Otwórz menu główne

Bolesław Piasecki

polski polityk

Bolesław Bogdan Piasecki[1], ps. Leon Całka, Wojciech z Królewca, Sablewski (ur. 18 lutego 1915 w Łodzi, zm. 1 stycznia 1979 w Warszawie) – polski polityk nacjonalistyczny, prawnik i publicysta.

Bolesław Piasecki
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 18 lutego 1915
Łódź
Data i miejsce śmierci 1 stycznia 1979
Warszawa
Zawód, zajęcie polityk, publicysta
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Stanowisko poseł na Sejm PRL IV, V, VI i VII kadencji (1965–1979), członek Rady Państwa (1971–1979), przywódca Ruchu Narodowo-Radykalnego (1935–1939), przywódca Stowarzyszenia „Pax” (1952–1979)
Partia ONR (1934)
RNR (1935–1939)
Bolesław Piasecki
Podporucznik Podporucznik
Data i miejsce urodzenia 18 lutego 1915
Łódź
Data i miejsce śmierci 1 stycznia 1979
Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svgWojsko Polskie
Armia Krajowa Armia Krajowa
Jednostki 77 Pułku Piechoty AK
Stanowiska Dowódca III batalionu 77 Pułku Piechoty AK
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
kampania wrześniowa
Późniejsza praca polityk, publicysta
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Medal 10-lecia Polski Ludowej

W latach 1935–1939 przywódca Ruchu Narodowo-Radykalnego „Falanga”, oficer Wojska Polskiego, twórca Stowarzyszenia „Pax”, poseł na Sejm PRL IV, V, VI i VII kadencji, w latach 1971–1979 członek Rady Państwa.

ŻyciorysEdytuj

Przed II wojną światowąEdytuj

Urodzony w rodzinie urzędniczej jako syn Ludomira (1876–1947)[2] i Pelagii z domu Kotnowskiej. Jego ojciec był agronomem.

W 1927 zaczął uczęszczać do Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego w Warszawie[3]. W latach szkolnych działał w harcerstwie, w którym pełnił funkcję zastępowego, a później przybocznego. W maju 1931 zdał maturę. Ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim w 1935. Na studiach był kierownikiem Oddziału Akademickiego Obozu Wielkiej Polski oraz działał w Sekcji Młodych Stronnictwa Narodowego. Był jednym z założycieli Obozu Narodowo-Radykalnego, a następnie po rozłamie, przywódcą Ruchu Narodowo-Radykalnego „Falanga”, głosząc poglądy antykomunistyczne i antysemickie. Jego partia i ówczesne poglądy Bolesława Piaseckiego są niekiedy określane mianem jawnie faszystowskich[4][5]. W nocy z 15 na 16 czerwca 1934 został internowany w obozie w Berezie Kartuskiej. Po zwolnieniu (we wrześniu 1934) kierował zdelegalizowanym RNR „Falanga”.

Lata wojny i okupacjiEdytuj

W kampanii wrześniowej brał udział jako podporucznik broni pancernych. Po kampanii aresztowany przez Gestapo i więziony do kwietnia 1940. Z więzienia zwolniony po interwencji jednej z wpływowych włoskich rodzin. Po włączeniu się w pracę konspiracyjną, założył organizację pod nazwą Konfederacja Narodu[6]. Był także dowódcą Uderzeniowych Batalionów Kadrowych, które od maja 1943 stoczyły 32 potyczki z Niemcami, a po ich scaleniu w 1943 z Armią Krajową w stopniu porucznika, był dowódcą III batalionu 77 Pułku Piechoty AK[7]. walczącego na Nowogródczyźnie. Uniknął internowania w czasie akcji „Burza”, po powrocie do środkowej Polski kontynuował działalność konspiracyjną tym razem przeciwko Polskiemu Komitetowi Wyzwolenia Narodowego. W listopadzie 1944 aresztowany przez władze wojskowe i uwięziony w Lublinie. Przesłuchiwany kilkakrotnie przez gen. Iwana Sierowa. W liście do Sierowa zadeklarował wsparcie dla reform społecznych wprowadzanych przez nowe władze, reformy rolnej i nacjonalizacji przemysłu oraz zgłosił chęć wyprowadzania ludzi z podziemia zbrojnego. Opisał także swoją drogę życiową, działalność antysanacyjną, obóz w Berezie, aresztowanie przez Gestapo, konspirację i antyhitlerowską partyzantkę. W tym samym czasie przedstawił władzom państwowym memoriał, który zawierał główne tezy powstającego środowiska „Dziś i Jutro”. W lipcu 1945 został zwolniony z więzienia[7].

Czasy Polski LudowejEdytuj

 
Grób Bolesława Piaseckiego, jego zamordowanego syna Bohdana oraz jego poległej w powstaniu warszawskim żony Haliny Piaseckiej na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Po wojnie współtworzył i kierował tzw. społecznie postępowym ruchem katolików świeckich, popierającym władze komunistyczne, skupionych wokół tygodnika „Dziś i Jutro”. W 1947 stworzył Stowarzyszenie „Pax” i przewodniczył jego zarządowi do końca życia, po początkowej życzliwej postawie polskiego Kościoła katolickiego wobec jego osoby i organizacji, ich drogi rozeszły się ostatecznie w 1953, gdy Bolesław Piasecki bezskutecznie namawiał kardynała Stefana Wyszyńskiego, by ten uznał prawo Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej do typowania kandydatur na stanowiska biskupie. Jeszcze surowiej działalność „Pax” oceniała Stolica Apostolska[8]. Książka Bolesława Piaseckiego wydana w 1954 – Zagadnienia istotne. Artykuły z lat 1945–1954 została potępiona[9] i wpisana do Indeksu ksiąg zakazanych przez Magisterium Kościoła dekretem z 28 czerwca 1955 wraz z paksowskim tygodnikiem „Dziś i Jutro”. Bolesław Piasecki nigdy oficjalnie nie wycofał głoszonych tam poglądów, ale z chwilą wciągnięcia wyżej wymienionych tytułów na Indeks wycofał ze sprzedaży Zagadnienia istotne, a w maju 1956 tygodnik „Dziś i Jutro” zamknięto, zastępując go nowym pismem „Kierunki”[10].

Bezpośrednio po wojnie współpracował z UB. Nadano mu pseudonim „Tatar”. Brał udział w operacji rozpracowania środowiska polskiej emigracji politycznej w Londynie. Według raportów pułkownik Julii Brystygierowej, poprzez współpracę chciał wzmocnić swoją pozycję wobec władzy[11].

Sceptycznie odnosił się do odwilży politycznej w 1956, w tym samym roku poparł proradziecką i stalinowską frakcję natolińczyków w walce o władzę z puławianami, którzy według niego byli zdominowani przez Żydów[8]. W 1956 przez kilka miesięcy był członkiem prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Narodowego. Był posłem na Sejm PRL IV, V, VI i VII kadencji od 1965 (jednocześnie przewodniczącym Koła Poselskiego „Pax”). W latach 1971–1979 był członkiem Rady Państwa. W marcu 1968 wraz z całym „Paksem” popierał antyinteligencką i antysemicką nagonkę zorganizowaną przez partyjną frakcję Mieczysława Moczara.

Główny artykuł: Zabójstwo Bohdana Piaseckiego.

22 stycznia 1957 został uprowadzony jego 15-letni syn Bohdan, uczeń Liceum Św. Augustyna i tego dnia zamordowany. Dopiero 8 grudnia 1958 odnaleziono jego zwłoki. Choć uważano, że motywem porwania i zabójstwa była zemsta na Bolesławie Piaseckim za jego przeszłą działalność polityczną, to współczesne śledztwo Instytutu Pamięci Narodowej skłania się ku wersji, że za porwaniem i zbrodnią kryła się chęć wymuszenia okupu od ojca, będącego na ówczesne czasy jedną z najbogatszych osób w Polsce. Odpowiedzialni za tę zbrodnię nigdy nie zostali odnalezieni i ukarani mimo starań ojca i najdłużej w historii PRL prowadzonego śledztwa (zamknięte w 1982), podczas którego lista osób objętych czynnościami operacyjnymi – przesłuchanych, śledzonych, podsłuchiwanych liczyła ponad 160 tys. nazwisk[12]. Podejrzewano także osoby zamieszane w próbę wyłudzenia okupu zatrudnione wcześniej w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (tzw. żydowska frakcja w MSW, na czele której stał wiceminister Antoni Alster). Według jednej z hipotez za zbrodnią kryła się zemsta żydowska za „antysemicką i faszystowską” działalność Bolesława Piaseckiego w dwudziestoleciu międzywojennymMilicja Obywatelska nie była jednak w stanie przesłuchać podejrzanych, gdyż wszyscy po uprowadzeniu Bohdana Piaseckiego wyjechali za granicę, a większość znalazła się w Izraelu. Według innej zabójstwa dokonała grupa funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa pochodzenia żydowskiego. Mogło też chodzić o rozgrywki frakcyjne w aparacie bezpieczeństwa, a zabójstwo mogło nie być planowane[13].

W PRL informacje na temat Bolesława Piaseckiego podlegały częściowej cenzurze, która szczególnie pilnowała, aby w mediach nie pojawiały się informacje wymieniające jego nazwisko zaraz obok komunistycznych władz związanych z PZPR. Zalecenia cenzorskie dotyczące jego osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną z 19 lutego 1975 Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk: „Nie należy dopuszczać do druku żadnej informacji o życzeniach, jakie z okazji 60. rocznicy urodzin B. Piasecki otrzymał od członków kierownictwa Partii i Rządu”[14].

Po ciężkiej chorobie Bolesław Piasecki zmarł 1 stycznia 1979. Na wiadomość o jego śmierci, kardynał Stefan Wyszyński, prymas Polski, odprawił mszę św. i upoważnił ks. Stefana Piotrowskiego, by podczas pogrzebu powiadomił o tym wiernych[15]. W dniu 4 stycznia 1979 trumna z jego zwłokami została wystawiona w Pałacu Prymasowskim w Warszawie. Uroczystości pogrzebowe odbyły się tego samego dnia na Cmentarzu na Powązkach w Warszawie (kw. 216-VI-33/34). W pogrzebie uczestniczył m.in. członek Biura Politycznego Komitetu Centralnego PZPR, zastępca przewodniczącego Rady Państwa Władysław Kruczek, wicemarszałek Sejmu Halina Skibniewska, członkowie Rady Państwa prof. Jan Szczepański i Stanisław Wroński, sekretarz Rady Państwa Ludomir Stasiak, wiceprzewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu FJN Wit Drapich, delegacje Czechosłowackiej Partii Ludowej oraz Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej.

Życie prywatneEdytuj

Był dwukrotnie żonaty. Po raz pierwszy z Haliną Kopeć, żołnierzem AK, z którą miał dwóch synów: Bohdana (1941–1957) i Jarosława (ur. 1943)[16]. Po raz drugi ożenił się w 1948 z Barbarą Kolendo, łączniczką KN, z którą miał pięcioro dzieci: Zdzisława, Ładysława (ur. 1961)[17], Bożenę, Marzennę i Halinę[18].

Osobę Bolesława Piaseckiego na patrona swojego pisma wybrał „Tygodnik Ojczyzna” redagowany przez byłego działacza „Paksu”, Bogusława Jeznacha.

OdznaczeniaEdytuj

KsiążkiEdytuj

  • Duch czasów Nowych a Ruch Młodych, Warszawa 1935.
  • Wielka Ideologia Narodu Polskiego, 1940 (wydanie podziemne, pod pseudonimem Leon Całka).
  • Zagadnienia istotne. Artykuły z lat 1945–1954, Warszawa 1954.
  • Patriotyzm polski, Warszawa 1958.
  • Patriotyzm polski, Warszawa 1960 (wyd. II, rozszerzone).
  • Siły rozwoju 1960–1970, Warszawa 1971.
  • Kierunki 1945–1960, Warszawa 1981.
  • Myśli, Warszawa 1983.

PrzypisyEdytuj

  1. Marek Kietliński, Artur Pasko, Na Fali Października 1956 roku. Białostocczyzna w świetle dokumentów archiwalnych, Białystok 2006, s. 212, ISBN 83-60534-47-0.
  2. Ludomir Piasecki, Sejm-Wielki.pl.
  3. W: Smolna 30. Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego Warszawa: PIW, 1989, w spisie absolwentów rocznika 1931 na s. 353, pozycja 34. (jako Bolesław Bogdan Piasecki) oraz fotografia nr 47. po s. 224.
  4. Norman Davies, Boże Igrzyska, Wydawnictwo ZNAK, Kraków, 1999, ​ISBN 83-7006-911-8​, s. 1029
  5. Marek Borucki, Od Mieszka I do Jana Pawła II, tom 28, ​ISBN 978-83-60751-08-4​, s. 5
  6. Mikołaj Rostworowski, Słowo o Paxie 1945–1956, Warszawa, 1968, s. 21
  7. a b Mikołaj Rostworowski, Słowo o Paxie 1945–1956, Warszawa, 1968, s. 22
  8. a b Piotr Osęka, Największy krezus PRL-u. Przed wojną – wódz polskich faszystów. Po wojnie – przyjaciel komunistów, „Ale Historia”, 25 marca 2013
  9. Ks. Zygmunt Zieliński, Kościół w Polsce 1944–2002. POLWEN, Radom 2003, s. 79
  10. Andrzej Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939–1945, T. 1. Warszawa: 1987, s. 128.
  11. Piotr Gontarczyk, Najnowsze kłopoty z historią: publicystyka z lat 2008–2012, Poznań 2013, s. 167–172, ISBN 978-83-7785-153-1.
  12. Piotr Osęka, Najdłuższe śledztwo w PRL. Kryptonim Zagubiony, „Polityka”, 22 stycznia 2013.
  13. Piotr Zychowicz, Mordercy Bohdana uchodzą, „Rzeczpospolita”, 10 grudnia 2007.
  14. Tomasz Strzyżewski 2015 ↓, s. 119.
  15. Jan Engelgard, Bolesław Piasecki 1939–1956, Warszawa, 2015, s. 213
  16. Jarosław Piasecki, Sejm-Wielki.pl.
  17. Ładysław Piasecki, Sejm-Wielki.pl.
  18. Antoni Dudek, Grzegorz Pytel, Bolesław Piasecki: próba biografii politycznej, „Aneks”, Londyn 1990, s. 222
  19. M.P. z 1954 r. nr 108, poz. 1481.

BibliografiaEdytuj