Otwórz menu główne

Branice (województwo opolskie)

wieś w województwie opolskim
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie opolskim. Zobacz też: Branice.

Branice (cz. Bránice, niem. Branitz[1]) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Branice, której jest siedzibą, na Płaskowyżu Głubczyckim (wchodzącym w skład Niziny Śląskiej) u podnóża południowo-wschodniej części Gór Opawskich (Sudety Wschodnie).

Branice
Herb
Herb
Branice
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat głubczycki
Gmina Branice
Liczba ludności (2006) 2300
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 48-140
Tablice rejestracyjne OGL
SIMC 0491742
Położenie na mapie gminy Branice
Mapa lokalizacyjna gminy Branice
Branice
Branice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Branice
Branice
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Branice
Branice
Położenie na mapie powiatu głubczyckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu głubczyckiego
Branice
Branice
50°03′N 17°47′E/50,050000 17,783333

W Branicach znajduje się m.in. szpital psychiatryczny założony przez biskupa Józefa Natana.

GeografiaEdytuj

Między miejscowościami Branice i Boboluszki znajduje się wzniesienie Plechowa Góra (328 m n.p.m.; niem. Plechowa Berg albo Blechberg[2]), najwyższa góra Płaskowyżu Głubczyckiego, na której wcześniej stała wieża triangulacyjna.

NazwaEdytuj

Na przestrzeni lat praktycznie zmieniał się jedynie zapis nazwy (Branicz, Brenicz, Branitz itd.). Nazwa jest patronimiczna i może pochodzić od imienia Bran, ale też od czeskiego słowa brana (polskie brama), lub od czasownika braniti, czyli bronić[3].

HistoriaEdytuj

Historycznie miejscowość leży na tzw. polskich Morawach, czyli na obszarze dawnej diecezji ołomunieckiej. Po raz pierwszy wzmiankowane zostały w 1278 roku jako Branicz[3], kiedy to należało do wydzielonego w 1269 z Margrabstwa Moraw czeskiego księstwa opawskiego, które to co najmniej od końca XV wieku było już uważane za część Górnego Śląska.

Po wojnach śląskich znalazła się w granicach Prus i powiatu głubczyckiego. Pierwotnie była zamieszkała przez tzw. Morawców, z czasem coraz większa część mieszkańców była niemieckojęzyczna. W 1910 już tylko 18% mieszkańców posługiwało się czeskimi gwarami laskimi[1].

Do głosowania podczas plebiscytu na Górnym Śląsku uprawnione były w Branicach 2072 osoby, z czego 1540, ok. 74,3%, stanowili mieszkańcy (w tym 1454, ok. 70,2% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 2037 głosów (ok. 98,3% uprawnionych), w tym 2037 (100%) ważnych; za Niemcami głosowały 2032 osoby (ok. 99,8%), a za Polską 5 osób (ok. 0,2%)[4].

W granicach Polski od końca II wojny światowej. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946[5]. Po drugiej wojnie światowej Morawców uznano za ludność polską i pozwolono im pozostać. Po 1956 nastąpiła fala emigracji do Niemiec[1].

ZabytkiEdytuj

 
Kościół Wniebowzięcia NMP

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[6]:

  • kościół par. pw. Wniebowzięcia NMP, ul. Kościelna, z XIII wieku, XIX/XX w.
  • klasztor sióstr Maryi Niepokalanej, ul. Szpitalna, z l. 1925/26
  • park pałacowy, z k. XIX w.

inne zabytki:

  • zamek murowany z cegły, istniał tu w średniowieczu nad rzeką Opawą; na jego ruinach zbudowano browar
  • pałac otoczony małym parkiem; obiekt niezagospodarowany z dobrze zachowaną kaplicą.

TransportEdytuj

W Branicach do 21 grudnia 2007 roku funkcjonowało przejście graniczne Branice – Úvalno.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Mariusz Kowalski. Morawianie (Morawcy) w Polsce. „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”. 5, s. 115-131, 2016. 
  2. http://www.posselt-landkarten.de/karte_518.jpg.
  3. a b Branice. W: www.branice.pl [on-line]. [dostęp 2018-05-31].
  4. Odpis urzędowego dziennika Komisji Międzysojuszniczej Rządzącej i Plebiscytowej na Górnym Śląsku w Opolu „Journal Officiel de Haute-Silésie” Nr. 21 z dnia 7-go maja 1921 r., zawierającego wyniki plebiscytu na Górnym Śląsku.. Katowice: Biuro Sejmu Śląskiego, 1932-10-10, s. 15. [dostęp 2015-02-12]. (fr. • pol.)
  5. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  6. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 20. [dostęp 2012-11-25].

BibliografiaEdytuj

  • Gaworski, Marek. Zamki, pałace i dwory Opolszczyzny, 2007.
  • Guerquin Bohdan. Zamki śląskie. Warszawa: Budownictwo i Architektura, 1957.
  • Pospiszyl, Benedykt. Branice na starej fotografii.
  • Pospiszyl, Benedykt. Branice, Úvalno: turystyczna wizytówka. Branice: Gmina Branice ; Úvalno: Obecní úřad Úvalno, 2010.
  • Benedykt Pospiszyl, Bp. Joseph Martin Nathan: Fundacja NMP w Branicach w latach 1904–1949, Branice: ID Project, 2012, ISBN 978-83-934702-0-4, OCLC 827703806.
  • Benedykt Pospiszyl, Monografia parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Branicach 1248-2011, Branice: ID Project, 2012, ISBN 978-83-934702-4-2, OCLC 827703801.