Bolesław Kowalski (1915–1944)

oficer Wojska Polskiego

Bolesław Kowalski, ps. Janek, Ryszard Piasecki, Zygmunt (ur. 6 listopada 1915 w Warszawie, zm. 26 sierpnia 1944 tamże) – oficer, uczestnik II wojny światowej w szeregach Wojska Polskiego, Gwardii Ludowej i Armii Ludowej. Kawaler orderu Virtuti Militari.

Bolesław Kowalski
Janek, Ryszard Piasecki, Zygmunt
Ilustracja
major AL major AL
Data i miejsce urodzenia

6 listopada 1915
Warszawa

Data i miejsce śmierci

26 sierpnia 1944
Warszawa

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie
Związek Walki Wyzwoleńczej
Gwardia Ludowa
Armia Ludowa

Stanowiska

Komendant dzielnicy GL PPR Warszawa-Praga
Komendant okręgu GL PPR Warszawa-Miasto
Dowódca Obwodu Krakowskiego GL PPR
Komendant okręgu AL Warszawa-Miasto
Dowódca sił AL w powstaniu warszawskim

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa

Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
Miejsca upamiętnienia Bolesława Kowalskiego
Nieistniejąca płyta na grobie dowódców Armii Ludowej na skwerze Hoovera. Uwaga: Henryk Woźniak nie zginął 26 sierpnia 1944
Współczesny grób członków Sztabu AL na cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Uwaga: Henryk Woźniak nie zginął 26 sierpnia 1944
Tablica upamiętniająca członków sztabu Armii Ludowej na kamienicy przy Freta 16 w Warszawie

Życiorys

edytuj

Syn Józefa i Emilii. W 1931 wstąpił do Komunistycznego Związku Młodzieży Polski, za co został aresztowany i osadzony na Pawiaku. Wyszedł stamtąd po kilku miesiącach. W 1935 uczestniczył w manifestacji pierwszomajowej w Warszawie, którą brutalnie rozpędziła Policja Państwowa. Uczestniczył w kampanii wrześniowej. Jako dowódca cekaemu wz. 30 walczył w szeregach 2 Morskiego pułku strzelców w bitwie o Kępę Oksywską. Następnie trafił do niemieckiego obozu jenieckiego Stalag II D w Stargardzie, z którego uciekł. Został jednak złapany i umieszczony w Twierdzy Toruń. Plan ucieczki Kowalskiego z twierdzy poznali Niemcy i ponownie osadzono go w Stalagu II D. Stamtąd następnie uciekł do rodzinnej Warszawy.

W 1942 został członkiem Polskiej Partii Robotniczej i mianowany dowódcą Gwardii Ludowej na warszawskim Targówku. Za zlikwidowanie prowokatora Gestapo, który wydał kilku członków GL i PPR, mianowany został przez Sztab Główny GL oficerem Gwardii. Jesienią 1942 powołany na dowódcę Okręgu Warszawa-Miasto. Wiosną 1943, będąc poszukiwanym przez Niemców, został przeniesiony do Krakowa na stanowisko dowódcy Obwodu IV Kraków. Brał udział w opanowaniu Kopalni Węgla Kamiennego „Krystyna” w Tenczynku, skąd wraz z innymi gwardzistami zabrał pół tony trotylu. W lipcu 1943 awansowany na stopień kapitana GL. Na początku 1944 powrócił do Warszawy, gdzie objął ponownie stanowisko dowódcy Okręgu Warszawa-Miasto, awansując na stopień majora Armii Ludowej.

Walczył w powstaniu warszawskim. Poległ 26 sierpnia 1944 w kamienicy Łyszkiewicza na ulicy Freta 16 na Starym Mieście wraz z czterema członkami sztabu warszawskiej AL, wskutek uderzenia w kamienicę niemieckiej bomby lotniczej[1].

Życie prywatne

edytuj

Bolesław Kowalski był mężem Izoldy z domu Lerskiej, członkini Rewolucyjnych Rad Robotniczo-Chłopskich „Młot i Sierp” i Polskiej Partii Robotniczej, bojowniczki Armii Ludowej w czasie powstania warszawskiego. Po wojnie wyszła ona ponownie za mąż za Stanisława Kiryluka, awansowana do stopnia podpułkownika rezerwy Wojska Polskiego, działała w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i Lidze Kobiet.

Awanse

edytuj
  • oficer GL – grudzień 1942
  • kapitan – 15 lipca 1943
  • major – 5 lutego 1944
  • pułkownik – 2 listopada 1944 (pośmiertnie)[2]

Ordery i odznaczenia

edytuj

Upamiętnienie

edytuj

W latach 1945–2009 jego ekshumowane szczątki spoczywały w grobie na skwerze Hoovera w Warszawie. 26 sierpnia 2009, w rocznicę śmierci oficerów AL, wszystkie szczątki z grobu na skwerze spoczęły w zbiorowej mogile w kwaterze Armii Ludowej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Na kamienicy Łyszkiewicza przy ul. Freta 16 w Warszawie widnieje tablica upamiętniająca poległych w niej oficerów warszawskiej AL, w tym Bolesława Kowalskiego.

Powstała w 1967 Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Łączności w Zegrzu nosiła imię Bolesława Kowalskiego.

W 1972 powstał film dokumentalny Z życiorysu majora Ryszarda, w reżyserii Zygmunta Adamskiego, poświęcony Bolesławowi Kowalskiemu[4]. Postać majora Bolesława Kowalskiego występuje także w radzieckim filmie wojennym Żołnierze wolności (1977), w reżyserii Jurija Ozierowa, gdzie w postać tę wcielił się aktor Tadeusz Łomnicki[5].

Przypisy

edytuj

Bibliografia

edytuj