Otwórz menu główne

Budsław (biał. Будслаў) – dawne miasteczko, obecnie wieś na Białorusi w rejonie miadziolskim, leży na wysokości 172 m n.p.m., nad rzeką Serwecz (dopływem Wilii). W 1996 r. liczyło 718 mieszkańców.

Budsław
Будслаў
Ilustracja
Państwo  Białoruś
Obwód miński
Rejon miadziolski
Wysokość 172 m n.p.m.
Nr kierunkowy +375 1797
Kod pocztowy 222510
Położenie na mapie obwodu mińskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu mińskiego
Budsław
Budsław
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Budsław
Budsław
Ziemia54°47′10″N 27°27′15″E/54,786111 27,454167
Portal Portal Białoruś

Położony w historycznym powiecie oszmiańskim (cząstka Wileńszczyzny), 150 km na północ od Mińska, 18 km na północ od Dołhinowa, 16 km na północny wschód od Krzywicz, 26 km na północny wschód od Kniahinina, 12 km na północ od autostrady R29, 3 km na wschód od stacji kolejowej w Budsławiu linii kolejowej KrólewszczyznaMołodeczno. We wsi znajduje się pobernardyński kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, wzniesiony w stylu późnobarokowym, ośrodek kultu jednego z najbardziej czczonych przez białoruskich katolików cudownego obrazu Budsławskiej Bogurodzicy.

Miasto królewskie lokowane w 1504 roku, położone było w powiecie oszmiańskim województwa wileńskiego[1].

Spis treści

NazwaEdytuj

Nazwa osady (biał. Буда, Буцлаў, Будцлаў) pochodzi od słowiańskiego imienia Budsław (Будслав) mającego oznaczać „mistrza budowlanego”. Według starych podań osada poprzednio nosiła nazwę „Sławna Buda”. Zgodnie z ustna tradycja mieszkańców nazwa osady mogła być wzięta od bud (szałasów), w których mieszkali mnisi w pierwszych kilkudziesięciu latach (po 2-4 w jednej budzie) po nadaniu im ziemi (1504).

HistoriaEdytuj

Okres międzywojennyEdytuj

Od jesieni 1919 roku Budsław znajdował się na terenach wyzwolonych od bolszewików – był miejscem stacjonowania m.in. 7 Pułku Ułanów. Z inicjatywy Towarzystwa Straży Kresowej[3] w gmachu kina powołano do życia Koła Młodych oraz Dom Ludowy, dysponujący dużą salą ze sceną teatralną oraz innymi pomieszczeniami dla prac kulturalno-oświatowych. W zajęciach artystycznych, przedstawieniach, zabawach prowadzonych zgodnie zarówno po polsku, jak i po białorusku brała udział zarówno miejscowa młodzież białoruska i polska, jak i uzdolnieni artystycznie ułani. Oprócz czasopism polskich były sprowadzane także białoruskie.

Prowadzenie Domu Ludowym działalności kulturalnej we współpracy z działaczami białoruskimi, także po białorusku było negatywnie oceniane przez władze starostwa i ziemiaństwa. Wiosną 1920 roku w Domu Ludowym w Budsławiu zaczęto przygotowywać kurs dla nauczycieli języka polskiego powiatu wilejskiego.

8 maja 1920 roku w Budsławiu 8 Pułk Piechoty Legionów obchodził święto pułku. Mszę polową odprawił ks. biskup Bandurski. Po mszy św. ks. biskup został powitany przez wszystkie organizacje, na czele z członkami Koła Młodzieży Wiejskiej i Domu Ludowego.

W wyniku pierwszej ofensywy bolszewickiej na Białorusi z połowy maja 1920 r. Budsław zajęli bolszewicy. Wcześniej dzięki pomocy miejscowej ludności udało się wywieźć do Mołdeczna całą zawartość składu amunicyjnego. W wyniku udanego kontrataku wojsk polskich na Białorusi z początku czerwca 1920 roku Budsław został opuszczony przez bolszewików, którzy uciekając, spalili na rzece most i szereg budynków.

W okresie międzywojennym był położony w granicach Polski, w ówczesnym powiecie wilejskim województwa wileńskiego, siedziba wiejskiej gminy Budsław. Do 17 września 1939 miejscowość stanowiła garnizon macierzysty Batalionu KOP „Budsław” i 1 szwadronu kawalerii KOP Budsław[4].

DemografiaEdytuj

  • 1848 – 259 osób w 48 gospodarstwach
  • 1859 – 485 osób w 68 gospodarstwach [1]
  • 1868 – 259 osób w 48 gospodarstwach
  • 1885 – 327 osób w 50 gospodarstwach
  • 1907 – 435 osób w 61 gospodarstwach
  • 1921 – 626 osób w 116 gospodarstwach [3]
  • 1970 – 859 osób w 318 gospodarstwach
  • 1996 – 721 osób w 300 gospodarstwach
  • 1997 – 718 osób w 302 gospodarstwach [4]

GospodarkaEdytuj

Za polskich czasów w miasteczku znajdowała się gminna rada, młyn wodny, tartak, apteka, bank, karczma oraz co poniedziałkowe targi. Obecnie w Budsławiu znajduje się siedziba leśnictwa, szkoła podstawowa, dom kultury, kombinat usługowy oraz urząd pocztowy.

Dziedzictwo kulturoweEdytuj

  • Otoczony kultem obraz Matki Boskiej Budsławskiej
  • Plebania (ХІХ w).
  • Ruiny pałacowo-parkowego założenia Oskierków (XVIII-XX w). Zdewastowany w 1945 r.

Obiekty zniszczoneEdytuj

Pałac Oskierków (XVIII w). Zniszczony w 1945 r.

Urodzeni w BudsławiuEdytuj

Pobliskie osadyEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Stanisław Alexandrowicz, Geneza i rozwój sieci miasteczek Białorusi i Litwy do połowy XVII w., w: Acta Baltico‑Slavica t. 7, 1970, s. 90.
  2. a b c d e f Relacja Ireny Kułakowskiej, ur. 1927 w Oleszkach k. Budsławia.
  3. Kajetan Rożnowski, Dziennik www-wilno.bloog.pl.
  4. Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 23.
  5. Будслав: удивительное место с удивительной историей (ros.). 2009-01-07. [dostęp 2012-11-03].
  6. В Будславе установлен крест из бревен Виленского монастыря (ros.). [dostęp 2012-11-03].

BibliografiaEdytuj

  • Jerzy Prochwicz, Andrzej Konstankiewicz, Jan Rutkiewicz: Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Barwa i Broń, 2003. ISBN 83-900217-9-4.

Linki zewnętrzneEdytuj