Bogusław Linda

polski aktor, reżyser

Bogusław Linda (ur. 27 czerwca 1952 w Toruniu) – polski aktor, reżyser i scenarzysta teatralny i filmowy, komik oraz pedagog. Współzałożyciel i wykładowca Warszawskiej Szkoły Filmowej.

Bogusław Linda
Ilustracja
Bogusław Linda (2018)
Data i miejsce urodzenia 27 czerwca 1952
Toruń
Zawód aktor, reżyser, scenarzysta
Współmałżonek Lidia Popiel
Lata aktywności od 1973
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Na przestrzeni lat występował w filmach twórców, takich jak Krzysztof Kieślowski, Agnieszka Holland, Andrzej Wajda i Władysław Pasikowski. Bywa określany „jednym z najpopularniejszych polskich aktorów filmowych”[1].

Wczesne lataEdytuj

Jest synem Aliny Lindy, profesor uniwersyteckiej[2].

Ukończył II Liceum Ogólnokształcące w Toruniu. Absolwent krakowskiej PWST.

Kariera aktorskaEdytuj

Jako student nawiązał kontakt z krakowskim Teatrem Starym, jego debiutem okazał się Mikołka w Zbrodni i karze Fiodora Dostojewskiego (reż. Maciej Prus, 1977). W latach 1978–1981 grał w Teatrze Współczesnym we Wrocławiu w takich sztukach jak Czarodziejska góra Thomasa Manna oraz w Ameryce Franza Kafki (1980). Na początku lat 80. był aktorem w warszawskim Teatrze Studio.

Jego pierwszą ważną rolą była w Gorączce (1980) w reżyserii Agnieszki Holland, gdzie wcielił się w postać anarchisty Gryziaka. Następnie zagrał m.in. w Kobiecie samotnej (1981) tej samej reżyserki, w Człowieku z żelaza (1981) Andrzeja Wajdy, w Przypadku (1981) Krzysztofa Kieślowskiego i Matce Królów (1982) Janusza Zaorskiego, „grając bohaterów naznaczonych egzystencjalnym niepokojem, zmuszonych do beznadziejnych zmagań z wrogą rzeczywistością"[3].

 
Bogusław Linda (2006)

Aktorskie emploi wrażliwca próbował przełamać w filmie Jacka Bromskiego Zabij mnie glino (1987), w którym zagrał groźnego przestępcę Jerzego Malika. W 1992 wcielił się w postać Franza Maurera, esbeka z zasadami, w Psach Władysława Pasikowskiego. Ta rola ukształtowała wizerunek Lindy jako cynicznego „twardziela”. Ugruntowały go role w filmach Psy 2 (1994), Sara (1997), Pułapka (1997), Demony wojny według Goi (1998).

W latach 90. uznanie krytyki przyniosły mu role sztukmistrza Stygmy w Jańciu Wodniku (1993) Jana Jakuba Kolskiego, Michała Suleckiego (ojca walczącego o prawo wychowywania swojej córki) w Tacie (1995) Macieja Ślesickiego, a także księdza Robaka w Panu Tadeuszu (1999) Andrzeja Wajdy. W 1996, podczas Festiwalu Gwiazd w Międzyzdrojach, odcisnął dłoń na Promenadzie Gwiazd.

W 1998 zrealizował dla Telewizji Polskiej serial dokumentalny Projekt X[2], składający się z 13 reportaży nagranych przez aktora podczas podróży po świecie[4].

 
Bogusław Linda (2012)

W 2001 zagrał gangstera Alexa w filmie Władysława Pasikowskiego Reich, Petroniusza w filmie Jerzego Kawalerowicza Quo Vadis oraz policjanta w filmie drogi Sezon na leszcza. W 2005 zagrał rolę komediową w filmie Czas surferów oraz wystąpił w serialach komediowych Dziki (2004) oraz Dziki 2: Pojedynek (2005). W 2006 wystąpił w polsko-amerykańskim westernie Letnia miłość oraz spróbował swoich sił jako reżyser, nakręcając film Jasne błękitne okna, w którym zagrał u boku Joanny Brodzik i Beaty Kawki. W 2009 zagrał podrywacza Cezarego w filmie komediowym Wojciecha Wójcika Randka w ciemno. 1 kwietnia 2011 premierę kinową miał film Macieja Ślesickiego Trzy minuty. 21:37, w którym wcielił się w rolę malarza.

5 października 2009 z rąk sekretarza stanu w MKiDN Piotra Żuchowskiego odebrał Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[5]. 16 maja 2014 został odznaczony, a 26 maja – udekorowany Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski „za wybitne zasługi dla polskiej kultury, za osiągnięcia w pracy artystycznej i twórczej oraz działalności społecznej”[6][7]. Został również uhonorowany w Alei Gwiazd w swym rodzinnym mieście Toruniu, gdzie na Rynku Staromiejskim odsłonił drugą z serii „katarzynek” – podpisów słynnych torunian.

19 kwietnia 2012 weszła do teatrów w Warszawie wyreżyserowana przez niego sztuka pt. Merlin Mongoł, będąca jego debiutem reżyserskim w sztuce teatralnej.

Działalność pozaaktorskaEdytuj

Próbował sił w śpiewaniu. W filmie Sara z 1997 wykonał cover piosenki Leonarda CohenaI’m Your Man[8]. W 2005 nagrał z zespołem Świetliki album pt. Las putas melancólicas. Wcześniej nagrał też wspólnie z ukraińską skrzypaczką Assią Akhat piosenkę pt. „Gdzie mam szukać cię” (wydana na singlu 20 czerwca 2002 nakładem Universal Music Polska[9]).

Jesienią 2002 na antenie TVN prowadził talk-show Co ty wiesz o gotowaniu[10][11].

Wystąpił w kampaniach reklamowych sieci restauracji fast food Burger King[12], producenta dżinsów Americanos[12], Powszechnego Towarzystwa Emerytalnego Winterthur[12], marki telewizyjnych kanałów filmowych Cinemax[12], suplementu diety Pharmaton Geriavit[12], producenta wódki Bols Platinum[12] i marki samochodowej Renault[12].

W listopadzie 2017 został sojusznikiem osób LGBT, biorąc udział w akcji „Ramię w ramię po równość” Kampanii Przeciw Homofobii[13].

Życie prywatneEdytuj

Dba o prywatność i rzadko udziela wywiadów[14] oraz informacji o życiu osobistym. Jest żonaty z Lidią Popiel, którą poznał na planie filmu Kroll. Ma z nią córkę Aleksandrę. Z poprzedniego małżeństwa ma dwóch synów: Mikołaja i Michała.

Pasjonuje się jeździectwem i łowiectwem. Uznawany jest za dobrego myśliwego i świetnego strzelca[15].

FilmografiaEdytuj

AktorEdytuj

Scenarzysta filmowyEdytuj

 
Autograf Lindy z planu filmowego Crimen (1987)

Scenarzysta i reżyser teatralnyEdytuj

Reżyser filmowyEdytuj

GościnnieEdytuj

Polski dubbingEdytuj

DyskografiaEdytuj

Albumy
Rok Tytuł Pozycja na liście
POL
2005 Las putas melancólicas (oraz Świetliki)
  • Data: 26 września 2005[18]
  • Wydawca: Universal Music Polska
7[19]
Notowane utwory
Rok Tytuł Pozycja na liście
LP3
[20]
SLiP
[21]
2005 „Filandia” (oraz Świetliki) 7 5
2006 „Delikatnienie” (oraz Świetliki) 6 31

Nagrody filmowe i nominacjeEdytuj

  • 1981: Nagroda Złote Lwy 8 FPFF za rolę w filmie Gorączka
  • 1987: Nagroda Złote Lwy 12 FPFF za rolę w filmie Magnat
  • 1987: Nagroda Złote Lwy 12 FPFF za rolę w filmie Przypadek
  • 1988: Nagroda Złote Lwy 13 FPFF za rolę w filmie Kobieta samotna
  • 1988: Nagroda Szefa Kinematografii za rolę w filmie Zabij mnie glino
  • 1991: Nagroda Złote Lwy 16 FPFF za rolę w filmie Kanalia
  • 1991: Nagroda Złote Lwy 16 FPFF za rolę w filmie In flagranti
  • 1991: Nagroda Złote Lwy 16 FPFF za rolę w filmie Kroll
  • 1991: Nagroda na Festiwal Młodości w Kijowie za film In flagranti
  • 1992: Nagroda Złote Lwy 17 FPFF w kategorii:pierwszoplanowa rola męska w filmie Psy
  • 1994: Nagroda Valenciennes w kategorii: najlepsza główna rola męska w filmie Psy
  • 1995: Nagroda Złote Lwy 20 FPFF w kategorii:pierwszoplanowa rola męska w filmie Tato
  • 2000: Nominacja: Orły w kategorii: najlepsza główna rola męska; za rok 1999 dla filmu Pan Tadeusz
  • 2001: Srebrny Bilet dla filmu Sezon na leszcza, nagroda Stowarzyszenia „Kina Polskie”
  • 2001: Nagroda Złote Lwy 26 FPFF dla filmu Sezon na leszcza w kategorii: najlepszy film komediowy
  • 2012: Złota Kaczka w kategorii: Najlepszy aktor filmów sensacyjnych
  • 2013: Festiwal Dwa Teatry: Nagroda aktorska za rolę męską w kategorii spektakli Teatru Telewizji – za rolę Jerzego w spektaklu Bezdech w reżyserii Andrzeja Barta[22]

PrzypisyEdytuj

  1. Bogusław Linda w bazie filmpolski.pl
  2. a b Nina Terentiew: Zwierzenia kontrolowane. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2004, s. 12. ISBN 83-7337-452-3.
  3. B. Kosecka, Bogusław Linda, s. 337.
  4. Projekt X (pol.). filmpolski.pl. [dostęp 2020-07-06].
  5. Gloria Artis dla aktorów. tvp.info, 5 października 2009. [dostęp 2012-12-29].
  6. M.P. z 2014 r. poz. 757.
  7. Prezydent: To dobre lata dla polskiej kultury / Ordery i odznaczenia / Aktualności / Archiwum Bronisława Komorowskiego / Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, prezydent.pl [dostęp 2017-11-22].
  8. Sara w bazie filmpolski.pl
  9. Assia Akhat & Bogusław Linda: Assia Akhat. W: Katalog płyt [on-line]. Universal Music Polska. [dostęp 2020-08-16].
  10. „Co ty wiesz o gotowaniu”.
  11. Pożegnanie z Lindą.
  12. a b c d e f g Bogusław Linda podpisał kolejny kontrakt reklamowy (pol.). plejada.pl, 2015-05-30. [dostęp 2020-07-06].
  13. „Jeśli ludzie się kochają, to ich prywatna sprawa. Nie nam wtykać w to nos”. Bogusław Linda Sojusznikiem LGBT. newsweek.pl, 2017-11-14. [dostęp 2017-11-14].
  14. Oskar Maya: Jest jeden powód, dla którego Lindzie od lat uchodzi więcej niż innym aktorom. Za co kochamy "Bogusia"? (pol.). natemat.pl, 2017-01-12. [dostęp 2020-07-06].
  15. Adam Jaworski „Myśliwy strzela i… serce go boli” [w:]Kronika Tygodnia – Zamość 20.10.2009, http://www.roztocze.net/newsroom.php/27402_My%C5%9Bliwy_strzela_i%E2%80%A6_serce_go_boli_.html
  16. Powidoki w bazie filmpolski.pl [dostęp: 2016-10-10]
  17. "Psy 3. W imię zasad": Linda i Pazura na pierwszych zdjęciach z planu. Onet.pl. [dostęp 2019-07-15].
  18. Płyta Las putas melancólicass – Świetliki. muzyka.onet.pl. [dostęp 2013-10-25].
  19. OLiS – sprzedaż w okresie 02.01.2006 – 08.01.2006. olis.onyx.pl. [dostęp 2013-10-25].
  20. LP3 – Statystyki dla wykonawcy Świetliki i Bogusław Linda. lp3.pl. [dostęp 2013-10-25].
  21. SLiP – Statystyki dla wykonawcy Świetliki feat. Linda. radioszczecin.pl. [dostęp 2013-10-25].
  22. Dwa Teatry: Tango Mrożka i Mewy Akunina najlepsze. Wprost, 2013-06-04. [dostęp 2013-08-03].

BibliografiaEdytuj

  • Kosecka B., Bogusław Linda, [w:] Słownik filmu pod. R. Syski, Kraków 2005, s. 337–338.
  • Wakar J., Wyblakły uśmiech Bogusława Lindy, „Kultura” (dodatek do „Dziennik. Europa-Polska-Świat”), nr z dn. 12.01.2007, s. 76–77.
  • Stanisław Zawiśliński, Powiedzmy Linda, Warszawa, Taurus, 1994.

Linki zewnętrzneEdytuj