Otwórz menu główne

Brzesko (województwo zachodniopomorskie)

wieś w województwie zachodniopomorskim

Brzesko (niem. Brietzig, nazwa przejściowa – Pawłowo[1]) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie pyrzyckim, w gminie Pyrzyce.

Brzesko
wieś
Ilustracja
Kościół w Brzesku
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Powiat pyrzycki
Gmina Pyrzyce
Wysokość 50 m n.p.m.
Liczba ludności (2007) 762
Strefa numeracyjna 91
Tablice rejestracyjne ZPY
SIMC 0781813
Położenie na mapie gminy Pyrzyce
Mapa lokalizacyjna gminy Pyrzyce
Brzesko
Brzesko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brzesko
Brzesko
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Brzesko
Brzesko
Położenie na mapie powiatu pyrzyckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu pyrzyckiego
Brzesko
Brzesko
Ziemia53°07′30″N 15°00′40″E/53,125000 15,011111

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Miejscowość leży u stóp Brzeskiej Góry (88 m n.p.m.).

HistoriaEdytuj

Osada z wczesnego średniowiecza (Brezko, Breszko). Wykopaliska potwierdzają istnienie osady już w IX w. Wieś sięga rodowodem do XII w. W 1124 r. przebiegała tędy, ze Stargardu do Pyrzyc misja chrystianizacyjna biskupa Ottona z Bambergu. Przed 1180 r. książę Kazimierz I dymiński nadał połowę posiadłości wsi kościołowi św. Mikołaja w Lubinie[2]. W 1227 r. drugą połowę wsi księżna Anastazja przekazał żeńskiemu klasztorowi norbertanek w Wyszkowie[3] (obecnie w granicach administracyjnych Trzebiatowa). Rozkwit katolicyzmu zahamowało wprowadzenie po 1534 r. reformacji. Protestantyzm trwał tu ponad czterysta lat, do 1945 r. 1 lutego 1945 r. do wsi wjechały czołgi 9 korpusu 2 Armii Pancernej Gwardii generała Bogdanowa. W marcu i kwietniu 1945 r. przybywają pierwsi osadnicy z powiatu Gostynińskiego, dalszymi osadnikami byli mieszkańcy z powiatu Stołpce ze wsi Naliboki i Rudnia[4], osiedlali się tu też byli żołnierze 1 i 2 Armii Wojska Polskiego. Z dniem 1 lipca 1945 r. powstała gmina z siedzibą w Brzesku. Ze wzrostem mieszkańców narodowości Polskiej powstała polska szkoła, 2 września 1945 r. została odprawiona pierwsza msza przez Stanisława Koszarka. Jesienią 1946 r. została zapoczątkowana Gminna Biblioteka Publiczna z księgozbioru przywiezionego z biblioteki powiatowej z Lipian. W 1947 r. uruchomiono Ośrodek Zdrowia, której pierwszym lekarzem został felczer Zenon Zwierełło żołnierz 1 Samodzielnej Brygady Moździerzy Wojska Polskiego. 2 czerwca 1963 r. odbyły się wojewódzkie Obchody Święta Ludowego. Nowy Ośrodek Zdrowia powstał w 1967 r. W 1984 r. powstał zespół śpiewaczy "Brzezinka", który istnieł do lat 90. W 2006 r. Brzesko liczyło 773 mieszkańców.[5]

Zabudowa wsiEdytuj

 
Procesja Pogrzeb Maryi

Chaty z przełomu XVII i XVIII w., z charakterystyczną wąską frontową ścianą, z wejściem od strony szczytowej. Wewnątrz tzw. czarne kuchnie, typowe dla XVIII i XIX-wiecznego budownictwa wiejskiego na terenach Pomorza Zachodniego, obecnie rzadkość[6]. We wsi znajduje się Sanktuarium Matki Bożej Brzeskiej.

TurystykaEdytuj

Przez wieś przebiega znakowany   "Szlak Ziemi Pyrzyckiej im. Stanisława Jansona" (dł. 58,0 km) z Morzyczyna koło Stargardu do Pyrzyc. Na pewnym odcinku, 900 m na płd. od Brzeska, pokrywa się z historyczną "Drogą Polską" ("Ścieżką Polską"), którą według tradycji, w 1124 r., św. Otton przemierzał, właśnie ze Stargardu do Pyrzyc.

SportEdytuj

W Brzesku od 1949 roku działa klub sportowy LZS Sęp Brzesko, którego prezesem jest Joanna Kołatkiewicz-Olszówka.

Szkoła PodstawowaEdytuj

Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Rymar 1968 ↓, s. 193.
  2. Klempin 1868 ↓, s. 78 nr. 102.
  3. Klempin 1868 ↓, s. 191 nr. 242.
  4. "Brzesko" Lucyna Medyńska s. 11
  5. "Pyrzyce i okolice poprzez wieki" Edward Rymar s. 355
  6. Czesław Piskorski "Pomorze Zachodnie, mały przewodnik" Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1980 s. 111 ​ISBN 83-217-2292-X

BibliografiaEdytuj

  • Jerzy M. Kosacki, "Ziemia Szczecińska, przewodnik turystyczny, część III, Ziemia Chojeńska i Pyrzycka", Wydawnictwo SAT, Szczecin 1995, ​ISBN 83-86507-15-2
  • Robert Klempin: Pommersches Urkundenbuch. T. I. Stettin: In Commission bei Th. von der Rahmer, 1868. [dostęp 2017-07-09]. (niem. • łac.)
  • ks. January Żelawski, "Sanktuarium Maryjne w Brzesku Szczecińskim", Szczecińskie Wydawnictwo Archidiecezjalne "Ottonianum", Szczecin 1995, ​ISBN 83-7041-025-1
  • Edward Rymar. Przywrócenie i nadanie nazw miejscowościom powiatu pyrzyckiego w latach 1945–1947. „Zeszyty Pyrzyckie”. 1, 1968. Szczecin: Instytut Zachodniopomorski. Towarzystwo Miłośników Ziemi Pyrzyckiej. 
  • "Pyrzyce i okolice poprzez wieki" Edward Rymar s. 355, Pyrzyce 2009 r. ​ISBN 978-83-928772-0-2
  • "Brzesko" Lucyna Medyńska, Pyrzyce 1996 r.

Linki zewnętrzneEdytuj