Otwórz menu główne

Bychawa

miasto w województwie lubelskim
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Bychawa (ujednoznacznienie).

Bychawamiasto w Polsce, w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bychawa. Położona na Wyżynie Lubelskiej, 30 km na południe od Lublina nad rzekami Gałęzówką i Kosarzewką. Według danych z 1 stycznia 2018 Bychawa liczyła 4 976 mieszkańców[1].

Bychawa
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Zespół kościoła parafialnego pw. św. Jana Chrzciciela i św. Franciszka z Asyżu, widok od strony parku
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat lubelski
Gmina Bychawa
Data założenia IX-X w.
Prawa miejskie 1537–1863 i od 1958
Burmistrz Janusz Urban
Powierzchnia 6,69 km²
Populacja (31.12.2017)
• liczba ludności
• gęstość

4976[1][2]
743,8 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 81
Kod pocztowy 23-100
Tablice rejestracyjne LUB
Położenie na mapie gminy Bychawa
Mapa lokalizacyjna gminy Bychawa
Bychawa
Bychawa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bychawa
Bychawa
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Bychawa
Bychawa
Położenie na mapie powiatu lubelskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lubelskiego
Bychawa
Bychawa
Ziemia51°00′57″N 22°31′58″E/51,015833 22,532778
TERC (TERYT) 0609034
SIMC 0955621
Urząd miejski
ul. Partyzantów 1
23-100 Bychawa
Strona internetowa

PołożenieEdytuj

Według danych z 1 stycznia 2011 powierzchnia miasta wynosiła 6,69 km²[3].

Historycznie położona jest w Małopolsce (w ziemi lubelskiej). W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do ówczesnego woj. lubelskiego.

Odległości do dużych ośrodków miejskich w linii prostej:

Ochrona przyrodyEdytuj

Na obszarze miasta znajduje się rezerwat przyrody Podzamcze chroniący zbiorowiska roślinności kserotermicznej z wieloma rzadkimi gatunkami roślin[4].

HistoriaEdytuj

Miejscowość powstała w IX–X w., z tego okresu pochodzi grodzisko. W 1537 z rąk króla Zygmunta Starego miejscowość otrzymała prawo magdeburskie jako prywatne miasto szlacheckie[5]. Miasto położone było w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim w województwie lubelskim[6]. W XVI wieku pojawiły się pierwsze wzmianki o ludności żydowskiej w mieście. W czasach Królestwa Kongresowego było to miasto prywatne, które położone było w 1827 roku w powiecie lubelskim, obwodzie lubelskim województwa lubelskiego[7]. W połowie XIX w. Bychawa stała się znaczącym centrum żydowskiego chasydyzmu, posiadającym własny dwór z cadykiem. Wiązało się to z osiedleniem się z mieście Nechemii Jechiela Rabinowicza (syna Jaakowa Icchaka ben Aszera, zwanego Świętym Żydem z Przysuchy). W 1863 władze carskie odebrały Bychawie prawa miejskie. W 1939 roku w Bychawie około połowy mieszkańców stanowiła ludność żydowska[8]. W grudniu 1940 roku podczas niemieckiej okupacji Niemcy założyli w Bychawie getto. W 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto i wywieźli Żydów do Sobiboru i Majdanka, gdzie ich zamordowali[8][9]. W 1958 Bychawa otrzymała ponownie prawa miejskie[10].

Od 1956 do 1975 siedziba powiatu bychawskiego. Ośrodek przemysłu metalowego, spożywczego i odzieżowego.

Według danych z 31 grudnia 2010 miasto miało 5254 mieszkańców[11].

ZabytkiEdytuj

DemografiaEdytuj

  • Piramida wieku mieszkańców Bychawy w 2014 roku[12].


 

Dzielnice[13]Edytuj

TransportEdytuj

Przez Bychawę przebiegają 2 drogi wojewódzkie:
droga wojewódzka nr 834 BełżyceNiedrzwica Duża – Bychawa – Stara Wieś Druga
droga wojewódzka nr 836 Bychawa – PiotrkówPiaski

Bychawę z Lublinem łączy droga powiatowa. Z przystanku przy ul. Józefa Piłsudskiego do miasta wojewódzkiego kursują regularnie busy przewoźników prywatnych, zarówno przez Żabią Wolę, jak i przez Strzyżewice.

KulturaEdytuj

Bychawa zasłynęła w świecie dzięki opowiadaniu noblisty Izaaka Bashevisa SingeraYentl – chłopiec z jesziwy”, zekranizowanemu w 1983 r. przez Barbarę Streisand, która grała główną rolę. Jest to historia dziewczyny z podlubelskiego Janowa, córki rabina, która w przebraniu chłopca studiuje w akademii talmudycznej w Bychawie. Przed II wojną światową w tym mieście mieszkało ponad 70 proc. Żydów[14].

Co roku w Bychawie odbywa się festyn „W krainie pierogów”, podczas którego organizowane są nieoficjalne Mistrzostwa Świata w Jedzeniu Pierogów. Pierwsza edycja odbyła się w 2000[15].

SportEdytuj

 
Stadion Granitu Bychawa

Miejscowym klubem piłkarskim jest „Granit” Bychawa, grający w sezonie 2016-17 w Klasie okręgowej, grupa: Lublin[16].

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

Miasta partnerskieEdytuj

GaleriaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Dzieje Bychawy, red. R. Szczygieł, Bychawa-Lublin 1994.
  • Bychawa, [w:] Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, t. I, red. Sh. Spector, G. Wigoder, New York 2001, s. 227.
  • Dębowczyk M., Kamienica Rajsa, „Głos Ziemi Bychawskiej” 2000, nr 6 (94).
  • Dębowczyk M., Ofiary wojny i okupacji z Bychawy i regionu (19391944), Bychawa 1997.
  • Dębowczyk M., Spór o kirkut, „Głos Ziemi Bychawskiej” 1999, nr 6.
  • Hirsz Z. J., Miejsca walk i męczeństwa w powiecie lubelskim, Lublin 1974.
  • Koprukowniak A., Lokalna społeczność gminy bychawskiej i jej aktywność 1864–1918, Lublin 1995.
  • Kuwałek R., Żydzi Bychawscy w czasie II wojny światowej, „Głos Ziemi Bychawskiej” 1997, nr 10 (29).
  • Trzciński A., Śladami zabytków kultury żydowskiej na Lubelszczyźnie, Lublin 1990.


PrzypisyEdytuj

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Bychawa, w oparciu o dane GUS.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018r.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  4. Rejestr rezerwatów przyrody województwa lubelskiego, RDOŚ Lublin stan na 4 czerwca 2012. [dostęp 2014-02-21].
  5. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 157.
  6. Województwo lubelskie w drugiej połowie XVI wieku, Warszawa 1966, mapa
  7. Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowéy Spraw Wewnętrznych i Policyi. T. 1 : A-Ł, Warszawa 1827, s. 58.
  8. a b Historia społeczności | Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2019-10-09].
  9. Agnieszka Zagner, Byli. Nie ma. Gdzie się podziali Żydzi z Bychawy, www.polityka.pl, 2011 [dostęp 2019-10-09] (pol.).
  10. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1957 r.. Dziennik Ustaw.
  11. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). , 2011-06-10. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118. 
  12. Bychawa polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  13. Uncategorised – Bychawa.pl – strona startowa.
  14. Gdzie się podziali Żydzi z Bychawy [dostęp 2016-10-20].
  15. Dzisiaj w Bychawie XVI Festyn „W Krainie pierogów” PROGRAM www.lublin112.pl.
  16. Maciej Kusina, Klasa okręgowa 2016/2017, grupa: Lublin, 90minut.pl [dostęp 2016-10-20].
  17. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-09].

Linki zewnętrzneEdytuj