Brochów (województwo mazowieckie)

wieś w województwie mazowieckim
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie mazowieckim. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Brochówwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sochaczewskim, w gminie Brochów[4][5].

Artykuł 52°19′20″N 20°15′44″E
- błąd 38 m
WD 52°19'22"N, 20°15'58"E, 52°19'N, 20°17'E
- błąd 38 m
Odległość 287 m
Brochów
wieś
Ilustracja
Kościół obronny z XVI w. w Brochowie
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat sochaczewski
Gmina Brochów
Wysokość 70,0 m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 476[1][2]
Strefa numeracyjna 22
Kod pocztowy 05-088[3]
Tablice rejestracyjne WSC
SIMC 0009580[4]
Położenie na mapie gminy Brochów
Mapa konturowa gminy Brochów, po lewej znajduje się punkt z opisem „Brochów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Brochów”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Brochów”
Położenie na mapie powiatu sochaczewskiego
Mapa konturowa powiatu sochaczewskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Brochów”
Ziemia52°19′20″N 20°15′44″E/52,322222 20,262222
Brochów - dolina Bzury

Prywatna wieś szlachecka Brochowo Wielkie położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sochaczewskim ziemi sochaczewskiej województwa rawskiego[6]. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie warszawskim.

Od 30 grudnia 1999 Brochów jest siedzibą gminy Brochów, która do końca 1995 nazywała się gmina Tułowice z siedzibą w Tułowicach. 1 stycznia 1996 zmieniono nazwę na gmina Brochów, pozostawiając jednak Tułowice jako siedzibę do 30 grudnia 1999.

HistoriaEdytuj

Historia Brochowa sięga co najmniej II połowy XII wieku – wymieniany jest wówczas w dokumentach jako własność niejakiego Żyrona, wielkorządcy Mazowsza i Kujaw oraz jego syna Żyry Olta, który nadał Brochów klasztorowi w Czerwieńsku. Z tego powodu wiązany był później z Czerwińskiem, od 1304 był własnością rodu Prawdziców, a następnie Brochowskich[7] herbu Prawdzic[8]. W XVII wieku jego właścicielami stali się Lasoccy. Olbracht Adrian Lasocki nadał Brochowowi prawo miejskie w 1667 roku[9].

Miejscowość była wielokroć niszczona, m.in. w czasie potopu, wojen napoleońskich, I wojny światowej (1915) i II wojny światowej (bitwa nad Bzurą - na jednej z wież kościoła znajdował się wówczas punkt obserwacyjny Wojska Polskiego).

Kościół parafialnyEdytuj

W Brochowie znajduje się zabytkowy, renesansowy kościół parafialny pw. św. Rocha i św. Jana Chrzciciela, zbudowany w latach 1551–1561 i 1596 z fundacji Jana Brochowskiego, wojskiego warszawskiego, właściciela wsi, i jego rodziny.

Twórcą kościoła był Jan Baptysta Wenecjanin. Jest on trójnawową bazyliką flankowaną trzema dużymi, cylindrycznymi wieżami - dwiema w narożach zachodnich, ujmujących szeroki narteks, i jedną nad apsydą prezbiterialną z emporą w wieży ponad prezbiterium. Sklepienie kolebkowe jest zdobione siecią kasetonową z powtarzającymi się motywami prostokąta i pokryte bogatą polichromią. Wokół kościoła biegnie dwukondygnacyjny ganek tunelowy ze strzelnicami.

Józef Łukaszewicz[10] taką zamieszcza wzmiankę o kościele (fragmenty, pisownia oryginalna):

Kościół ten poświęcił przewielebny Jakub Brzeźnicki, sufragan poznański, pod tytułem ś. Jana Chrzciciela i ś. Rocha. … Kościół ten, który Goślicki[11] wizytował w Brochowie, podczas wojny szwedzkiej za panowania Jana Kazimierza tak zniszczonym został, że Lasoccy, dziedzice ówcześni zniewoleni byli, (gdy dawniejszego naprawić nie można już było) wystawić nowy, także z cegły palonej. Uposażeniem kościoła, prócz półtora łanu w Brochowie, były w roku 1603 dziesięciny ze wsi Wielkiego Brochowa, Małego Brochowa, Kromnowa, Konar, Dzięglewa, Woli żelaznej[12], Strzyżewa, Wawrzyszewa ….

W XVII wieku kościół został nieznacznie przebudowany, otoczono go murem z bastionami i fosą.

Ostrzelany przez artylerię w r. 1915, odbudowany został 1924-1929 według projektu Jarosława Wojciechowskiego i T. Sawickiego z wprowadzeniem elementów modernistycznych. Ponowna restauracja po zniszczeniach drugiej wojny światowej nastąpiła w latach 1947-1948.

W 1806 w kościele tym ślub wzięli Mikołaj Chopin i Tekla Justyna z Krzyżanowskich, rodzice Fryderyka Chopina, który również tutaj był chrzczony. Z okazji dwusetnej rocznicy urodzin kompozytora podjęto w kościele prace konserwatorskie, przywracając częściowo wystrój malarski wnętrza, w szczególności kasetonów kolebkowego sklepienia oraz zaprojektowano nowe wyposażenie.

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Brochów w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2020-03-08] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 87 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  7. Tomasz Chludziński, Janusz Żmudziński: Mazowsze, mały przewodnik. Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka, 1978, s. 101.
  8. Adam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. 2. Warszawa : Warszawskie Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda S[yn]ów), 1900, s. 122.
  9. Franciszek Mincer: Lasocki Olbracht Adrian h. Dołęga (1631–1693). W: Polski Słownik Biograficzny. T. XVI. Wrocław – Warszawa – Kraków : Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1971, s. 545.
  10. Józef Łukaszewicz Krótki opis historyczny kościołów parochialnych w dawnej diecezyi poznańskiej t. III, Nakładem Księgarni J. K. Żupańskiego, Poznań 1863, s. 301
  11. Wawrzyniec Goślicki
  12. Żelazowej Woli

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj