie „Przebudźcie się!”) mianowany przez Paula Balzereita. W 1928 Martin Harbeck szukający kogoś mogącego sprawować nadzór nad działalnością w kraju wyznaczył Wilhelma Scheidera[9]. Wilhelmowi Scheiderowi swoje pełnomocnictwa do reprezentowania pierwszej grupy Badaczy Pisma Świętego zarejestrowanej przed I wojną światową na podstawie reskryptu nr 2167/5 przekazał Całka, który był w 1913 roku upoważniony przez władze carskie, dzięki czemu Badacze Pisma Świętego związani z Towarzystwem Strażnica odzyskali legalizację[8].

W 1930 roku w biurze pracowało siedmiu pracowników. Ponieważ Badacze Pisma Świętego związani z Towarzystwem Strażnica byli zmuszeni zrezygnować z budynku przy ul. Nowy Zjazd 1, konieczne stało się przeniesienie biura[10]. W celu pozyskania stałego miejsca do prowadzenia prac biurowych postanowiono nabyć na własność budynek w Łodzi, gdzie działała silna i dobrze zorganizowana grupa Badaczy związanych z Towarzystwem Strażnica[9].

W latach 1930–1932 biuro mieściło się w budynku sali zebrań łódzkiego zboru przy ul. Piotrkowskiej 108[b]. W kwietniu 1931 roku zarząd krajowy stanowili: Wilhelm Scheider – przewodniczący, Leon Makowski – wiceprzewodniczący, Augustyn Raczek – sekretarz, Bolesław Grabicki – skarbnik i Herman Raböse – zastępca skarbnika[3]. Na koniec 1932 roku zakupiono budynek przy ulicy Rzgowskiej 24, który stał się stałą siedzibą do 1938 roku. W 1938 roku obłożono zakazem działalność tego wyznania w Polsce. 28 marca 1938 roku władze opieczętowały magazyny biura w Łodzi – rozpoczął się okres działalności konspiracyjnej[11].

W okresie międzywojennym nadzór nad działalnością polskiego biura sprawowały kolejno: na początku lat dwudziestych polska filia Towarzystwa Strażnica w Stanach Zjednoczonych, do roku 1927 Biuro Oddziału w Niemczech oraz od roku 1928 środkowoeuropejskie biuro Towarzystwa Strażnica w Szwajcarii[12].

Okres Polski LudowejEdytuj

 
Biuro Oddziału w Łodzi przy ul. Rzgowskiej 24 (zdjęcie z roku 1948)

Wiosną 1945 roku Wilhelm Scheider przejął w użytkowanie budynek krajowego biura w Łodzi przy ul. Rzgowskiej 24, dzięki czemu wznowiono w nim działalność, jaką prowadzono przed wojną[13][14]. Jednak już w lutym 1946 roku do biura w Łodzi po raz pierwszy wkroczyli funkcjonariusze UB. Dokonano rewizji oraz aresztowania niemal wszystkich pracowników biura. Jedna z osób pozostawionych w biurze przekazała informację o aresztowaniach do Biura Oddziału w Bernie. Interwencja w ambasadzie polskiej w Bernie skłoniła władze dbające o swój wizerunek na arenie międzynarodowej do wycofania się z tych działań oraz zwolnienia aresztowanych[15]. W 1949 roku w biurze pracowało 45 osób[16].

21 kwietnia 1950 roku UB dokonało najścia na łódzkie biuro. W trakcie przeprowadzanej rewizji szukano dowodów mających potwierdzić zarzut działalności szpiegowskiej na rzecz Stanów Zjednoczonych oraz próby zmiany ustroju w Polsce. Następnego dnia aresztowano członków zarządu krajowego, który stanowili: Edward Kwiatosz – przewodniczący, Wilhelm Scheider – wiceprzewodniczący, Harald Abt – sekretarz, Władysław Jędzura – skarbnik[17]. 21 czerwca ponownie wtargnięto do łódzkiego biura, co zakończyło się aresztowaniem prawie wszystkich jego pracowników[18]. 2 lipca 1950 Antoni Bida, dyrektor Urzędu do Spraw Wyznań zdelegalizował działalność Świadków Jehowy w Polsce, w wyniku czego ponownie zaczęto prowadzić działalność konspiracyjną. Równocześnie nakazano konfiskatę mienia organizacji, jednak zajęty majątek przedstawiał nikłą wartość. Za przynależność do władz związku wyznaniowego groziły kary długoletniego więzienia[19][20].

W dniach od 16 do 22 marca 1951 roku w Warszawie przy drzwiach zamkniętych przeprowadzono rozprawę sądową, w której na ławie oskarżonych znalazło się siedem osób, w tym czterech członków zarządu: Wilhelm Scheider, Edward Kwiatosz, Harold Abt i Władysław Jędzura. Wilhelm Scheider otrzymał wyrok dożywotniego więzienia, pozostali członkowie zarządu po 15 lat więzienia, natomiast Władysławowi Sukiennikowi, Janowi Liczke i Naftalemu Glasbergowi zarządzono mniejsze kary[21][22]. W marcu 1955 roku w Łodzi odbył się proces przeciw Janowi Lorkowi, Władysławowi Sklarzewiczowi, Tadeuszowi Chodarze, Mieczysławowi Cyrańskiemu i Stanisławowi Nabiałczykowi. Lorek, Sklarzewicz i Chodara należący do komitetu krajowego zostali skazani na 12 lat więzienia, Cyrański na 8 lat, a Nabiałczyk na 6 lat więzienia[23][24].

Do lat 60. XX wieku polskie Biuro Oddziału pomagało w kierowaniu działalnością teokratyczną prowadzoną na Ukrainie[25].

Jednym z nadzorców działalności w czasach zakazu był Zygfryd Adach[1]. Pod koniec lat 80. XX wieku, gdy sprzeciw ze strony władz osłabł, urządzono nieoficjalne biuro w Markach pod Warszawą przy ulicy Prostej 17[26]. Działało ono do listopada 1992 roku, gdy oddano do użytku Biuro w Nadarzynie.

Okres III RzeczypospolitejEdytuj

 
Budynki Biura Oddziału w Nadarzynie
 
Ścieżka pomiędzy obiektami Biura Oddziału w Nadarzynie

12 maja 1989 roku Świadkowie Jehowy w Polsce zostali oficjalnie zarejestrowani, a w skład zarządu weszli: Harald Abt, Zygfryd Adach, Stanisław Kardyga, Edward Kwiatosz, Franciszek Mielczarek, Antoni Tomaszewski i Adam Wojtyniak. Zaczęto wówczas rozglądać się za odpowiednią działką budowlaną, na której mogłoby powstać nowe Biuro Oddziału. 23 października 1989 roku zakupiono działkę wraz z upadającym, niewykończonym motelem „Mazowsze” w Nadarzynie pod Warszawą. Projekt kompleksu obiektów został opracowany przez Europejskie Regionalne Biuro Konstrukcyjne Towarzystwa Strażnica. Natomiast prace budowlane, nadzorowały Regionalne Komitety Budowlane Świadków Jehowy. W niektóre weekendy w budowie uczestniczyło 600 ochotników. Budowa kompleksu budynków mieszkalnych i biurowych została ukończona po 20 miesiącach[26]. Był to pierwszy w Europie Środkowowschodniej kompleks budynków Biura Oddziału[27]. Powierzchnia użytkowa całego kompleksu sięga 17 tysięcy m². Położony jest na 3,5 hektarowej działce przy drodze krajowej nr 8. Przez teren przepływa Zimna Woda[28].

28 listopada 1992 roku uroczyście oddano do użytku Biuro Oddziału w Nadarzynie. Na uroczystości otwarcia był obecny członek Ciała Kierowniczego Teodor Jaracz oraz delegacje z 16 krajów. Dzień później na warszawskim Torwarze odbyło się zgromadzenie, na którym przedstawiono specjalny program. Obecnych było ponad 10 000 delegatów ze wszystkich zborów w Polsce. W Biurze Oddziału w Nadarzynie mieszka i pracuje około 150 osób[26][29][30]. W Biurze tłumaczy się literaturę biblijną na język polski oraz na polski język migowy. Nagrywa się również publikacje audio i wideo w tych językach[31] oraz nadzoruje tłumaczenie na języki: kaszubski, śląski (w gwarze cieszyńskiej) i romski (w dialekcie używanym przez polskich Romów (Polska Roma)[32]. W kompleksie znajduje się: Dział Służby, Dział Tłumaczeń, Dział Prawny[33], Biuro Informacji Publicznej, „Lokalny Dział Projektowo-Budowlany”, Służba Informacji o Szpitalach[34], studio nagrań, biblioteka (oddzielna, dodatkowa biblioteka dla działu tłumaczeń), kuchnia, jadalnia mogąca pomieścić 300 osób, Sala Królestwa na 350 miejsc – w której odbywają się zebrania w języku polskim i angielskim[35], muzeum, skład literatury, pralnia, warsztaty, ponad 120 pokoi, parking, oczyszczalnia ścieków, tereny zielone, ogród[28][36]. W latach 90. XX wieku w Biurze Oddziału odbywały się zajęcia Kursu Usługiwania, obecnie w Nadarzynie odbywają się zajęcia Kursu dla Nadzorców Obwodu i Ich Żon[37].

Możliwość zwiedzaniaEdytuj

Biuro Oddziału Świadków Jehowy jest otwarte dla zwiedzających od poniedziałku do piątku w godzinach od 8:00 do 10:00 i od 13:00 do 15:00. Wstęp wolny. Dwugodzinne zwiedzanie z przewodnikiem obejmuje także prezentację historyczną dotyczącą Świadków Jehowy w Polsce[31].

UwagiEdytuj

  1. Wnorowski przebywał w Polsce od 24 grudnia 1924 do 29 września 1925 roku.
  2. Przez pewien czas biuro na Piotrkowskiej działało równolegle z biurem warszawskim.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Watchtower: Sprawozdanie z Polski i Ukrainy. tv.jw.org, 2018-01-08. [dostęp 2018-01-10].
  2. Rocznik Świadków Jehowy 1994 ↓, s. 180, 249.
  3. a b Damian Pałka: Warunki dialogu Kościoła katolickiego z Żydami w II Rzeczypospolitej. T. 18. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, 2005, s. 147, seria: Poznańskie Studia Teologiczne.
  4. Rocznik Świadków Jehowy 1994 ↓, s. 177, 181.
  5. a b Rocznik Świadków Jehowy 1994 ↓, s. 180.
  6. a b Stanisław Ufniarski: Międzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Pisma Św. (Świadkowie Jehowy). Kraków: Wydawnictwo Mariackie, 1947, s. 37–39.
  7. Rocznik Świadków Jehowy 1994 ↓, s. 189.
  8. a b Rocznik Świadków Jehowy 1994 ↓, s. 187–189.
  9. a b Rocznik Świadków Jehowy 1994 ↓, s. 190.
  10. Rocznik Świadków Jehowy 1931, s. 125 (ang.)
  11. Wolfram Slupina: Prześladowania i represje Świadków Jehowy w Polsce w latach 1939–1945 oraz 1950–1989. W: Hans Hesse: „Najodważniejsi byli zawsze Świadkowie Jehowy”. Wrocław: Wydawnictwo A PROPOS, 2010, s. 274. ISBN 978-83-61387-21-3.
  12. Rocznik Świadków Jehowy 1994 ↓, s. 178–190.
  13. Wiara w Boga zapewniła mi ochronę. „Przebudźcie się!”. LXXV, s. 11–14, 8 marca 1994. Watch Tower Bible and Tract Society. ISSN 1234-1169. 
  14. Jerzy Rzędowski. Najdłuższa konspiracja PRL?. „Biuletyn IPN”, s. 44, marzec 2004. Dom Wydawniczy Bellona. ISSN 1641-9561. 
  15. Wolfram Slupina: Prześladowania i represje Świadków Jehowy w Polsce w latach 1939–1945 oraz 1950–1989. W: Hans Hesse: „Najodważniejsi byli zawsze Świadkowie Jehowy”. Wrocław: Wydawnictwo A PROPOS, 2010, s. 291. ISBN 978-83-61387-21-3.
  16. Rocznik Świadków Jehowy 1994 ↓, s. 221.
  17. Ryszard Michalak: Polityka wyznaniowa państwa polskiego wobec mniejszości religijnych w latach 1945–1989. Zielona Góra: Uniwersytet Zielonogórski, 2014, s. 134–149. ISBN 978-83-7842-124-5.
  18. Rocznik Świadków Jehowy 1994 ↓, s. 222.
  19. Kazimierz Urban: Mniejszości religijne w Polsce 1945–1991 (zarys statystyczny). Kraków: Zakład Wydawniczy "NOMOS", 1994, s. 29. ISBN 978-83-85527-13-8.
  20. Anna Chabasińska: Polityka władz wobec mniejszości wyznaniowych w Polsce w latach 1945–1956. Sulechów: 2009, s. 18, seria: Studia Lubuskie tom V.
  21. Aleksandra Matelska: „... w miłości nie ma bojaźni” (Wydanie II). Wrocław: Wydawnictwo A PROPOS, 2010, s. 60. ISBN 978-83-61387-19-0.
  22. Rocznik Świadków Jehowy 1994 ↓, s. 227.
  23. Kierownicy sekty „Świadkowie Jehowy” nadużywali wolności wierzeń do antypolskiej działalności. „Kurier Polski”, 23 marca 1955. 
  24. Nadużywając wolności wyznania i sumienia prowadzili działalność wrogą Polsce Ludowej. „Żołnierz Polski”, 23 marca 1955. 
  25. Rocznik Świadków Jehowy 2002. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2002, s. 248.
  26. a b c Rocznik Świadków Jehowy 1994 ↓, s. 249.
  27. Jehowa chciał, aby zbudowano ten dom. „Uroczystość otwarcia nowego Biura Oddziału i Domu Betel”, 28 listopada 1992. 
  28. a b Nasz nowy Betel. „Uroczystość otwarcia nowego Biura Oddziału i Domu Betel”, 28 listopada 1992. 
  29. [Wczoraj ok. 10 tys. ...]. „Gazeta Wyborcza, Gazeta Stołeczna”, s. 2, nr 281, 30 listopada 1992. 
  30. Watchtower: Polska. Nasza historia. jw2019.org. [dostęp 2018-08-27].
  31. a b Watchtower: Zwiedzanie Biur Oddziałów. jw.org. [dostęp 2015-08-12].
  32. Tłumaczenie. „Biuro Oddziału Świadków Jehowy w Polsce. Nadarzyn”, 2019. 
  33. Watchtower: Dział Prawny. Polska. jw.org.
  34. Watchtower: Kontakt z lokalnym przedstawicielem. jw.org.
  35. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2017-01-15].
  36. „Welcome to the Poland Branch Office of Jehovah's Witnesses”, 2001. 
  37. Ogłoszenia. „Nasza Służba Królestwa”, s. 4, luty 2014. 

BibliografiaEdytuj