Otwórz menu główne

Bory Dolnośląskie dawniej Puszcza Dolna (niem. Niederschlesische Heide) – mezoregion fizycznogeograficzny (317.74) utworzony przez największy w Polsce zwarty kompleks leśny o powierzchni ok. 1650 km²[1]; jest częścią Niziny Śląsko-Łużyckiej oraz Krainy Śląskiej.

Bory Dolnośląskie
Mapa części Niziny Śląsko Łużyckiej i Wału Trzebnickiego.png
317.74 Bory Dolnośląskie.png
Zasięg regionu w obrębie Polski
Prowincja Niż Środkowoeuropejski
Podprowincja Niziny Sasko-Łużyckie
Makroregion Nizina Śląsko-Łużycka
Mezoregion Bory Dolnośląskie
Mikroregion(y) Równina Gozdnicka (317.741),
Równina Węgliniecka (317.742),
Kotlina Żagańska (317.743),
Równina Nadbobrzańska (317.744),
Równina Wizowska (317.745)
Bór świeży - dominujący typ siedliskowy Borów Dolnośląskich
Pałac w Iłowej nad Czerną Małą
Jeden z poniemieckich bunkrów na terenie poligonu wojskowego w Borach Dolnośląskich
Wały Śląskie w Borach Dolnośląskich
Pustynia Kozłowska w Borach Dolnośląskich

Spis treści

PołożenieEdytuj

Administracyjnie leżą na terenie dwóch województw – lubuskiego i dolnośląskiego.

Stanowią część Niziny Śląsko-Łużyckiej. Rozciągają się pomiędzy Pogórzem Izerskim i Pogórzem Kaczawskim na południu a morenowymi Wzniesieniami Żarskimi i Wzgórzami Dalkowskimi na północy. Na wschodzie sąsiadują z Wysoczyzną Lubińską, Równiną Legnicką i Równiną Chojnowską. Zachodnią granicę Borów stanowi Nysa Łużycka, za którą, w Niemczech, leżą Bory Mużakowskie (niem. Muskauer Heide).

Najwyższym wzniesieniem jest wzgórze Dębniak 238 m n.p.m. – na północ od linii kolejowej nr 282 WęgliniecZebrzydowa.

PodziałEdytuj

Na obszarze Borów Dolnośląskich wyróżnia się mikroregiony[2]:

Puszcze i lasyEdytuj

Na obszarze Borów Dolnośląskich wyróżnia się kompleksy leśne:

  • Puszczę Żagańską
  • Bory Szprotawskie
  • Puszczę Przemkowską
  • Las Chocianowski
  • Puszczę Zgorzelecką
  • Puszczę Osiecznicką
  • Puszczę Kliczkowską
  • Puszczę Bolesławiecką
  • Puszczę Wiechlicką

PustynieEdytuj

Na terenie Borów Dolnośląskich znajdują się obszary pustynne:

RzekiEdytuj

Główne rzeki Borów Dolnośląskich (od zachodu):

Podział administracyjnyEdytuj

GeologiaEdytuj

Budowa geologiczna oraz rzeźba terenu są efektem zlodowacenia środkowopolskiego, które pozostawiło obszary sandrowe, na których występują głównie jałowe piaski bielicowe. Cechą charakterystyczną regionu jest znaczna liczba śródleśnych stawów, a także torfowiska, bagna i wydmy śródlądowe. Pod osadami zlodowacenia środkowopolskiego zalegają gliny zlodowacenia południowopolskiego, a pod nimi z kolei utwory trzeciorzędowepiaski i żwiry oraz iły z pokładami węgla brunatnego.

Na obszarze Borów występują złoża torfu, rudy darniowej i piasku szklarskiego; na obrzeżach regionu – także węgla brunatnego (największe w rejonie Bogatyni Turoszowa, także na południe od Żar oraz złoża perspektywiczne: LegnicaProchowiceŚcinawa a także GubinMostyBrody).

FloraEdytuj

 
Żywicowanie sosny

Dominującym typem siedliskowym Borów Dolnośląskich jest bór świeży. Mniejszy udział mają bory mieszane, bory wilgotne i bory suche. Dąbrowy i buczyny zajmują jedynie najżyźniejsze fragmenty Borów, w których bory bagienne i olsy zachowały się na skromnej powierzchni.

Podstawowym i zdecydowanie dominującym gatunkiem w drzewostanie Borów Dolnośląskich jest sosna. Stale zwiększane są udziały świerka, a w wielu rewirach leśnych dokonuje się również reintrodukcji jodły pospolitej.

W lasach Borów Dolnośląskich gatunki liściaste takie, jak dąb bezszypułkowy, dąb szypułkowy, brzoza, buk, olcha czarna czy osika stanowią jedynie marginalną domieszkę. Spotyka się także gatunki drzew i krzewów pochodzenia obcego, głównie amerykańskiego: dąb czerwony, czeremcha późna i tawuła kutnerowata. Obszar ten znany jest z obfitości grzybów i jagód.

Niespotykane w skali kraju (poza obszarami leśnymi Pomorza Zachodniego) jest nagromadzenie gatunków roślin atlantyckich. Występują tu m.in.:

Miejscową florę reprezentują również rzadkie i chronione gatunki roślin, jak:

Pomniki przyrodyEdytuj

Regionalne produkty rolneEdytuj

Miód wrzosowy z Borów Dolnośląskich jest polskim produktem regionalnym chronionym przez prawo unijne – uzyskał status Chronionego Oznaczenia Geograficznego[3].

FaunaEdytuj

 
Autostrada A18 i ruiny budowy niemieckiej autostrady Wrocław-Drezno (A4) przez Bory Dolnośląskie w okolicach Bolesławca – zdjęcie satelitarne Landsat, ok. 2000

Bory Dolnośląskie od dawna cieszą się uznaniem myśliwych w kraju i za granicą, ze względu na dużą liczebność jeleni, saren, dzików, lisów i zajęcy. Coraz częściej pojawiają się wilki.

Lasy te stanowią ponadto ostoję wydry, popielicy, gniewosza plamistego, żmii zygzakowatej, żółwia błotnego, ropuchy paskówki, bociana czarnego, dudka, lelka, puchacza, siniaka, sóweczki, włochatki a także kuraków leśnych – głuszca i cietrzewia.

Stawy śródleśne i mokradła są środowiskiem licznych gatunków ptaków wodno-błotnych, jak bąk, bekas, brzęczka, cyraneczka, gągoł, gęgawa, kropiatka, kulik wielki, łabędź krzykliwy, mewa śmieszka, podgorzałka, słonka, samotnik, tracz nurogęś, zielonka czy żuraw. Znaczące są również populacje miejscowych ptaków drapieżnych – bielika, błotniaka stawowego, jastrzębia, kani czarnej, kani rdzawej, kobuza, krogulca i trzmielojada.

W rzekach płynących przez Bory żyją pstrągi potokowe, trocie wędrowne, lipienie i głowacice. W Kwisie koło Osiecznicy i Kliczkowa miała swoje stanowisko skójka perłorodnamałż wytwarzający szlachetne perły. Na skutek reintrodukcji zwiększyła się populacja bobra.

Formy ochrony przyrodyEdytuj

TransportEdytuj

Transport drogowyEdytuj

Na terenie Borów, w okolicach wsi Krzyżowa, zlokalizowano węzeł dwóch polskich autostrad A4 i A18.

Ponadto przez Bory Dolnośląskie prowadzą drogi:

Transport kolejowyEdytuj

Przez Bory Dolnośląskie przebiega historyczna magistrala kolejowa: Wrocław – Malczyce – Legnica – Miłkowice – Rokitki – Wierzbowa Śląska – Żagań – Guben – Berlin (linia kolejowa nr 275), z odgałęzieniem: Miłkowice – Bolesławiec – Zgorzelec – Drezno.

Naukowcy związani z Borami DolnośląskimiEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Bory Dolnośląskie
  2. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: PWN, 2002. ISBN 83-01-13897-1.
  3. Monika Kucia: Poznaj polskie chronione produkty! (pol.). 10.06.2013. [dostęp 2014-01-06].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj