CA River Plate

argentyński klub piłki nożnej

Club Atlético River Plate (wym. [ˈriver ˈpleit]) – argentyński klub sportowy, założony 25 maja 1901 roku w Buenos Aires.

River Plate
Ilustracja
Pełna nazwa Club Atlético River Plate
Przydomek Los Millonarios (Milionerzy)
Gallinas (Kurczaki)
Barwy          
Data założenia 25 maja 1901
Liga Primera División Argentina
Państwo  Argentyna
Stadion Estadio Monumental
Prezes Rodolfo D'Onofrio
Trener Marcelo Gallardo
Stroje
domowe
Stroje
wyjazdowe
Trzeci
strój
Strona internetowa

River Plate jest najbardziej utytułowanym klubem piłkarskim w Argentynie – ma na koncie trzydzieści sześć tytuły mistrza kraju, dwanaście pucharów kraju oraz dwa superpuchary kraju. W rozgrywkach międzynarodowych zespół czterokrotnie zwyciężył Copa Libertadores (1986, 1996, 2015, 2018), oprócz tego raz w 1986 roku zdobył Puchar Interkontynentalny po pokonaniu rumuńskiej Steaua Bukareszt. River Plate zajmuje pierwsze miejsce w rankingu wszech-czasów ligi argentyńskiej - w trakcie istnienia ligi klub zdobył najwięcej punktów, wygrał najwiecej spotkań, najmniej spotkań przegrał, strzelił najwięcej goli i najmniej stracił.[1] W tabeli wszech-czasów rozgrywek Copa Libertadores zespół również zajmuję pierwszą lokatę będąc drużyna z największą liczbą zebranych punktów.[2]

Domowym stadionem od 1938 roku jest Estadio Monumental, na którym rozegrano finał Mistrzostw Świata 1978 roku. Barwy River to czerwono-białe koszulki, czarne spodenki oraz białe getry. Największym rywalem klubu jest Boca Juniors - mecze obu zespołów nazywane są Superclásico. Klub posiada dwa przydomki – „Los Millonarios” (Milionerzy) oraz „Gallinas” (Kurczaki). W czerwcu 2011 roku, po raz pierwszy w historii, klub spadł do drugiej ligi argentyńskiej. Od 2014 roku trenerem zespołu jest Marcelo Gallardo, natomiast funkcję kapitana drużyny pełni Leonardo Ponzio.

Klub posiada wiele sekcji min. piłki ręcznej, koszykówki, hokeja na trawie, siatkówki, tenisa i pływacką.

HistoriaEdytuj

PoczątkiEdytuj

 
Pierwszy prezes klubu Leopoldo Bard

River Plate zostało założone 25 maja 1901 roku w wyniku połączenia dwóch klubów Santa Rossa i La Rosales w dzielnicy Puerto Madero. Nazwa klubu pochodzi od angielskiej nazwy estuarium Rio de la Plata. Jeden z członków klubu, zobaczył robotników fabryki Carboneras Wilson, wyładowujących pudełka z napisem River Plate, co później dało nazwę klubu.[3] Pierwszym prezesem klubu i zarazem kapitanem drużyny został Leopoldo Bard. W pierwszych latach istnienia drużyna kilkukrotnie zmieniał swoją siedzibę przenosząc się do sąsiedniej dzielnicy La Boca (w tej samej dzielnicy powstał cztery lata później klub Boca Juniors), następni do Sarandi, żeby później wrócić do La Boca.[3]

W 1905 roku klub został przyjęty do Argentyńskiego Związku Piłki Nożnej. Pierwszy mecz w swojej historii River rozegrało 30 kwietnia 1905 roku przeciwko zespołowi Facultad de Medicina (2-3).[4] Do najwyżej klasy rozgrywkowej klub awansował w 1908 roku po pokonaniu Racing Club. River wygrało spotkanie (2:1), ale jego wynik nie został uznany przez przeciwników, po tym jak kibice River wtargnęli na boisko żeby świętować bramkę z piłkarzami. 27 grudnia 1908 odbył się rewanż, który River Plate wygrało (7:0) pieczętując tym samym, swój awans do elity. Pierwszy sezon w najwyższej klasie rozgrywkowej zespół zakończył na drugim miejscu za drużyną Alumni, którą jednak pokonał w jednym ze spotkań (0:1).


