Otwórz menu główne

Bolesław Drobner

polski polityk

Bolesław Drobner (ur. 28 czerwca 1883 w Krakowie, zm. 31 marca 1968 tamże) – polski działacz socjalistyczny, doktor chemii, kierownik Resortu Pracy, Opieki Społecznej i Zdrowia PKWN (1944), pierwszy powojenny prezydent Wrocławia (1945).

Bolesław Drobner
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 28 czerwca 1883
Kraków, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 31 marca 1968
Kraków, Polska
Kierownik Resortu Pracy, Opieki Społecznej i Zdrowia PKWN
Okres od 21 lipca 1944
do 31 grudnia 1944
Przynależność polityczna Polska Partia Socjalistyczna
Poprzednik Hermann Hartmann
Następca Aleksander Wachniewski
Prezydent Wrocławia
Okres od 14 marca 1945
do 9 czerwca 1945
Przynależność polityczna Polska Partia Socjalistyczna
Poseł IV kadencji Sejmu PRL
Okres od 30 maja 1965
do 31 marca 1968
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Bolesław Drobner - signature.png
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Bolesław Drobner 1945
Grób Bolesława Drobnera na Cmentarzu Rakowickim

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Syn Romana i Anny z Fieschlerów. Urodził się w spolonizowanej rodzinie żydowskiej[1]. Jego dziadek był uczestnikiem powstania listopadowego, zaś rodzice - powstańcami styczniowymi[2], ojciec jako drukarz składał tajne druki Rządu Narodowego, organizował przewóz powstańców, broni i żywności z Galicji do Królestwa kongresowego, był aresztowany i skazany przez władze carskie na wieloletnie więzienie. Matka była powstańczą sanitariuszką[3].

Po ukończeniu III Gimnazjum im. Jana Sobieskiego w Krakowie Bolesław studiował na politechnikach w Berlinie, Lwowie, wreszcie na uniwersytecie w Fryburgu, gdzie 13 stycznia 1906 obronił rozprawę doktorską z chemii. W latach 1898 - 1919 działał w Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego.

Po wybuchu I wojny światowej w sierpniu 1914 wstąpił do Legionów, w 1915 przeszedł do armii austriackiej, w której służył do końca wojny. W latach 1919 - 1922 członek Polskiej Partii Socjalistycznej. W 1922 współzałożyciel i jeden z przywódców Partii Niezależnych Socjalistów (od 1924 Niezależnej Socjalistycznej Partii Pracy). W latach 1923 - 1928 zasiadał w egzekutywie Socjalistycznej Międzynarodówki Robotniczej. W latach 1928 - 1936 ponownie w Polskiej Partii Socjalistycznej, członek jej Rady Naczelnej. Opowiadał się za współpracą z Komunistyczną Partią Polski. W latach 1933 - 1938 członek Rady Miejskiej Krakowa z Socjalistycznej Listy Robotniczej. W 1936 za wyjazd do ZSRR bez zgody władz PPS, usunięty z partii[4].

21 marca 1938 przed sądem okręgowym w Krakowie rozpoczął się proces Bolesława Drobnera oskarżonego o działalność komunistyczną[5]. 1 kwietnia 1938 sąd skazał Drobnera na karę 3 lat pozbawienia wolności (z zaliczeniem dotychczasowego pobytu w areszcie) oraz na utratę praw na 3 lata[6].

Po najeździe sowieckim na Polskę 17 września 1939, po krótkim okresie zarządzania kopalnią soli potasowych w Kałuszu[7], w czerwcu 1940 aresztowany przez NKWD i wywieziony w głąb ZSRR. W 1943 uwolniony, został członkiem Zarządu Głównego Związku Patriotów Polskich, a 21 lipca 1944 wszedł w skład PKWN jako kierownik Resortu Pracy, Opieki Społecznej i Zdrowia PKWN. W 1945 (od marca do czerwca) pierwszy polski prezydent Wrocławia (powołany 14 marca, jeszcze przed wkroczeniem Armii Czerwonej do miasta, urzędowanie mógł praktycznie rozpocząć dopiero po kapitulacji Festung Breslau, w maju). Współorganizator polskiej administracji. Opowiadał się za przekształceniem Wrocławia w miasto wydzielone. Chciał stworzyć system gospodarczy eliminujący obieg pieniędzy (tzw. republika drobnerowska)[8]. Na początku czerwca 1945 zaprotestował wobec miejscowego dowódcy Armii Czerwonej przeciw utrudnianiu starań o normalizację życia przybywających do miasta Polaków. Sowiecki generał pobił Drobnera i wyrzucił go ze swego biura, a gdy Drobner odwołał się do Bolesława Bieruta, ten kazał mu natychmiast opuścić Wrocław[9].

