Otwórz menu główne

Bodzanowice

wieś w województwie opolskim

Bodzanowice (niem. Botzanowitz[3]; Grunsruh (1938-1945)[4] ) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Olesno.

Bodzanowice
Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat oleski
Gmina Olesno
Liczba ludności (31.12.2013) 995[1]
Strefa numeracyjna 0-34
Kod pocztowy 46-312[2]
Tablice rejestracyjne OOL
SIMC 0139880
Położenie na mapie gminy Olesno
Mapa lokalizacyjna gminy Olesno
Bodzanowice
Bodzanowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bodzanowice
Bodzanowice
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Bodzanowice
Bodzanowice
Położenie na mapie powiatu oleskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu oleskiego
Bodzanowice
Bodzanowice
Ziemia50°54′24″N 18°37′23″E/50,906667 18,623056
Strona internetowa miejscowości

Spis treści

NazwaEdytuj

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod obecnie stosowaną, polską nazwą Bodzanowice oraz nazwą zgermanizowaną Bodsanowitz[5]. Polską nazwę Bodzanowice w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[6].

Ze względu na polskie pochodzenie nazwy w okresie reżimu hitlerowskiego w latach 1930-1945 nazistowska administracja III Rzeszy zmieniła zgermanizowaną nazwę na nową, całkowicie niemiecką - Grunsruh[3]. Od 1946 Bodzanowice[7].

PołożenieEdytuj

Bodzanowice leżą na Górnym Śląsku, przy granicy z historyczną Małopolską, którą wyznacza bieg rzeki Liswarty, oraz województwami opolskim i śląskim. Jest to największa wieś w gminie Olesno.

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Bodzanowice[8][9]
SIMC Nazwa Rodzaj
0139910 Granicznik przysiółek
0139927 Kiki przysiółek
0139933 Obłąki przysiółek
0139896 Paprotna część wsi
0139904 Piaski część wsi
0139940 Pustkowie przysiółek

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka historyczna pochodzi z 1447. W 1753 Bodzanowice kupił szlachcic Henryk Leopold Reinchenbach. Po nim wieś odziedziczył jego syn - Karol Henryk Fabian. Sprzedał ją w 1780 za 80 tys. talarów. Po dawnych właścicielach wsi pozostał dworek. Około 1850 zbudowano w Bodzanowicach dwa wielkie piece, wydobywano rudę żelaza i wapień.

Region wieluński i częstochowski były terenami granicznymi zachodniej Polski od schyłku XIV wieku, a linię graniczną stanowiły rzeki Prosna i Liswarta. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, granica polsko-niemiecka na Liswarcie została ustalona w 1918 i potwierdzona traktatem wersalskim 28 czerwca 1919. Do 1945 na terenie wsi znajdowało się polsko-niemieckie przejście graniczne. We wsi istnieją budynki straży granicznej (dzisiaj znajdują się w nich mieszkania).

Około połowy sierpnia 1939 w rejon Wichrowa i Bodzanowic przegrupowano 4 Dywizję Pancerną pod dowództwem Hansa Reinhardta. Dywizja liczyła ok. 15 tysięcy żołnierzy, 308 czołgów, 38 samochodów pancernych oraz sprzęt logistyczny. Rozpoczęły się akcje dywersyjne, ostrzeliwane były polskie patrole i placówki straży granicznej. 26 sierpnia 1939 o godzinie 9.30 w Przystajni patrol Straży Granicznej odparł atak żołnierzy niemieckich, którzy przedostali się na stronę polską. W przededniu wojny na terenach przygranicznych zostały rozmieszczenie na rozkaz władz polskich jednostki 7 Dywizji Piechoty. Ich głównym zadaniem była obrona rejonu częstochowskiego na odcinku około 40 km Krzepice - Lubliniec. 31 sierpnia 1939 w Bodzanowicach żołnierze niemieccy skończyli budować most pontonowy, który w nocy przerzucili przez rzekę Liswartę.

EdukacjaEdytuj

  • Publiczna Szkoła Podstawowa w Bodzanowicach (ul. Szkolna 1)
  • Publiczne Przedszkole w Bodzanowicach (ul. Szkolna 1)

ParafiaEdytuj

Do Parafii Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Bodzanowicach należą wioski: Bodzanowice, Karmonki, Kucoby oraz Wichrów. Kościół Narodzenia NMP wspomniany jest w rejestrze świętopietrza z archiprezbiteriatu oleskiego z 1447. Najstarszy zachowany dokument pochodzi z 1666 i jest to pergamin zawierający akt nadania roli, łąk i lasu Kościołowi przez hrabiego Jerzego Adama Gaszynę. Probostwo prowadziło działalność rolniczą do 1954. Do dziś ziemie należące kiedyś do probostwa nazywa się zwyczajowo jako „farskie”. Drewniany kościół zbudowany w 1447 spalono wraz z zabudowaniami w czasie wojny trzydziestoletniej. W 1655 (wg Roczników Diecezji Opolskiej) o. Jakub Ślimański odbudował kościół, który został poświęcony w 1679. Ponieważ nie istniały kroniki parafialne, ok. 1758 ks. Piotr Paweł Koss, proboszcz (1723 - 1761) bodzanowickiej parafii, spisał dzieje parafii w języku łacińskim i datował odbudowę na rok 1648 (wg Instrumentum Benedictianis wydanym we Wrocławiu w 1649).

Kościół zbudowany we wsi w 1679 r. pod wezwaniem Narodzenia Najśw.Marii Panny, co potwierdzają protokoły wizytacyjne z lat 1679 i 1687, w czasie, gdy proboszczem był tam “Franciscus Slimonski”; protokół z 1679 r. podaje wymiary kościoła w łokciach: 30 x 15 (= 18,84 x 9,42 rn); protokół następny opisuje kościół dokladniej:

 
…po zmurszałyrn starym zbudowany na nowo przed ośmiu laty (…) nie jest konsekrowany, a jedynie pobłogosławiony. Jest cały drewniany, dość przestronny i jasny, przekrycie jest z desek całe w forrnie sklepienia, podłoga w prezbiterium ceglana, w nawie z belek (…) zakrystia drewniana, dosyć jasna (…) galeria 1 w nawie, kościół wewnątrz niemalowany (…) jest jedna krypta grobowa sklepiona, luteranie są grzebani w starym kościele (…) dzwonnica drewniana stara, stoi osobno z 2 dzwonarni, trzeci jest w wieżyczce nad kościołem…

W roku 1934 przeniesiony do Ciasnej; zwrócony prezbiterium ku południu; zrębowy, na podmurowanlu ceglanym. Wieża słupowa; nawa prostokątna; prezbiteriurn 3-bocznie zamknięte wewnątrz sklepienia; w połowie długości nawy belka z wypisanymi datami budowy i przenosin. Wyposażenie kościoła odnowione w XX wieku: ołtarz główny barokowy (II poł. XVTI w.) z rzeźbarni 2 świętych i z obrazem św.Trójcy; 2 ołtarze boczne (XVII w.); ambona barokowa (XVII w.); chrzcielnica drewniana barokowa (II poł. XVII w.); Stacje Drogi Krzyżowej (prawdopodobnie I połowa. XIX w.). Kościół spłonął w 1985 roku. W 1906 r. powstała w Bodzanowicach placówka Sióstr Służebniczek NMP. Budynek klasztorny znajdował się w obecnym Ośrodku Zdrowia. W 1934 z inicjatywy proboszcza ks. Izydora Przybysza wybudowano murowany kościół w stylu wiejskiego baroku oraz probostwo. Fundatorami dzwonów byli mieszkańcy Wichrowa. Kościół został poświęcony w 1935 przez delegata biskupa wrocławskiego ks. prałata Kubisa.

W dniu 20 stycznia 1945 r. przeszedł przez teren parafii front, a Bodzanowice włączono do państwa polskiego jako ziemie odzyskane. W 1948 odmalowano kościół. W 1954 na dwa lata parafię przejął ks. Karol Wypiór. Za jego proboszczostwa wprowadzono dodatkowe lekcje religii, rekolekcje wielkopostne, oraz jako nowość kazania pasyjne głoszone po Gorzkich Żalach. Również w 1954 wysiedlono decyzją władz Siostry Służebniczki. Zostały one wywiezione do miejscowości Wieliczka. W 1955 wybudowano i poświęcono w kościele organy. W 1956 powrócił do parafii ks. Izydor Przybysz oraz Siostry Służebniczki NMP. W dniu 6 czerwca 1965 Siostry Służebniczki NMP zostały przymusowo przeniesione ze swego domu zakonnego z centrum Bodzanowic na peryferie do zabudowań tzw. „Jegrowni”. W 1975 proboszczem parafii został ks. Marian Lubas. W 1977 ks. biskup Alfons Nossol poświęcił nowe dzwony, które powstały w firmie Eugeniusza Felczyńskiego w Przemyślu (poprzednie zagrabiono w czasie wojny). Ks. Lubas założył ogrzewanie na probostwie, w kościele oraz nowym domu katechetycznym (zakonnym), który powstał na bazie byłych zabudowań gospodarczych probostwa. W domu tym zamieszkały w 1981 Siostry Służebniczki. W 1984 zmarł ks. Izydor Przybysz. W marcu 1990 parafia została właścicielem zdewastowanego kościółka protestanckiego znajdującego się na terenie parafii. Ze względu na zły stan techniczny obiektu został on rozebrany, a z odzyskanego materiału powstała kaplica cmentarna. Kaplicę poświęcił w 1996 ks. biskup Jan Bagiński. W 1990 wichura zerwała połowę górnego dachu kościoła (dach został pokryty blachą miedzianą).

W kościele parafialnym znajdują się liczne zabytki. Do najcenniejszych należą:

Własnością parafii była także pochodząca z 1380 Madonna Królująca, która została przekazana w latach 80. do Muzeum Opolskiego.

Parafia Bodzanowice może poszczycić się wieloma powołaniami zarówno kapłańskimi jak i zakonnymi. Po wojnie księżmi zostali: ks. Edmund Kwapis, ks. Henryk Maj, ks. Norbert Dragon, ks. Franciszek Jędrak, ks. Alojzy Nowak, ks. Joachim Augustyniok, ks. Sylwester Pruski i o. Waldemar Stanuch. W 1958 księdzem został obecny ks. biskup ordynariusz diecezji gliwickiej Jan Wieczorek (sakra biskupia w 1981). Z parafii wyszło również 39 sióstr zakonnych w pięciu zgromadzeniach. Obecnie proboszczem parafii jest ks. Jacek Kuczma.

Znani związani z BodzanowicamiEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Miasto i gmina w liczbach. Urząd Miejski w Oleśnie. [dostęp 2014-04-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-04-06)].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. a b M. Choroś, Ł. Jarczak, S. Sochacka, Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska, Opole-Kluczbork 1997, s. 28.
  4. Konstanty Prus: Spis nazw miejscowości Śląska Opolskiego. Katowice: Wydawnictwo Instytutu Śląskiego, 1939, s. 19.
  5. Johann Knie 1830 ↓, s. 52.
  6. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, str.28.
  7. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  8. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  9. GUS. Rejestr TERYT

BibliografiaEdytuj

  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.

Linki zewnętrzneEdytuj