Otwórz menu główne

Budzyń (województwo wielkopolskie)

wieś w województwie wielkopolskim
Zobacz też: Budzyń w innych znaczeniach tego słowa.

Budzyńdawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie chodzieskim, w gminie Budzyń[1].

Budzyń
Herb
Herb Budzynia
Rynek w Budzyniu
Rynek w Budzyniu
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat chodzieski
Gmina Budzyń
Wysokość 100-110 m n.p.m.
Liczba ludności 4861
Strefa numeracyjna (+48) 67
Kod pocztowy 64-840
Tablice rejestracyjne PCH
SIMC 0524393
Położenie na mapie gminy Budzyń
Mapa lokalizacyjna gminy Budzyń
Budzyń
Budzyń
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Budzyń
Budzyń
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Budzyń
Budzyń
Położenie na mapie powiatu chodzieskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu chodzieskiego
Budzyń
Budzyń
Ziemia52°53′22″N 16°59′19″E/52,889444 16,988611
Strona internetowa miejscowości

Dawniej miasto – prawa miejskie uzyskał Budzyń przed rokiem 1458. Miasto królewskie należące do starostwa rogozińskiego, pod koniec XVI wieku leżało w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[2]. W roku 1934 stracił prawa miejskie na mocy rozporządzenia Rady Ministrów Dz.U. z 1934 r. nr 48, poz. 422.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Budzyń.

HistoriaEdytuj

 
Fragment centrum i pomnik „W hołdzie walczącym o wolność Ziemi Budzyńskiej”

Pierwsza adnotowana wzmianka o Budzyniu pochodzi z 1450 r.[3] Na skraju obecnych terenów wsi istniała wcześniej osada Bugaje, zniszczona prawdopodobnie w XIV w. Prawa miejskie otrzymał Budzyń jeszcze przed 1458 r., za panowania Kazimierza Jagiellończyka. Odnowił je Władysław IV w 1641 r., potwierdzając jednocześnie wizerunek orła białego i klucza jako herb Budzynia. W starostwie rogozińskim Budzyń był miastem królewskim, a później siedzibą niegrodowego starostwa budzyńskiego.

W 1774 r. został bezprawnie zaanektowany przez Królestwo Prus, co było wykroczeniem poza oficjalne postanowienia rozbiorowe. Pomimo intensywnych procesów germanizacyjnych Polacy stanowili w Budzyniu większość – świadczą o tym spisy ludności z lat 1816, 1831 i 1871.

5 stycznia 1919 r. powstańcy z pobliskiego Rogoźna Wielkopolskiego usunęli z Budzynia administrację pruską. Budzyń stał się miastem strategicznie ważnym dla powstania. 7 lutego udaremniono atak niemiecki na Rogoźno, w czym wydatny udział mieli mieszkańcy Budzynia. 26 kwietnia 1919 r. otrzymali symboliczny klucz do ratusza. Jednakże już 15 lat później mieszkańcy z powodów podatkowych zrezygnowali z praw miejskich. Od tego czasu Budzyń funkcjonuje na prawach wsi i dziś jest jedną z największych i najprężniejszych gospodarczo wsi w kraju.

W roku 1939 w ramach fizycznej eliminacji inteligencji polskiej Niemcy rozstrzelali na Wzgórzach Morzewskich proboszcza parafii budzyńskiej Stanisława Łakotę[4] i kierownika szkoły w Budzyniu Władysława Kaję.

RolnictwoEdytuj

Budzyń jest gminą rolniczą. Z ogólnej powierzchni gminy wynoszącej 20 761 ha, 12 242 ha to użytki rolne stanowiące 58,9%. Dominuje tu chów trzody chlewnej, oprócz tego bydła, owiec, kóz, drobiu mięsnego i niosek. Przeważa tu rolnictwo ekologiczne. Dożynki gminne są bardzo uroczyste i odbywają się na gminnym stadionie sportowym.

EdukacjaEdytuj

W Budzyniu działa Szkoła Podstawowa im. Tadeusza Kotarbińskiego, jak również Gimnazjum im. Powstańców Wielkopolskich.

KulturaEdytuj

Od czerwca 2010 odbywa się corocznie w Budzyniu „Lato artystyczne” – impreza zainicjowana przez lokalną bibliotekę publiczną. Ma ona charakter kulturalno-edukacyjny, promuje twórczość artystyczną (rzeźba, malarstwo, muzyka, teatr, literatura, fotografia). W inauguracyjnej edycji udział wziął Lech Konopiński, Jerzy Utkin (poeta z Piły) i Jolanta Nowak-Węklarowa (poetka z Wągrowca)[5][6].

SportEdytuj

Budzyń jest prężnie rozwijającym się ośrodkiem sportu. W 1988 roku otworzono stadion sportowy. Wykorzystywany jest przez BKS „Kłos” oraz SKS.

Ostatnio otworzono przy Gimnazjum salę w której mieści się boisko wielofunkcyjne, a 1 czerwca 2009 roku otworzone zostało boisko wielofunkcyjne koło Szkoły Podstawowej.

TurystykaEdytuj

  • Wiatrak „Partlak”
  • Kamień Prezydenta
  • Kościół neorenesansowy św. Barbary z 1849 r.
  • Kościół poewangelicki św. Andrzeja Boboli z 1881 r.
  • Wzgórze „Okręglik” z posągiem N.M.P.
  • Kamień upamiętniający zdobycie wozu pancernego

Ludzie urodzeni w BudzyniuEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie urodzeni w Budzyniu (województwo wielkopolskie).

PrzypisyEdytuj

  1. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-05-16].
  2. Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 243.
  3. Kazimierz Rymut: Nazwy miejscowe Polski. Historia - pochodzenie - zmiany, red. K. Rymut, t. I, A-B; t. II, C-D, Kr. 1996-1997. ISBN 83-85579-29-X.
  4. Opis aresztowania księdza Łakoty
  5. Honorata Struzik, Lato artystyczne w Budzyniu, w: Panorama Wielkopolskiej Kultury, nr 3(58)/2010, WBP Poznań/Centrum Animacji Kultury Poznań, s. 7, ISSN 1730-8356
  6. Budzyn.pl

Linki zewnętrzneEdytuj