Od września 1944 do lutego 1945 przewodniczący Rady Naczelnej koncesjonowanej Polskiej Partii Socjalistycznej, od lipca 1945 do 1948 wiceprzewodniczący Rady Naczelnej[10]. W partii opowiadał się za równorzędnością pozycji PPS wobec Polskiej Partii Robotniczej i wolną rywalizacją polityczną obu partii[11][12]. Przeciwnik scalenia PPS z PPR, 30 kwietnia 1948 w ramach czystki poprzedzającej scalenie obu partii usunięty z funkcji przewodniczącego Wojewódzkiego Komitetu PPS w Krakowie, 22 września 1948 usunięty z Rady Naczelnej PPS, wraz z 10 innymi jej członkami (w tym Henrykiem Wachowiczem). W październiku 1948, po odmowie złożenia tzw. samokrytyki, został wykluczony z PPS[13]. Zezwolono mu następnie na wstąpienie do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, był jednak całkowicie zmarginalizowany politycznie, choć zachował mandat posła na Sejm.

Po wydarzeniach polskiego października i powrocie do władzy Władysława Gomułki, pomiędzy X.1956 a II.1957 był I sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Krakowie. Od 1944 poseł do KRN, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III i IV kadencji; w II, III i IV kadencji Sejmu pełnił funkcję Marszałka Seniora (1957, 1961, 1965). Dwukrotnie odznaczony Orderem Sztandaru Pracy I klasy (w tym w 1953[14]). Ponadto nadano mu Krzyż Wielki i Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[15].

Wspierał rozwój kulturalny Krakowa. Z jego inicjatywy powstał Społeczny Fundusz Ochrony Zabytków Krakowa i Krakowski Dom Kultury. Muzeum Etnograficzne otrzymało nową siedzibę, wzniesiono nowy pawilon wystawowy dla Biura Wystaw Artystycznych. Zaprzyjaźniony z Piwnicą pod Baranami, pomógł w jej otwarciu i pierwszych latach działania.

Z małżeństwa z Lubą z d. Hirszowicz (1884–1965) miał syna Mieczysława (1912–1986), profesora sztuk muzycznych. Pochowany jest na Cmentarzu Rakowickim.

Do 1991 jego imieniem nazwany był jeden z bulwarów wiślanych Krakowa[16]. Jego imieniem nazwano także ulicę w śródmieściu Wrocławia.

PublikacjeEdytuj

  • Drogowskazy, Wrocław 1945.
  • Bezustanna walka (1962–1967), Kraków 1967.

PrzypisyEdytuj

  1. Bolesław Drobner
  2. Drobner, Bolesław
  3. Czesław Kulesza, Bolesław Drobner – młodzieńcze wizje Polski
  4. Drobner Bolesław
  5. Proces dr. B. Drobnera. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 67 z 24 marca 1938. 
  6. Wyrok w procesie dr. Drobnera. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 76 z 3 kwietnia 1938. 
  7. Marek Łatyński, Nie paść na kolana. Szkice o opozycji lat czterdziestych, wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, ​ISBN 83-7095-056-6​ s.92.
  8. Encyklopedia Wrocławia, pod red. J. Harasimowicza, Wrocław 2001, s. 158.
  9. Marek Łatyński, Nie paść na kolana. Szkice o opozycji lat czterdziestych, wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, ​ISBN 83-7095-056-6​ s. 425,
  10. Marek Łatyński, Nie paść na kolana. Szkice o opozycji lat czterdziestych, wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, ​ISBN 83-7095-056-6​ s.207, 434.
  11. na posiedzeniu Rady Naczelnej PPS 25/26 lutego 1945 oświadczył, że założenia ideowe PPS nie mogą się opierać tylko na dorobku RPPS i wypowiedział sie przeciwko poglądom "pewnych dolnych czynników PPR", że tylko ich partia "ma prawo do rządzenia, bo ma oparcie w ZSRR" - stwierdzenie, które było zapewne dla innych najcięższym kamieniem obrazy. Powiedział też, że PPS nie powinna być "wydziałem innej partii, lecz partią równorzędną, suwerenną" Marek Łatyński, Nie paść na kolana. Szkice o opozycji lat czterdziestych, wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, ​ISBN 83-7095-056-6​ s.205.
  12. Inny partyjny autor opisywał z dezaprobatą ówczesne stanowisko Drobnera: "B. Drobner był od początku reprezentantem poglądu, że polski system partyjny winien przyjąć na wzór zachodni taką formę, w której PPS mogłaby stać się równorzędną obok PPR siłą polityczną, konkurująca o wpływy,oraz miejsce w społeczeństwie i państwie. Była to nie do przyjęcia w warunkach polskich koncepcja wolnej gry sił, także w odniesieniu do stanowiącego określoną całość ruchu robotniczego" Zenobiusz Kozik, Partie i stronnictwa polityczne w Krakowskiem 1945-1947, Kraków 1975, Wydawnictwo Literackie, s.48 za: Marek Łatyński, Nie paść na kolana. Szkice o opozycji lat czterdziestych, wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, ​ISBN 83-7095-056-6​ s.205.
  13. Marek Łatyński, Nie paść na kolana. Szkice o opozycji lat czterdziestych, wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, ​ISBN 83-7095-056-6​ s.935, 987, 990.
  14. M.P. z 1953 r. nr 86, poz. 1022.
  15. Drobner Bolesław (1883-1968). W: Parlamentarzyści [on-line]. Biblioteka Sejmowa. [dostęp 2016-10-23].
  16. Uchwała nr XXV/170/91 Rady Miasta Krakowa z dnia 14 czerwca 1991 r. (archiwum web.archive.org)

Bibliografia, linkiEdytuj