Brody (powiat żarski)

wieś w województwie lubuskim

Brody (niem. Pförten) – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, w gminie Brody.

Artykuł 51°47′25″N 14°46′26″E
- błąd 38 m
WD 51°48'N, 14°47'E
- błąd 2302 m
Odległość 1332 m
Brody
wieś
Ilustracja
Ruina pałacu (w głębi) i oficyna z m.in. kaplicą Brühlów (z prawej)
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat żarski
Gmina Brody
Liczba ludności (2012) 1107
Strefa numeracyjna 68
Kod pocztowy 68-343
Tablice rejestracyjne FZA
SIMC 0908030
Położenie na mapie gminy Brody
Mapa lokalizacyjna gminy Brody
Brody
Brody
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brody
Brody
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Brody
Brody
Położenie na mapie powiatu żarskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu żarskiego
Brody
Brody
Ziemia51°47′25″N 14°46′26″E/51,790278 14,773889

Brody uzyskały lokację miejską przed 1590 rokiem, zdegradowane w 1945 roku[1] W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa zielonogórskiego.

Przez centrum Brodów płynie rzeka Werdawa, a na uboczu wsi Kanał Brodzki.

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 289.

HistoriaEdytuj

Sięgały tu granice Polski w okresie rozbicia dzielnicowego w średniowieczu. Pierwsze wzmianki historyczne pochodzą z 1398. Przed 1590 Brody otrzymały lokację miejską. W 1635 na mocy pokoju praskiego utracone przez Królestwo Czech na rzecz Saksonii, znajdując się w efekcie w latach 1697–1763 pod panowaniem królów Polski Augusta II i Augusta III. Do 1667 własność rodu Bibersteinów – ostatnim z rodu był Ferdynand II von Biberstein, po czym w II połowie XVII wieku miasto wraz z przylegającym majątkiem znalazły się w zainteresowaniu rodu Promnitzów, od 1668 własność Ulryka von Promnitza[2]. Najwspanialszy okres rozwoju Brody przeżywały w XVIII wieku, gdy właścicielem miasta został hrabia Henryk Brühl – potężny minister króla Augusta III. Rozbudowano wówczas pałac, a w 1748 z okazji wizyty króla Augusta III wzniesiono Bramę Zasiecką[3]. Król wizytował miasto wielokrotnie[3], przez Brody przebiegała wówczas jedna z tras łączących Warszawę i Drezno[4]. Na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego w 1815 przeszło do Królestwa Prus, z którymi od 1871 do 1945 było częścią Niemiec. Od 1945 roku w Polsce, utraciły prawa miejskie.

ZabytkiEdytuj

Wybrane zabytki:
 
Jedna z oficyn pałacowych
 
Brama Zasiecka
 
Rzeźby przy wejściu do pałacu
 
Budynek poczty

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[5]:

  • kościół ewangelicki, obecnie rzymsko-katolicki parafialny pod wezwaniem Wszystkich Świętych z XVII wieku, 1725 roku, w latach 1981–1983
  • cmentarz z XVII wieku
  • zespół pałacowy z XVIII–XX wieku:
  • zespół zabudowy mieszkalno-gospodarczej przy zespole pałacowym, z połowy XVIII wieku:
    • dwa budynki gospodarcze
    • oficyna „pałacyku Marianny”, szachulcowa
    • browar
    • brama miejska – Brama Zasiecka, przy wjeździe od strony miejscowości Zasieki
    • dom ubogich
    • zajazd
    • koszary pałacowe, dwa budynki
    • stodoła
  • dom, ul. Kilińskiego 5, murowano-szachulcowy, z XVIII/XIX w.
  • dom, ul. Przedmieście Mariańskie 1, z XVIII w.
  • domy, Rynek 5, 7, 8, 9 murowano-szachulcowe, z XVIII w.
  • domy, ul. Szkolna 7, 8, z połowy XVIII w.
  • domy, ul. Traugutta 10 (d. 8), 12 (d. 10), z połowy XVIII w.
  • domy, ul. Wolności 1a (d. 1), 4, d. 6, 6 (d. 8), d. 10 dom apteka, 11 (d. 19), 12 (d. 14), 16 (d. 18), 18 (d. 20), 21, z połowy XVIII w.
  • budynek Poczty Polskiej, ul. Wolności 6
  • dom, pl. Zamkowy 1 (d. Wolności 7), 5, murowano-szachulcowy, z połowy XVIII w.

inne zabytki:

  • dawna poczta

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 22–23.
  2. Marcin Maciejewski, Spis lenników majątku ziemskiego Brody (Herrschaft Pförthen) z 10 sierpnia 1688 roku [w:] Studia Zachodnie t. 18 [dostęp 2018-01-05] (ang.).
  3. a b Jedźmy do Brodów. Tu na pierwszy rzut oka niewiele się dzieje, ale pozory mylą | Gazeta Lubuska, gazetalubuska.pl [dostęp 2019-12-15] (pol.).
  4. » Informacja historycznaDresden-Warszawa, www.dresden-warszawa.eu [dostęp 2019-12-15] (pol.).
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego – stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 128. [dostęp 10.3.13].