Otwórz menu główne

Boguchwały

wieś w województwie warmińsko-mazurskim

Boguchwały (niem. Reichau) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Miłakowo.

Boguchwały
wieś
Ilustracja
Dwór w Boguchwałach
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina Miłakowo
Strefa numeracyjna 89
Kod pocztowy 14-310[1]
Tablice rejestracyjne NOS
SIMC 0481666
Położenie na mapie gminy Miłakowo
Mapa lokalizacyjna gminy Miłakowo
Boguchwały
Boguchwały
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Boguchwały
Boguchwały
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Boguchwały
Boguchwały
Położenie na mapie powiatu ostródzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ostródzkiego
Boguchwały
Boguchwały
Ziemia53°55′07″N 20°04′29″E/53,918611 20,074722

Do 1954 roku siedziba gminy Boguchwały. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Miejscowość leży w historycznym regionie Prus Górnych.[2]


Na zachód od Boguchwał znajduje się Czarne Jezioro, a w pobliżu osuszone Brzeźno (niem. Bergling See), dawniej jezioro, w połowie XX już łąki, między wsią Boguchwały a majątkiem Brzeźno[3].

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Boguchwały[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0481689 Sąglewo przysiółek

HistoriaEdytuj

Wieś lokowana w 1320 jako wieś czynszowa na 50 włókach na prawie chełmińskim, na żyznych glebach na wschód od jeziora Narie. Po wojnie trzynastoletniej powstał tu dwór szlachecki a wieś zamieniono na pańszczyźnianą. Szkołę parafialną wzniesiono niedługo po wybudowaniu kościoła (1620 r.). Nowa szkoła została wybudowana w latach 1930-31, jako trzyklasowa, w której uczyło trzech nauczycieli. W 1782 r. we wsi było 53 "dymy", natomiast w 1858 odnotowano 66 gospodarstw domowych z 583 osobami.

Dwór wraz z folwarkami (Pojezierce, Rogowo, Staglewo, Ratławki) w 1900 r. był w posiadaniu powiernictwa rodowego hr. Adolfa Dohny z Gładyszów i obejmował łącznie 2022 ha, w tym 610 ha lasów i 117 ha wód.

W 1939 r. wieś liczyła 226 gospodarstwa domowe z 881 mieszkańcami. 534 osoby utrzymywały się z rolnictwa lub leśnictwa, 147 z pracy w przemyśle lub rzemiośle, 25 z pracy w handlu lub komunikacji. W tym czasie były tu 64 gospodarstwa rolne o powierzchni w graniczach 0,5-5 ha, 18 o piwerzchni 5-10 ha, 35 o powierzchni 10-20 ha, 12 o areale 20-100 ha i dwa o powierzchni przekraczającej 100 ha. W roku 1973 wieś należała do powiatu morąskiego, gmina Miłakowo, poczta Boguchwały.

ZabytkiEdytuj

  • Neobarokowy kościół z 1620, rozbudowany w 1856, kiedy otrzymał obecny wygląd, następnie w 1877 i kolejny raz na początku XX w. Trzy wieże kościelne z półowalnymi frontonami, narożne o wysokości muru magistralnego, środkowa dwukondygnacyjna z hełmem cebulowym i strzelistą latarnią. Ołtarz główny z roku 1856, zestawiony z elementów starszych ołtarzy, pochodzących z XVII w. Od południa do nawy przylega wysoka kaplica nakryta dachem mansardowym i attyką[6].
  • W czasie ostatniej wojny we wsi znajdował się podobóz stalagu I-A Stabławki. Przetrzymywani byli tu jeńcy francuscy i radzieccy.
  • Późnoklasycystyczny dwór z XX w. wybudowany na piwnicach starego przez Schumanna, który odkupił majątek od hrabiego zu Dohna. W 2012 ostał zburzony przez obecnego właściciela.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Marian Biskup Wojna pruska, str. 29: "Ukształtowanie terenowe Prus powodowało, że już w XV wieku dzielono je na tak zwane Prusy Górne (Oberland), sięgające od linii dolnej Wisły do Pasłęki, i Prusy Dolne (Niederland) obejmujące nizinne obszary na Wschód od Pregoły (...).
  3. Gustaw Leyding "Nazwy Fizjograficzne", W: "Morąg - z dziejów miasta i powiatu", Pojezierze, Olsztyn 1973
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​​​ISBN 83-7200-631-8​ s. 222

BibliografiaEdytuj

  • Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ​​ISBN 83-902165-0-7​​, s. 155
  • "Morąg - z dziejów miasta i powiatu", Pojezierze, Olsztyn 1973