Bobrek (województwo małopolskie)

wieś w województwie małopolskim

Bobrekwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim, w gminie Chełmek[3].

Bobrek
wieś
Ilustracja
Kościół pw. Najświętszej Trójcy
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

oświęcimski

Gmina

Chełmek

Liczba ludności (2009)

2039

Strefa numeracyjna

33

Kod pocztowy

32-661[2]

Tablice rejestracyjne

KOS

SIMC

0050676

Położenie na mapie gminy Chełmek
Mapa konturowa gminy Chełmek, na dole znajduje się punkt z opisem „Bobrek”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Bobrek”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Bobrek”
Położenie na mapie powiatu oświęcimskiego
Mapa konturowa powiatu oświęcimskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Bobrek”
Ziemia50°03′43″N 19°15′15″E/50,061944 19,254167[1]

Historia

edytuj

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od XIV wieku. Wymieniona po raz pierwszy w 1390 roku w dokumencie zapisanym w języku łacińskim jako Bobrek, Bobreg. Nazwa jest zdrobnieniem od słowa bóbr co wskazuje na zamieszkanie tych zwierząt w okolicy[4].

Wieś początkowo była własnością szlachecką i do 1390 roku należała Mikołaja Strzały z Bobrka. Odnotowują ją historyczne dokumenty. W 1402 roku Dziersław Karwacjan „iuvenis” wraz z Janem Ligęzą toczyli spór sądowy o granice pomiędzy Libiążem, a Bobrkiem. W 1408 roku po raz pierwszy został wymieniony obronny zamek w Bobrku, zbudowany przez Jana Ligęzę, który dwa lata później uczestniczył w bitwie pod Grunwaldem prowadząc własną chorągiew. Po jego śmierci miejscowość wchodziła w uposażenie rodu Ligęzów herbu Półkozic. W 1439 roku Piotr z Bobrka podpisał akt konfederacji Spytka z Melsztyna[4][5][6].
Zamek w późniejszym okresie stał się zamkiem zbójnickim, który został oczyszczony ze zbójców za czasów Zygmunta III Wazy. W latach 1768–1772 w miejscowości stacjonowali konfederaci barscy. Po rozbiorach Polski miejscowość dostała się w 1795 roku w granice zaboru austriackiego[6].

Wieś pod koniec XIX wieku wymienia Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. W 1880 roku zajmowała ona obszar 2564 morg w tym 1342 morgi lasu oraz 156 domów, w których zamieszkiwało 882 mieszkańców[6].

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Bobrek. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

 
Pałac w Bobrku w trakcie remontu

Zabytki

edytuj

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[7].

  • Zespół kościoła parafialnego pw. św. Trójcy;
  • zespół pałacowy: pałac, oficyna, park;
  • spichlerz drewniany.

W Bobrku znajduje się zniszczony pałac Sapiehów (wcześniej Potulickich i Ogińskich), zbudowany w stylu neoklasycystycznym w I połowie XIX wieku, oraz czworaki (z muzeum etnograficznym) i drewniany spichlerz z XVIII wieku[8].

Oświata

edytuj

W Szkole im. Kardynała Adama Stefana Sapiehy[9] w Bobrku jest przedszkole, „0” (zerówka) i szkoła podstawowa. W miejscowości znajduje się dom pomocy społecznej dla osób z niepełnosprawnością intelektualną. Powstał on w 1952 rroku w miejsce Zakładu dla Sierot im. Dzieciątka Jezus, założonego w 1884 rroku przez Marię z Potulickich Ogińską i jej męża Bogda Ogińskiego, a prowadzonego najpierw przez siostry służebniczki, a od 1918 roku siostry szarytki[10].

Kultura

edytuj

Wieś Bobrek uznawana była za małopolską stolicę ludowego obraźnictwa. Ambroży Grabowski w swoich wspomnieniach nadmienia o dwóch sławnych obraźnikach działających we wsi – Saganie oraz Wojciechu Bryndzy[11].

Infrastruktura

edytuj

W Bobrku znajduje się most drogowy na Wiśle. W 2006 roku otrzymał on imię Benedykta XVI, który mostem tym przejeżdżał 28 maja tegoż roku, udając się do dawnego niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz[12].

W Bobrku prowadzi działalność klub piłkarski LKS Bobrek[13] występujący obecnie w lidze okręgowej (Wadowice) oraz Ośrodek Jeździecki „Ikarion”[14].

Religia

edytuj

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki (parafia Przenajświętszej Trójcy).

Osoby związane z miejscowością

edytuj

Zobacz też

edytuj

Przypisy

edytuj
  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 7171
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 71 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2014-03-29].
  4. a b Leszczyńska-Skrętowa 1986 ↓.
  5. Julian Zinkow: Oświęcim i okolice. Przewodnik monograficzny. Wydawnictwo „PLATAN“, Oświęcim 1994, ISBN 83-7094-002-1, S.312—318
  6. a b c Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. I, hasło "Bobrek". nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880. s. 258. [dostęp 2018-04-22].
  7. Wykaz obiektów wpisanych do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Małopolskiego z uwzględnieniem podziału na powiaty i gminy [online], wuoz.malopolska.pl [dostęp 2023-12-01].
  8. Zespół pałacowo-parkowy w Bobrku [online], parki.org.pl [dostęp 2023-01-02].
  9. http://www.szsbobrek.pl Strona szkoły.
  10. Historia DPS w Bobrku [online] [dostęp 2023-01-02] (pol.).
  11. Józef Grabowski, „Ludowe obrazy drzeworytnicze”, PAX, Warszawa 1970, s. 28
  12. Redakcja, Most dla Benedykta XVI. W trzy miesiące wyburzono stary i wybudowano nowy [online], Oświęcim Nasze Miasto, 22 lutego 2013 [dostęp 2023-01-02] (pol.).
  13. http://lks-bobrek.futbolowo.pl/ Oficjalna strona klubu.
  14. http://ikarion.pl Oficjalna strona Ośrodka Ikarion

Bibliografia

edytuj

Linki zewnętrzne

edytuj