Otwórz menu główne

Budynek Kołłątaja 9 w Bydgoszczy

Budynek Kołłątaja 9 w Bydgoszczy – powstały w 1901 w Bydgoszczy budynek dawnego Zakładu dla Niewidomych, położony przy ul. Kołłątaja 9 w Bydgoszczy, obecnie siedziba przychodni zdrowia "Śródmieście" oraz Przychodni Akademickiej. W 2010 wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa kujawsko-pomorskiego.

Budynek Kołłątaja 9 w Bydgoszczy
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1569 z 26.08.2010
Ilustracja
Widok od ul. Staszica
Państwo  Polska
Miejscowość Bydgoszcz
Adres ul. Hugona Kołłątaja 9
Styl architektoniczny eklektyzm, manieryzm niderlandzki
Architekt Karl Bergner
Kondygnacje 2
Rozpoczęcie budowy 1899
Ukończenie budowy 1901
Pierwszy właściciel Zakład dla Niewidomych
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
Budynek Kołłątaja 9 w Bydgoszczy
Budynek Kołłątaja 9 w Bydgoszczy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Budynek Kołłątaja 9 w Bydgoszczy
Budynek Kołłątaja 9 w Bydgoszczy
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Budynek Kołłątaja 9 w Bydgoszczy
Budynek Kołłątaja 9 w Bydgoszczy
Ziemia53°07′41″N 18°00′39″E/53,128056 18,010833

PołożenieEdytuj

Budynek znajduje się w Śródmieściu Bydgoszczy, w narożniku ulic: Staszica i Kołłątaja, naprzeciw VI Liceum Ogólnokształcącego.

HistoriaEdytuj

Gmach został wzniesiony w latach 1899–1901 według projektu bydgoskiego architekta Karla Bergnera jako przytułek dla niewidomych (niem. Blindenheim).

Inicjatorem budowy obiektu był dyrektor bydgoskiego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych Anton Wittig. W ówczesnych czasach znaczna część uczniów, po ukończeniu szkoły nie miała żadnych możliwości otrzymania pracy. Nierzadko można było spotkać na ulicach niewidomych żebraków. Często byli to ludzie dobrze przygotowani zawodowo przez bydgoski zakład. Dlatego ówczesny dyrektor Wittig zorganizował Towarzystwo Opieki nad Niewidomymi. Przy jego pomocy w 1901 r. zebrał fundusz na wybudowanie schroniska dla niewidomych w Bydgoszczy, u zbiegu ulic Staszica i Kołłątaja. Schronisko było domem opieki i aż do 1962 r. stanowiło część zakładu. Tu dorośli niewidomi znajdowali opiekę, pracę, poza tym działała tu przez długie lata drukarnia dla niewidomych[1].

Obecnie w budynku znajduje się Przychodnia „Śródmieście” (445 m kw.), Przychodnia „Akademicka” (312 m kw.) oraz dwie indywidualne specjalistyczne praktyki lekarskie[2]. W 2015 zapadła decyzja o sprzedaży budynku przez władze miejskie (dotychczasowego właściciela) na rzecz działających w nim zakładów opieki zdrowotnej. Miasto zagwarantowało sobie konieczność utrzymania w budynku działalności leczniczej oraz prawo pierwokupu, gdyby przychodnia chciała się gmachu pozbyć. Wartość obiektu wyceniono na 3,5 mln zł, natomiast w związku z zabytkowym charakterem obiektu nabywcy zostali zobowiązani do wpłaty połowy tej kwoty[3].

ArchitekturaEdytuj

Budynek został wzniesiony w stylu eklektycznym, z użyciem form nawiązujących do manieryzmu niderlandzkiego. Jest jednym z trzech budynków użyteczności publicznej w Bydgoszczy, które posiadają holendersko-manierystyczne cechy elewacji zewnętrznej (obok budynku Dyrekcji Kolei Wschodniej oraz pałacyku Lloyda).

Jest dwukondygnacyjny, z użytkowym poddaszem, podpiwniczony w typie suteren, nakryty dachem dwuspadowym. Posiada ceglane elewacje, zdobione tynkowanym detalem architektonicznym. Niewielkie ryzality zwieńczone są szczytami wolutowymi, ze sterczynami. Okna są ujęte tynkowanymi opaskami i odcinkami gzymsów. Wejście główne znajdujące się w ryzalicie środkowym ujęte jest bogato zdobionym portalem, z pseudodoryckimi kolumnami[2] i napisem Blindenheim.

GaleriaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Henryk Kulpiński: Sto lat w służbie niewidomych. W: Kalendarz Bydgoski. 1975.
  2. a b Krystyna Parucka: Zabytki Bydgoszczy – minikatalog. Bydgoszcz: „Tifen” Krystyna Parucka, 2008.
  3. Aleksandra Lewińska, Małgorzata Czajkowska Zabytkowy gmach przy Kołłątaja zostanie sprzedany. Kto go kupi?

Linki zewnętrzneEdytuj

BibliografiaEdytuj

  1. Henryk Kulpiński: Sto lat w służbie niewidomych. W: Kalendarz Bydgoski. 1975.
  2. Janusz Umiński: Bydgoszcz. Przewodnik. Bydgoszcz: Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy”, 1996.