Boruszowice

wieś w województwie śląskim

Boruszowice (niem. Boruschowitz[2], śl. Boruszowjec) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Tworóg. Według statutu gminy Tworóg miejscowość jest częścią sołectwa o nazwie Boruszowice i Hanusek.

Artykuł 50°30′48″N 18°46′29″E
- błąd 39 m
WD 50°31'N, 18°46'E, 50°30'46.19"N, 18°46'30.94"E
- błąd 2320 m
Odległość 718 m
Boruszowice
wieś
Ilustracja
Zabudowania dawnej papierni w Boruszowicach z wieżą ciśnień (2019)
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat tarnogórski
Gmina Tworóg
Sołectwo Boruszowice
Liczba ludności (31.12.2014) 985[1] Increase2.svg
Strefa numeracyjna 032
Tablice rejestracyjne STA
SIMC 0223243
Położenie na mapie gminy Tworóg
Mapa lokalizacyjna gminy Tworóg
Boruszowice
Boruszowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Boruszowice
Boruszowice
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Boruszowice
Boruszowice
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Boruszowice
Boruszowice
Ziemia50°30′48″N 18°46′29″E/50,513333 18,774722
Strona internetowa
Dawny rezerwat Dęby Boruszowickie, mokradła w dolinie Granicznej Wody (2007)
Pieczęć Boruszowic

CharakterystykaEdytuj

Przez Boruszowice przepływa rzeka Stoła, do której wpada Graniczna Woda.

NazwaEdytuj

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa miejscowości pochodzi od staropolskiej nazwy lasu iglastego - boru[3]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości, wcześniejszą od niemieckiej wymienia Boruszowice podając jej znaczenie "Kieserwald" czyli po polsku "Żwirowy las, bór"[3]. Niemcy zgermanizowali nazwę na Boruschowitz[3] w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie.

W czasie II wojny światowej niemiecka nazistowska administracja III Rzeszy zmieniła nazwę na nową, całkowicie ahistoryczną - Waldborn.

HistoriaEdytuj

Boruszowice powstały w 1743, kiedy zaczęła tu działać huta żelaza, która w 1894 ewoluowała w fabrykę materiałów wybuchowych, a w 1924 w wytwórnię papieru. W 1908 we wsi urodził się werbista, Stefan Łysik, badacz folkloru i gwar śląskich[4]. Obszar ten objęty był II i III powstaniem śląskim. W czasie plebiscytu większość mieszkańców głosowała za przyłączeniem do Polski. Boruszowice i Mikołeska jako jedyne miejscowości gminy Tworóg znalazły się w granicach II RP. W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Boruszowice”[5].

W latach 1945-54 wieś była siedzibą gminy Boruszowice. W latach 1950-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa katowickiego.

Na południowy wschód od Boruszowic do 1992 znajdował się Rezerwat Dębów Boruszowickich. We wsi swój stadion ma klub piłkarski LKS Olimpia Boruszowice. Działa tutaj jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej[6]. Znajduje tu się również szkoła podstawowa i przedszkole

ZabytkiEdytuj

W centrum wsi (Kolonia Fabryczna) znajduje się sporo zabytkowych budynków z początku XX wieku oraz krzyż przydrożny z 1946, wzniesiony tutaj jako wotum dziękczynne za ocalenie w II wojnie światowej. Najciekawszym zabytkiem Boruszowic jest jednak fabryka papieru z 1894, w której można podziwiać maszyny z 1929 i świetlicę fabryczną (1910) zaadaptowaną do celów sakralnych w 1970. O polskości tego regionu świadczy krzyż przydrożny z 1886 z polską tabliczką inskrypcyjną.

KomunikacjaEdytuj

Boruszowice leżą na trasie kilku linii autobusowych obsługiwanych przez Międzygminny Związek Komunikacji Pasażerskiej w Tarnowskich Górach łączących wieś z Tarnowskimi Górami, Krupskim Młynem oraz Tworogiem. Oprócz tego Boruszowice są skomunikowane kilkoma liniami mikrobusów z innymi miejscowościami gminy Tworóg.

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny serwis Urzędu Gminy Tworóg – ludność
  2. Ortsliste des alten Kreises Beuthens
  3. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 35.
  4. Józef Węcławik, w: red. Roman Malek, Werbiści w Polsce, Księża Werbiści, Pieniężno, 1982, s. 82
  5. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 25. ISBN 83-87424-77-3.
  6. Ochotnicza Straż Pożarna. Gmina Tworóg - oficjalny serwis. [dostęp 2017-12-30].

Linki zewnętrzneEdytuj