Otwórz menu główne

Budzanów (ukr.: Буданів, Budaniw, ros.: Буданов, Budanow) – wieś w rejonie trembowelskim obwodu tarnopolskiego Ukrainy, leżąca nad rzeką Seret w czworoboku pomiędzy Czortkowem, Buczaczem, Trembowlą a Kopyczyńcami. Ludność: 1 634 osoby (2005).

Budzanów
Ilustracja
Zamek
Herb
Herb
Państwo  Ukraina
Obwód tarnopolski
Rejon trembowelski
Prawa miejskie 1549
Powierzchnia 4,702 km²
Populacja (2001)
• liczba ludności
• gęstość

1.634
347,51 os./km²
Nr kierunkowy +380 3551
Kod pocztowy 48154
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu tarnopolskiego
Budzanów
Budzanów
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Budzanów
Budzanów
Ziemia49°09′50″N 25°42′20″E/49,163889 25,705556
Portal Portal Ukraina

Spis treści

HistoriaEdytuj

W 1549 r. król Polski Zygmunt II August nadał miejscowości magdeburskie prawa miejskie. Miasto w dawnym województwie ruskim Rzeczypospolitej założył Jakub Budzanowski.

W XIX w. posiadała prawa miejskie w powiecie czortkowskim, i była zamieszkana przez 4 661 osób (rzymscy katolicy 1 100, greko-katolicy 1 674, żydzi 1 887). Ważniejszymi obiektami były: Klasztor, szpital, szkoła. Właścicielem większej posiadłości w drugiej połowie XIX w. był Władysław hr. Baworowski. Jego syn Jerzy był posłem.

Podczas okupacji pozbawiony praw miejskich i włączony do nowej wiejskiej gminy Budzanów[1].

ZabytkiEdytuj

  • zamek – pierwszy drewniany zamek na wzgórzu zbudował Jakub Budzanowski. Został on zniszczony podczas najazdów tatarskich[2]. Czworoboczne murowane założenie z czterema kolistymi bastejami w narożach zbudowano na początku XVII wieku na polecenie Jana oraz Marcina Chodorowskich[2]. Do zamku prowadziła brama przez budynek bramny w narożniku północno-zachodnim i furta od strony miasta. W 1631 r. zamek przeszedł w ręce Aleksandra Sieneńskiego, a potem w ręce rodziny Lewoczyńskich. Kozacy zdobyli i zniszczyli zamek podczas buntów w latach 1648 i 1651[2]. Przeprowadzona w 1661 r. lustracja stwierdza, że stropy i dach pogniły i opadły, ściany i baszty popękały w wielu miejscach, okna potłuczone, piece rozwalone, stajnia zrujnowana a most i ganki strzelnicze zgniły[2]. Obiekt odbudował Tomasz Łużecki. Ponownie zdobyły i częściowo zniszczyły zamek wojska tureckie w latach 1672 i 1675. Prawie sto lat później bo w 1765 r. postanowiono odremontować stojące wieże[2]. Od 1817 r. na mocy darowizny był własnością proboszcza, dlatego skrzydło zachodnie przebudowano na kościół z prezbiterium w miejscu bastei od południa. Skrzydło południowe zamieniono na plebanię. W 1846 r. ksiądz Kulczycki w jednym ze skrzydeł zbudował budynek klasztoru sióstr Miłosierdzia ze szpitalem. Zamek został zniszczony w czasie I wojny światowej. W nocy z 21/22 marca 1944 roku bojówka UPA zaatakował polskich cywili, którzy schronili się w zamku. Atak odparto dzięki samoobronie, jednak zginęło 7 mieszkańców Budzanowa, a Ukraińcy spalili 90 domów[3]. Po 1945 r. klasztor i kościół zamieniono na szpital usuwając zdobienia i wprowadzając betonowe stropy. Z zamku do dzisiaj zachowały się dwie basteje i wschodni odcinek murów.
  • kościół parafialny pw. św. Krzyża z 1765 roku powstały poprzez przebudowę jednego ze skrzydeł zamku. Prezbiterium to dawna baszta zamkowa. Wnętrze nie zachowało się, poza czterema cennymi rzeźbami z 1760 roku dłuta Jana Jerzego Pinsla. Kościół zwrócono wiernym w latach 90. XX wieku.
  • cerkiew św. Jerzego z końca XVIII wieku w stylu barokowym
  • kamieniczki z przełomu XIX/XX wieku
  • cmentarz żydowski
  • w odległości 4 km na zachód od Budzanowa we wsi Wierzbowiec znajduje się kościół św. Stanisława z początku XX wieku (zdewastowany). W dniu 18/19 marca 1944 roku w wyniku napadu UPA zamordowano w niej 56 Polaków.

Ludzie urodzeni w BudzanowieEdytuj

  • Maria Bojarska – polska filolog i pedagog,
  • Soma Morgenstern – austriacki pisarz i dziennikarz żydowskiego pochodzenia,
  • Jan Radziwoński – polski lekarz-internistą i okulistą, pionier sztucznego wylęgu ryb w Polsce, kolekcjoner, filantrop, domowy lekarz rodziny Potockich w Krzeszowicach[4].
  • Lee Strasberg - amerykański reżyser i aktor żydowskiego pochodzenia.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG
  2. a b c d e Budzanów. www.ruinyizamki.pl. [dostęp 8.8.13].
  3. Grzegorz Rąkowski, Przewodnik krajoznawczo-historyczny po Ukrainie Zachodniej: Podole, Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2005, ISBN 978-83-89188-46-5 [dostęp 2018-01-10] (pol.).
  4. Radziwoński Jan (1796–1866), lekarz. na str. i-PSB.

LiteraturaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj