Brygada Syndykalistyczna

Brygada Syndykalistycznaoddział wojskowy złożony z działaczy Związku Syndykalistów Polskich i Syndykalistycznej Organizacji „Wolność” (walczących wcześniej w szeregach Armii Krajowej i Polskiej Armii Ludowej) oraz część żołnierzy 104 Samodzielnej Kompanii Syndykalistów ZSP/AK rozformowanej 6 września 1944[a][1]. Oddział brał udział w powstaniu warszawskim na terenie dzielnicy Śródmieście.

Brygada Syndykalistyczna
Historia
Państwo Flaga PPP.svg Polskie Państwo Podziemne
Sformowanie 2 września 1944[1]
Rozformowanie po 3 października 1944
Dowódcy
Pierwszy kpt. Edward „Czemier” Wołonciej[1]
Ostatni kpt. Edward „Czemier” Wołonciej[1]
Działania zbrojne
II wojna światowa (powstanie warszawskie)[1]
Organizacja
Dyslokacja Śródmieście (Warszawa)[1]
Rodzaj sił zbrojnych wojska lądowe
Rodzaj wojsk piechota
Podległość Polska Armia Ludowa[1]

Brygada była operacyjnie podległa Polskiej Armii Ludowej, należała jednak do Syndykalistycznego Porozumienia Powstańczego[1]. Pod koniec powstania, 3 października, jej stan osobowy wynosił 250 osób[2].

HistoriaEdytuj

Brygada Syndykalistyczna utworzona została 2 września 1944 pod dowództwem kapitana Edwarda „Czemier” Wołoncieja[1]. do której wstąpili członkowie SOW, ZSP i uratowani z getta członkowie Anarchistycznej Federacji Polski (AFP), wcześniej walczący w oddziałach AK i Polskiej Armii Ludowej (PAL). Czarno-czerwoną flagę uznano za oficjalną barwę oddziału. 2 września dołączyły do nich niedobitki Kompanii Syndykalistów ZSP i grupa węgierskich Żydów. Stan osobowy brygady wzrósł wówczas do 256 ludzi[3].

Siedziba brygady mieściła się w kamienicy przy ul. Marszałkowskiej 57 (dawne kino Imperial). Składała się ona z dwóch plutonów szturmowych, jednego plutonu zaopatrzenia, a także żandarmerii i łączności. Brygada wydawała biuletyn Syndykalista[b][1], której redaktorem był Paweł Lew Marek[3] oraz organizowała stołówkę dla cywili[c][6].

W czasie powstania utworzono kolegialne kierownictwo w ramach Syndykalistycznego Porozumienia Powstańczego (SPP), w którym przewagę uzyskali anarchosyndykaliści (Tomasz Pilarski, Edward Wołłonciej, Paweł Lew Marek). Dowództwo AK powierzyło brygadzie jedną z barykad do obrony. W połowie września z inicjatywy SOW odbyła się konferencja z udziałem partii lewicowych oraz stalinowskiej Polskiej Partii Robotniczej (PPR). Anarchosyndykaliści próbowali przekonać pozostałych do swojej „Platformy ruchu zawodowego w Polsce” i zasad demokracji bezpośredniej. Jedna bezskutecznie[3].

Po upadku powstania nieliczna część oddziału przedostała się na prawą stronę Wisły, większa zaś opuściła miasto jako ludność cywilna, bądź oddała się do niewoli. Pozostali członkowie ukryli się 5 października w piwnicy domu przy ul. Śliskiej 7[2]. W grudniu 1945 kierownictwo cywilne ZSP wezwało swoich członków do ujawniania się przed organami władzy komunistycznej, co też większość z nich uczyniła, chociaż niektórzy przepłacili to wyrokami więzienia[3].

UwagiEdytuj

  1. Z czasem do oddziału dołączyli węgierscy i greccy Żydzi[1].
  2. Wcześniejszy organ Związku Syndykalistów Polskich[4] oraz 104 Kompanii Syndykalistów[5].
  3. Żywność i wódka zostały zdobyte z niemieckich magazynów[6].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l Marek 2006 ↓, s. 313.
  2. a b Marek 2006 ↓, s. 314.
  3. a b c d Rafał Górski, Z dziejów anarchosyndykalizmu w Polsce, OZZiP [dostęp 2019-09-12] [zarchiwizowane z adresu 2019-09-12] (pol.).
  4. Marek 2006 ↓, s. 322.
  5. Marek 2006 ↓, s. 311.
  6. a b Marek 2006 ↓, s. 313-314.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj