Bychawa

miasto w województwie lubelskim
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Bychawa (ujednoznacznienie).

Bychawamiasto w Polsce, w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bychawa. Położona na Wyżynie Lubelskiej, 30 km na południe od Lublina nad rzekami Gałęzówką i Kosarzewką. Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Bychawa liczyła 4855 mieszkańców[1].

Bychawa
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Zespół kościoła parafialnego pw. św. Jana Chrzciciela i św. Franciszka z Asyżu, widok od strony parku
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat lubelski
Gmina Bychawa
Aglomeracja lubelska
Data założenia IX-X w.
Prawa miejskie 1537–1863 i od 1958
Burmistrz Janusz Urban
Powierzchnia 6,69 km²
Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności
• gęstość

4855[1]
725,7 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 81
Kod pocztowy 23-100
Tablice rejestracyjne LUB
Położenie na mapie gminy Bychawa
Mapa konturowa gminy Bychawa, w centrum znajduje się punkt z opisem „Bychawa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Bychawa”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Bychawa”
Położenie na mapie powiatu lubelskiego
Mapa konturowa powiatu lubelskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Bychawa”
Ziemia51°00′57″N 22°31′58″E/51,015833 22,532778
TERC (TERYT) 0609034
SIMC 0955621
Urząd miejski
ul. Partyzantów 1
23-100 Bychawa
Strona internetowa
BIP

PołożenieEdytuj

Według danych z 1 stycznia 2011 powierzchnia miasta wynosiła 6,69 km²[2].

Bychawa położona jest w historycznej Małopolsce, początkowo należała do ziemi sandomierskiej[3], a następnie do ziemi lubelskiej. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do ówczesnego woj. lubelskiego.

Odległości do dużych ośrodków miejskich w linii prostej:

Ochrona przyrodyEdytuj

Na obszarze miasta znajduje się rezerwat przyrody Podzamcze chroniący zbiorowiska roślinności kserotermicznej z wieloma rzadkimi gatunkami roślin[4].

HistoriaEdytuj

Miejscowość powstała w IX–X w., z tego okresu pochodzi grodzisko. W 1537 z rąk króla Zygmunta Starego miejscowość otrzymała prawo magdeburskie jako prywatne miasto szlacheckie[5]. Miasto położone było w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim w województwie lubelskim[6]. W XVI wieku pojawiły się pierwsze wzmianki o ludności żydowskiej w mieście. W czasach Królestwa Kongresowego było to miasto prywatne, które położone było w 1827 roku w powiecie lubelskim, obwodzie lubelskim województwa lubelskiego[7]. W połowie XIX w. Bychawa stała się znaczącym centrum żydowskiego chasydyzmu, posiadającym własny dwór z cadykiem. Wiązało się to z osiedleniem się z mieście Nechemii Jechiela Rabinowicza (syna Jaakowa Icchaka ben Aszera, zwanego Świętym Żydem z Przysuchy). W 1863 władze carskie odebrały Bychawie prawa miejskie. W 1939 roku w Bychawie około połowy mieszkańców stanowiła ludność żydowska[8]. W grudniu 1940 roku podczas niemieckiej okupacji Niemcy założyli w Bychawie getto. W 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto i wywieźli Żydów do Sobiboru i Majdanka, gdzie ich zamordowali[8][9]. W 1958 Bychawa otrzymała ponownie prawa miejskie[10].

Od 1956 do 1975 siedziba powiatu bychawskiego. Ośrodek przemysłu metalowego, spożywczego i odzieżowego.

Według danych z 31 grudnia 2010 miasto miało 5254 mieszkańców[11].

ZabytkiEdytuj

DemografiaEdytuj

  • Piramida wieku mieszkańców Bychawy w 2014 roku[12].


 

Dzielnice[13]Edytuj

TransportEdytuj

Przez Bychawę przebiegają 2 drogi wojewódzkie:
droga wojewódzka nr 834 BełżyceNiedrzwica Duża – Bychawa – Stara Wieś Druga
droga wojewódzka nr 836 Bychawa – PiotrkówPiaski

Bychawę z Lublinem łączy droga powiatowa. Z przystanku przy ul. Józefa Piłsudskiego do miasta wojewódzkiego kursują regularnie busy przewoźników prywatnych, zarówno przez Żabią Wolę, jak i przez Strzyżewice.

KulturaEdytuj

Bychawa zasłynęła w świecie dzięki opowiadaniu noblisty Izaaka Bashevisa SingeraYentl – chłopiec z jesziwy”, zekranizowanemu w 1983 r. przez Barbarę Streisand, która grała główną rolę. Jest to historia dziewczyny z podlubelskiego Janowa, córki rabina, która w przebraniu chłopca studiuje w akademii talmudycznej w Bychawie. Przed II wojną światową w tym mieście mieszkało ponad 70 proc. Żydów[14].

Co roku w Bychawie odbywa się festyn „W krainie pierogów”, podczas którego organizowane są nieoficjalne Mistrzostwa Świata w Jedzeniu Pierogów. Pierwsza edycja odbyła się w 2000[15].

SportEdytuj

 
Stadion Granitu Bychawa

Miejscowym klubem piłkarskim jest „Granit” Bychawa, grający w sezonie 2016-17 w Klasie okręgowej, grupa: Lublin[16].

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

Miasta partnerskieEdytuj

GaleriaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-18].
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  3. Jakub Kuna: Kartograficzna rekonstrukcja historycznego układu zabudowy na przykładzie Bychawy w 1938 roku. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej – Wydział Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej, Lublin 2017, s. 36.
  4. Rejestr rezerwatów przyrody województwa lubelskiego, RDOŚ Lublin stan na 4 czerwca 2012. [dostęp 2014-02-21].
  5. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 157.
  6. Województwo lubelskie w drugiej połowie XVI wieku, Warszawa 1966, mapa
  7. Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowéy Spraw Wewnętrznych i Policyi. T. 1 : A-Ł, Warszawa 1827, s. 58.
  8. a b Historia społeczności | Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2019-10-09].
  9. Agnieszka Zagner, Byli. Nie ma. Gdzie się podziali Żydzi z Bychawy, www.polityka.pl, 2011 [dostęp 2019-10-09] (pol.).
  10. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1957 r.. Dziennik Ustaw.
  11. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 10 czerwca 2011, ISSN 1734-6118.
  12. Bychawa w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-09] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  13. Uncategorised – Bychawa.pl – strona startowa.
  14. Gdzie się podziali Żydzi z Bychawy [dostęp 2016-10-20].
  15. Dzisiaj w Bychawie XVI Festyn „W Krainie pierogów” PROGRAM www.lublin112.pl.
  16. Maciej Kusina, Klasa okręgowa 2016/2017, grupa: Lublin, 90minut.pl [dostęp 2016-10-20].
  17. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-09].

BibliografiaEdytuj

  • Ryszard Szczygieł (red.), Dzieje Bychawy, Bychawa-Lublin: Bychawskie Towarzystwo Regionalne, 1994, ISBN 83-903148-0-0, OCLC 69620565 [dostęp 2020-08-15].
  • Bychawa, [w:] Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, t. I, red. Sh. Spector, G. Wigoder, New York 2001, s. 227.
  • Dębowczyk M., Kamienica Rajsa, „Głos Ziemi Bychawskiej” 2000, nr 6 (94).
  • Dębowczyk M., Ofiary wojny i okupacji z Bychawy i regionu (19391944), Bychawa 1997.
  • Dębowczyk M., Spór o kirkut, „Głos Ziemi Bychawskiej” 1999, nr 6.
  • Hirsz Z. J., Miejsca walk i męczeństwa w powiecie lubelskim, Lublin 1974.
  • Albin Koprukowniak, Lokalna społeczność gminy bychawskiej i jej aktywność 1864-1918, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1995, ISBN 83-227-0688-X, OCLC 750733582 [dostęp 2020-06-16].
  • Kuwałek R., Żydzi Bychawscy w czasie II wojny światowej, „Głos Ziemi Bychawskiej” 1997, nr 10 (29).
  • Trzciński A., Śladami zabytków kultury żydowskiej na Lubelszczyźnie, Lublin 1990.

Linki zewnętrzneEdytuj