Otwórz menu główne

Bronisław Bouffałł (ur. 30 października 1867 w Jurewiczach, gubernia grodzieńska[1] zm. 8 lutego 1949 w Gdańsku) – polski prawnik, profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, instruktor harcerski, w latach 1920–1924 Chargé d’affaires RP w Rydze.

ŻyciorysEdytuj

Pochodził z rodziny ziemiańskiej; był synem Juliana i Pauliny z Wińskich. W 1886 ukończył IV gimnazjum w Warszawie. Studia prawnicze odbył na uniwersytetach w Petersburgu (1887–1892), Heidelbergu i Paryżu (1894–1895) oraz na Oxfordzie (1896). Na podstawie ogłoszonej drukiem pracy Opyt juridiczeskoj konstrukcji prosroczki wieritielija (mora accipiendi) w rimskom prawie (1895) został w 1898 docentem prawa rzymskiego na uniwersytecie petersburskim. W 1910 został powołany na członka rzeczywistego Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.

W Petersburgu pracował do wybuchu I wojny światowej. W czasie wojny był oficerem huzarów armii rosyjskiej, potem oficerem w 2 pułku ułanów korpusu generała Józefa Dowbor-Muśnickiego, a w 1920 dowódcą dywizjonu 5 armii generała Władysława Sikorskiego. Dosłużył się stopnia majora. W czasie wojny udzielał się także jako pedagog. W latach 1915–1917 prowadził wykłady z prawa rolnego i ekonomii politycznej w ramach Towarzystwa Kursów Naukowych w Warszawie.

W 1918 podjął pracę w Ministerstwie Skarbu, gdzie był naczelnikiem wydziału prawnego sekcji kredytów. W 1920 wyjechał do Rygi, gdzie pełnił funkcję chargé d’affaires przy rządzie łotewskim. Po powrocie do Polski w 1924 został profesorem nadzwyczajnym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, gdzie prowadził wykłady z prawa międzynarodowego publicznego i filozofii prawa. Kierował Katedrą Prawa Politycznego i Prawa Narodów KUL, a w roku akademickim 1925/1926 był dziekanem Wydziału Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomicznych. W 1927 odszedł z KUL, skłócony z władzami uczelni. W latach 1924–1927 wykładał również teorię prawa i politykę Ligi Narodów w warszawskiej Wolnej Wszechnicy Polskiej[2]. Od 1931 do 1939 uczył języka angielskiego w prywatnej szkole handlowej w Mińsku Mazowieckim. W ostatnich latach życia ciężko chorował, okres okupacji przeżył pod opieką przyjaciół w Michałowie pod Warszawą. Zmarł w lutym 1949 w Gdańsku w wieku 81 lat. Nie założył rodziny.

PublikacjeEdytuj

Jego zainteresowania naukowe obejmowały prawo międzynarodowe publiczne, prawo administracyjne, prawo finansowe. W pracy Gospodarka finansowa zarządów miejskich w Królestwie Polskim (z wyjątkiem Warszawy)[3] (1905) omówił ogólne założenia skarbowości miejskiej i zasady administracji finansowej miast oraz dokonał porównania teorii z praktyką w miastach Królestwa Polskiego. Zdefiniował państwo praworządne jako „ograniczone i skrępowane przez prawo we wszystkich funkcjach jego władzy”, a ustrój parlamentarny jako „wyciągniętą do ostatniej konsekwencji zasadę odpowiedzialności ministrów” (Teoryja odpowiedzialności organów władzy administracyjnej we współczesnem prawie politycznem[4], 1911). W publikacji Organizacya stronnictw politycznych w Anglji i Stanach Zjednoczonych Ameryki[5] (1926), na tle różnic prawnopolitycznych, przedstawił podstawy tworzenia partii politycznych w tych państwach. Dokonał także analizy ewolucji ochrony praw mniejszości narodowych w prawie międzynarodowym (Ochrona mniejszości w Prawie Narodów[6], 1928). Wydał także m.in. Obligatio naturalis w rimskom prawie (1898), Autonomia kolonij angielskich[7] (1907), Wykład ekonomji politycznej. Podręcznik do użytku szkół średnich[8] (1907), O wzmocnieniu władzy Prezydenta Rzeczypospolitej[9] (1926), Układy w Locarno a bezpieczeństwo Polski[10] (1926).

Bouffałł był również poetą, współautorem parodii liryki modernistycznej Eleonora. Trójhymn duchów smętnych przez Fosforycznego Skalderona (1895) i Jęk ziemi. Pantologia dekadentów polskich zebrana przez dra J. Pogorzelskiego (1895). Należał do loży masońskiej. Pasjonował się podróżami, odwiedził Azję Mniejszą, Afrykę Północną, Amerykę Południową, w 1902 ogłosił Listy z podróży[11]. Opracował poradnik Szkoła jazdy konnej i tresury konia wierzchowego[12] (1912, drugie wydanie 1936). Przed I wojną światową był aresztowany za założenie i prowadzenie konspiracyjnej organizacji harcerskiej; wydał podręcznik Boy Scauts. Indyanizm w wychowaniu[13] (1912), w którym użył jako pierwszy błędnego tłumaczenia nazwy szczepu „Indian Puszczańskich” (Woodcraft Indians) Ernesta Thompsona Setona – Związek Kory Brzozowej.

PrzypisyEdytuj

  1. [w Jurowcach k. Białegostoku - źródło: A. Dębiński, W. Sz. Staszewski, M. Wójcik, Dziekani Wydziału Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Lublin 2008, s. 13]
  2. Wolna Wszechnica Polska. W: Szkoły wyższe Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: 1930, s. 312.
  3. Bronisław Bouffałł, Gospodarka finansowa zarządów miejskich w Królestwie Polskiem (z wyjątkiem Warszawy), polona.pl [dostęp 2019-03-21].
  4. Bronisław Bouffałł, Teorya odpowiedzialności organów władzy administracyjnej we współczesnem prawie politycznem = Theory of the responsability of agents of the executive in modern constitutional law, polona.pl [dostęp 2019-03-21].
  5. Bronisław Bouffałł, Organizacja stronnictw politycznych w Anglji i Stanach Zjednoczonych Ameryki, polona.pl [dostęp 2019-03-21].
  6. Bronisław Bouffałł, Ochrona mniejszości w prawie narodów, polona.pl [dostęp 2019-03-21].
  7. Bronisław Bouffałł, Autonomia kolonij angielskich, polona.pl [dostęp 2019-03-21].
  8. Bronisław Bouffałł, Wykład ekonomji politycznej : podręcznik do użytku szkół średnich, polona.pl [dostęp 2019-03-21].
  9. Bronisław Bouffałł, O wzmocnieniu władzy prezydenta Rzeczypospolitej, polona.pl [dostęp 2019-03-21].
  10. Bronisław Bouffałł, Układy w Locarno a bezpieczeństwo Polski, polona.pl [dostęp 2019-03-21].
  11. Bronisław Bouffałł, Listy z podróży, polona.pl [dostęp 2019-03-21].
  12. Bronisław Bouffałł, Szkoła jazdy konnej i tresury konia wierzchowego, polona.pl [dostęp 2019-03-21].
  13. Bronisław Bouffałł, Boy scouts : Indyanizm w wychowaniu, polona.pl [dostęp 2019-03-21].

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Śródka, Uczeni polscy XIX-XX stulecia, tom V: suplement, Agencja Wydawnicza Aries, Warszawa 2002

Linki zewnętrzneEdytuj