Boża podszewka (serial telewizyjny)

Ten artykuł dotyczy serialu telewizyjnego. Zobacz też: inne znaczenia tego terminu.

Boża podszewka – polski serial obyczajowy w reżyserii Izabelli Cywińskiej, emitowany przez TVP 1 od 23 listopada 1997 do 1 marca 1998. Serial powstał na podstawie powieści autorstwa Teresy Lubkiewicz-Urbanowicz pod tym samym tytułem.

Boża podszewka
Gatunek obyczajowy
Kraj produkcji Polska
Oryginalny język polski
Główne role Agnieszka Krukówna
Danuta Stenka
Andrzej Grabowski
Liczba odcinków 15
Liczba serii 1
Produkcja
Produkcja STI Studio Filmowe
Reżyseria Izabella Cywińska
Scenariusz Izabella Cywińska
Muzyka Jerzy Satanowski
Zdjęcia Ryszard Lenczewski
Scenografia Jacek Osadowski
Czas trwania odcinka 55 min
Pierwsza emisja
Kraj oryginalnej emisji Polska
Data premiery 23 listopada 1997
Stacja telewizyjna TVP1
Lata emisji 19971998
Status zakończony
Format obrazu 16:9
Format dźwięku 2.0 i 5.1
Chronologia
Kontynuacja Boża podszewka II

W 2005 TVP1 wyemitowała drugą część serialu pod tytułem Boża podszewka II.

Plenery: Dębówka koło Konstancina.

FabułaEdytuj

Boża Podszewka przedstawia dramatyczne losy Marianny Jurewiczówny, jej rodziny oraz mieszkańców Wileńszczyzny z lat 1900–1945.

Akcja serialu rozpoczyna się w 1900, kiedy przychodzi na świat najmłodsze dziecko Marii i Andrzeja Jurewiczów – Marianna. Oczami Maryśki poznajemy kolejnych, przewijających się przez dworek bohaterów: zamawiaczy (Bartłomiej), schłopiałych szlachciców (np. Mickiewicz), wiejskich parobków (np. Antośka), służących (np. Walunia), a także rozmaitych odmieńców, odrzuconych i wyśmiewanych (np. Durna Maryla), tak jak główna bohaterka. Marianna Jurewiczówna przez rodzinę nazywana jest „niedonoskiem” z powodu jej wcześniactwa, czuje się niekochana i odtrącona, nierozumiana, inna. Akcja serialu kończy się w 1945 r. podczas tzw. pierwszej repatriacji.

ObsadaEdytuj

Spis odcinkówEdytuj

  1. Juryszki Wileńskie, lata 1900–1913
  2. Juryszki Wileńskie, rok 1913
  3. Juryszki Wileńskie, rok 1914
  4. Juryszki Wileńskie, rok 1914
  5. Juryszki Wileńskie, lata 1920–1921
  6. Juryszki Wileńskie, rok 1927
  7. Juryszki Wileńskie, rok 1928
  8. Juryszki Wileńskie, rok 1929
  9. Lida, rok 1929
  10. Lida, rok 1930. Wilno, rok 1939
  11. Wilno, lata 1940-1941
  12. Juryszki Wileńskie, lata 1941–1942
  13. Juryszki Wileńskie, rok 1943
  14. Juryszki Wileńskie, lata 1943–1944
  15. Juryszki Wileńskie, rok 1945

KontrowersjeEdytuj

W czasie premiery serial stał się obiektem kontrowersji, ponieważ według ludzi pochodzących z Kresów Wschodnich w niedopuszczalny sposób zakłamywał i wyszydzał historię, przedstawiając nieprawdziwy, pozbawiony patriotyzmu i wyjątkowo niepochlebny obraz życia mieszkańców Wileńszczyzny[1].

Wątki autobiograficzneEdytuj

Reżyserkę serialu urzekła historia rodziny Teresy Lubkiewicz-Urbanowicz autentycznością i brakiem patosu[1]. Od samej Lubkiewicz-Urbanowicz dowiadujemy się, że w powieści opisała swoją matkę (Maryśkę), dziadków i wujków. Autorka zdradza we wstępie do powieści[2], że imiona bohaterom zostawiła takie, jakie nosili w rzeczywistości jej krewni. Inaczej, jak mówiła, "nie czułaby postaci". Jedynie zmieniła im nazwiska: z Mickiewiczów na Jurewiczów. Nawet postaci Waluni czy Antolki miały swój żywy pierwowzór.

Boża podszewka jest opowieścią o losie niepokornej kobiety ze szlacheckiego zaścianka na Wileńszczyźnie, jej rodzinie, wydarzeniach, jakie miały miejsce od początku wieku po drugą wojnę światową. Wszystko osnute jest na wspomnieniach mojej Matki i moich. Najpierw napisałam opowiadanie o Maryśce. Leżało gdzieś zarzucone, aż przyszedł ten najgorszy dla mnie czas: straciłam bliskich, także Matkę. Wtedy to opowiadanie o Niej zaczęło być takie ważne. Trzeba było uciec w daleką przeszłość, żeby poradzić sobie z teraźniejszością. Chciałam dotrzeć do źródła kompleksów Matki. Do przyczyn jej wyobcowania. "Mieli mnie tam za bożą podszewkę". Teresa Lubkiewicz-Urbanowicz[3]

Izabella Cywińska nakręciła też dokument pt. Juryszki-Rakuciniszki. Daleka Droga, w którym nie tylko widzimy kulisy powstawania serialu, ale również poznajemy autorkę powieści, przyglądającą się kręconym scenom serialu i odwiedzającą rodzinne, wileńskie strony. Z dokumentu dowiadujemy się, że serialowe Juryszki to naprawdę Rakuciniszki - mała osada, 60 km od Wilna.

PrzypisyEdytuj

  1. a b "Boża podszewka": walka o serial, kultura.onet.pl [dostęp 2020-11-23].
  2. Teresa Lubkiewicz Urbanowicz, Boża podszewka, 1997, ISBN 83-7337-453-1.
  3. Boża podszewka 1, Lubimyczytać.pl [dostęp 2020-12-05].

Linki zewnętrzneEdytuj