 
Drużyna River Plate w 1908 rok.

W 1914 roku River Plate zdobyło swoje pierwsze trofeum - Copa de Competencia Jockey Club pokonując w finale Newell's Old Boys (4:0) - w rozgrywkach tych brały udział wszystkie drużyny zrzeszone w Asociación Argentina de Football oraz zespoły z miasta Rosario grające w lidze Liga Rosarina de Fútbol (Rosario Central, Newell's Old Boys, Rosario A.C. i Atlético Argentino). Zwycięstwo w Copa de Competencia było przepustką do spotkania o TIE Cup, gdzie mierzył się ze sobą argentyński zwycięzca Copa de Competencia z jego urugwajskim odpowiednikiem. W spotkaniu rozegranym na stadionie Ferro Carril, River pokonało urugwajski Bristol Football Club (1:0) dodając tym samym kolejne trofeum do swojej gabloty.


W sezonie 1920 River po raz pierwszy zostało mistrzem Argentyny zwyciężając w rozgrywkach Primera División. Wygrana ta przerywała serie siedmiu kolejnych mistrzostw zdobytych przez drużynę Racing Club. W 1923 roku klub po raz kolejny zmienił swoją siedzibę przenosząc się do dzielnicy Recoleta, na nowy stadion Estadio Alvear y Tagle. Wyniki River na przestrzeni dekady były różne od dwóch wicemistrzostw zdobytych w 1921, 1922 roku, trzeciego miejsca z 1923 roku po miejsca w środku tabeli zdobywane w latach późniejszych. W ostatnich - przed wprowadzeniem profesjonalizmu - sezonach 1929 i 1930 klub dwukrotnie zajmował trzecie miejsce.


Los MillonariosEdytuj

W sezonie ligowym 1930 brało udział aż 36 drużyn, a same rozgrywki trwały ponad rok aż do kwietnia 1931 roku. Po sezonie doszło do publicznej manifestacji piłkarzy domagających się wprowadzenia profesjonalizmu. 9 maja 1931 dwanaście czołowych drużyn opuściło Asociación Amateurs i zadeklarowało przejście na profesjonalizm. River wraz z Independiente, wkrótce dołączyło do protestujących i tak 31 maja 1931 powstała profesjonalna Liga Argentina de Football.

W 1931 roku do klubu za kwotę 10.000 peso dołączył Carlos Peucelle. Rok potem za 35.000 peso zespół wzmocnił Barnabę Ferreyra – ustanawiając obowiązujący przez kolejny siedemnaście lat rekord transferowy - to właśnie wtedy klub zyskał obowiązujący do dziś przydomek Los Millonarios (Milionerzy).
[3] Pierwszy w pełni profesjonalny sezon klub zakończył na czwartym miejscu, rok później w 1932 roku, River Plate zdobyło dublet zwyciężając w Copa de Competencia oraz kończąc sezon ligowy na pierwszym miejscu ex-aequo z Independiente. Przed ostania kolejką River miało punkt straty do Independiente, wyniki z innych spotkań były przekazywane widowni na wielkich tablicach - piłkarze Independiente, mimo porażki w swoim spotkaniu czuli się mistrzami kraju, bo na stadionie wciąż widniał nieaktualny wynik spotkania River. Jak się później okazało, osoba zmieniająca wyniki była kibicem River i z pełna premedytacja nie zakomunikowała wyrównującej bramki dla Millonarios.[3] Z racji równej ilości punktów, zarządzono przeprowadzenie dodatkowe spotkania decydującego o mistrzowskim tytule - mecz rozegrany został na stadionie San Lorenzo, River Plate wygrało spotkani (3:0) po bramkach Ferreyry, Peucelle oraz Zatelliego i cieszyło się z drugiego w historii klubu mistrzostwa kraju.


 
Mistrzowska drużyna z 1932 roku.

Przed sezonem 1934 nowym trenerem został sprowadzony z Gymnasia y Esgrima Węgier Emérico Hirschl. Nowy szkoleniowiec szybko wprowadził istotne zmiany w taktyce drużyny, cofając jednego środkowego pomocnika do tyły, ustawiając go jako cofniętego rozgrywającego operującego między linią obrony a pomocy.[3] Piłkarzem sprowadzony specjalnie na tę pozycję był jego były podopieczny - Pepe Minella. Hirschl ochoczo stawiał na młodych zawodników, taśmowo wprowadzając ich do gry – to za jego kadencji zadebiutowali Adolfo Pedernera i Jose Manuela Moreno, którzy z czasem stali się największymi gwiazdami klubu. 

W 1935 roku włodarze klubu uznali, że ówczesny stadion Estadio Alvear y Tagle jest za mały, żeby zaspokoić rosnące zainteresowanie kibiców, zwłaszcza, że grunt na którym znajdował się stadion nie należał do klubu. 25 maja 1938 roku, w dniu święta narodowego otwarto nowy stadion klub Estadio Monumental. W otwierającym spotkaniu na trybunach zasiadło 68,000 widzów na czele z prezydentem kraju Roberto Marii Oritzem, a River Plate pokonało urugwajski Peñarol (3:1). Pod kierownictwem Hirschla River zdobyło dwa mistrzostwa kraju z rzędu (w 1936 i 1937 roku), w kolejnych dwóch dwa wicemistrzostwa, po czym niespodziewanie, zdecydował się na powrót do Gymnasii y Esgrima. Jego następcą - na krótko - został Franz Plattko, który w trakcie swojego pobytu próbował wprowadzić, nieznane na kontynencie ustawienie W-M, ale po przegraniu siedmiu z dwunastu spotkań sezonu został zwolniony - zastąpił go były piłkarz klubu - Renato Cesarini. 


 
La Máquina w oryginalnym składzie

La Máquina i La MaqunitaEdytuj

Lata czterdzieste były dla River niezwykle udane. Co prawda, w sezonie 1940 klub zajął trzecie miejsce w lidze, ale już rok później drużyna została mistrzem kraju z czteropunktowa przewagą nad San Lorezno. Na fotel lider River wskoczyło w 28 kolejce dzięki wygranej (2:0) z Tigres, po porażce dotychczasowego lidera San Lorezno z drużyną Boca Juniros (2:1). W następnej kolejce doszło do bezpośredniego starcia River z Boca, w którym to Los Millonarios zmiażdżyli lokalnego rywala (5:1) pieczętując tym samym tytuł mistrzowski. W kolejnym sezonie River było jeszcze mocniejsze - wygrało z sześć z siedmiu pierwszych spotkań i zaliczyło jeden remis. Po wyjazdowym zwycięstwie (6:2) przeciwko Chacarita Juniors w ósmej kolejce ligowej, redaktor pisma "El Grafico" Ricardo Borocotó Lorenzo nadał drużynie przydomek La Máquina (Maszyna) w uznaniu dla ich płynnej i sprawnej gry, przypominającej dobrze działający mechanizm. Bazowym ustawieniem La Máquiny było 3-2-2-3, gdzie za atak odpowiadał kwintet - lewo skrzydłowy Loustau, w środku grał Labruna z Moreno i grający jako fałszywy napastnik Pedernera i Munoz na prawym skrzydle. W wyjściowym składzie często dochodziło do rotacji np. Munoz często zmieniał się z Aristóbulo Deambrossi - ale to tak ustawiona piątka przeszła do legendy. Za początek La Máquiny uznaję się 28 czerwca 1942 i wygraną (1:0) z Platense, kiedy zadebiutował Loustau, za koniec sezon 1944 i odejście Moreno do meksykańskiego Real Club España - w oryginalnym składzie rozegrali zaledwie siedemnaście spotkań, z czego jedenaście wygrali, zdobyli jedno mistrzostwo i jedno wicemistrzostwo.


 
La Maquina w sezonie 1947

W 1945 roku trenerem drużyny, został dotychczasowy asystent Carlos Peucelle. Pod jego wodzą River - już bez Moreno - zastąpionym przez Alberto Gallo, odzyskało tytuł mistrzowski. Kolejny sezon River zakończyło na trzecim miejscu, po którym doszło do kilku roszad kadrowych. Z klubu odszedł Adolfo Pedernera, a wrócił Moreno - doszło też do zmiany na stanowisko trenera - Carlosa Peucelle zastąpił inny były zawodnik klubu Pepe Minella.

 Minella odważnie wprowadził do pierwszej drużyny młodych zawodników na czele z Amadeo Carrizo, Nestorem Raulem Rossim i wracającym z wypożyczenia do Huracánu Alfredo Di Stefano. Odmienieni Los Millonarios zwyciężyli w rozgrywkach ligowych oraz w Copa Aldao - w trakcie sezonu River zdobyło 90 goli w 30 meczach, a Di Stefano z 27 bramkami został ligowym królem strzelców. Równolegle do sezonu ligowego odbywały się rozgrywki Campeonato Sudamericano de Campeones, w których zmierzyło się siedmiu krajowych mistrzów z całego kontynentu - River zajęło drugie miejsce, punkt za mistrzem Brazylii Vasco da Gama. 


W trakcie trwania rozgrywek ligowych 1948 roku wybuch strajk piłkarzy – strajk, któremu przewodził Adolfo Pedernera i Di Stéfano – zawodnicy domagali się legalizacji związków zawodowych, ustalenia płacy minimalnej, zabezpieczeń socjalnych (ubezpieczeń i odpraw), a także wolności transferów. Osiem miesięcy protestów, nic nie zmieniło, co finalnie doprowadziło do masowej emigracji zawodników do krajów ościennych na początku 1949 roku. Pierwszym zawodnikiem, który opuścił ligę argentyńska był przywódca strajku – Adolfo Pedernera, w ślad za którym podążyli piłkarze River - Néstor Rául Rossi i Di Stéfano.
[5]

 
La Maqunita - mniej znana od poprzedniczki, mimo że bardziej utytułowana

Na początku kolejnej dekady Los Millonarios uporczywie starało się załatać straty kadrowe jakich zaznali w skutku powstania ligi Dimayor. Przed sezonem 1950, jako następca Di Stéfano, został sprowadzony do klubu Urugwajczyk Walter Gómez, a rok po Nim nowym zawodnikiem został sprowadzony z CA Platense Santiago Vernazza. 

Na przełomie 1951 i 1952 roku River wyruszyło w tournée po Europie w trakcie którego mierzyło się z min. hiszpańskimi Realem Madryt i Atletico Madryt, francuskim Racing Club Paris, grupą włoskich ligowców oraz angielskim Manchesterem City, zostając przy tym pierwszą drużyna z Argentyny, która ograła klub z Wysp Brytyjskich.[6] W sezonie 1952 klub odzyskał mistrzostwo kraju, zwyciężając jednym punktem nad Racing Club oraz wygrał Copa Ibarguren. To zwycięstwo zapoczątkowały serię pięciu mistrzostw zdobytych w trakcie sześciu lat. W 1953 roku klub oprócz mistrzostwa, zdobył również puchar republiki Kolumbii, gdzie zostawiło w pokonanym polu min. mistrza Kolumbii Millonarios (z Di Stéfano i Nestorem Rossim w składzie) czy austriacki Rapid Wiedeń.[7] 
W sezonie 1954 klub przegrał mistrzostwo kraju z Boca Juniors, jednak już rok później, wzmocniona powracającym Nestorem Rossi, Federico Vairo oraz początkującym wychowankiem Omarem Sivorim zdobyła w trzy tytuły mistrza kraju z rzędu (od 1955 do 1957), za co w uznaniu przyznano jej Eva Perón Gold Cup - ufundowany dla drużyny, która jako wygra trzy mistrzostwa kraju z rzędu. Utytułowaną drużyną nazwano La Maqunita (małą maszynka) nawiązując do legendarnej La Máquiny.

W drugiej połowie lat pięćdziesiątych europejskie kluby - w szczególności włoskie - zaczęły na masowa skalę sprowadzać latynoskich piłkarzy. W 1956 roku do Palermo zostali sprzedani Walter Gomez i Santiago Vernazza, rok po nich, za kwotę 10 milionów do Juventusu odszedł Omar Sivori. Mistrzostwo z 1957 roku było trzecim z rzędu i ostatnim na kolejne osiemnaście lat. W 1959 roku z klubu odszedł trener Minella oraz po dwudziestu latach spędzonych w klubu Angel Labruna, raz na zawsze kończąc rozdział klubowej historii.

Dekada cierpieniaEdytuj


W 1960 roku, pięć lat po Europie, Ameryka Południowa doczekała się powstania kontynentalnych, międzyklubowych rozgrywek piłkarskich. W nowych okolicznościach, przebudowana drużyna River szukała sposobu do powtórzenia sukcesów z minionej dekady. Rządny szybkiego sukcesu - prezes klubu Antonio Vespucio Liberti, zaczął masowo sprowadzać piłkarzy z Brazylii (ówczesny Mistrz Świata) i Urugwaju (triumfator Copa America 1959) - na początku lat sześćdziesiątych do klubu trafił Domingo Perez, Moacir, Paulinho, Salvador i Delém - z których w klubie na dłużej, utrzymał się tylko ostatni z Nich.[5] Na nic zdały się trenerskie powroty Hirschla, Minelli, Peucelle czy Cesariniego, z dołka nie potrafili klubu wyciągnąć też byli piłkarze jak Nestor Rossi czy Jose Manuel Moreno - River kilkukrotnie było bliskie sukcesu, za każdym razem, nie potrafiło rozstrzygnąć rywalizacji na swoją korzyść. 


 
Finał Copa Libertadores 1966 - kulminacja pecha.

W sezonie ligowym 1962 drużyna straciła mistrzostwo w przedostatniej kolejce sezonu ligowego przegrywając tytuł w wyjazdowym Superclassico. Sezon później sytuacja się powtórzyła, klub drugi raz z rzędu przegrał w przedostatniej kolejce sezonu z Boca, tym razem w domowym spotkaniu. W sezonie 1965 Boca Juniors kolejny raz odebrało tytuł River, zwyciężając w bezpośrednim spotkaniu (2:1) na dwie kolejki przed końcem sezonu, ostatecznie sięgając po tytuł przewagą zaledwie jednego punktu. W następnym sezonie River po raz kolejny zafiniszowało drugie, pięć punktów za Racingiem, ale prawdziwa tragedia spotkała klub w rozgrywkach Copa Libertadores.

Los Millonarios wygrali rozgrywki grupowe w 1/4 i 1/2 finału, co dało im awans do finału rozgrywek, w którym spotkali się z urugwajskim Peñarolem. Pierwsze wyjazdowe spotkanie River przegrało (0:2), ale wygrało w spotkaniu rewanżowym (3:2). W rozgrywkach nie obowiązywała zasady różnicy o golach strzelonych na wyjeździ, więc do rozstrzygnięcia potrzebny był trzeci mecz - rozegrany na neutralnym gruncie w Santiago. River prowadziło dwa do zera, lecz po przerwie Urugwajczycy zdołali wyrównać, a w dogrywce strzelili kolejne dwie pozbawiając Millonarios marzeń o trofeum. 

Podczas następnego spotkania ligowego z Banfieldem, przyjezdni kibice wypuścili, w ramach żartu, na murawę całe stado kurczaków, które rozbiegły się po całym boisku, klub od tego momentu zaczęto nazywać prześmiewczo Gallinas (kurczaki).[3]



W sezonie 1967 doszło do kolejnej reformy Primera División - pierwszy raz w historii futbolu argentyńskiego rozegrano w jednym roku dwa turnieje mistrzowskie – rozgrywany od lat stołeczny Campeonato Metropolitano i po raz pierwszy ogólnokrajowy Campeonato Nacional. Sezon Metropolitano, miał taki sam skład, jak dotychczasowa liga, natomiast w lidze Nacional wzięło udział 16 klubów – 12 klubów biorących udział w mistrzostwach Metropolitano oraz cztery kluby z ligi Reclasificatorio.

W pierwszym sezonie z nowymi zasadami - River wraz z Racingiem i Velez zajęło pierwsze miejsce w rozgrywkach Metropolitano. Do wyłonienia mistrza kraju zorganizowano na stadionie San Lorenzo de Almagro trójmecz pomiędzy drużynami, w którym River po pokonaniu Racingu 2:0 i remisie 1:1 z Velezem zajęło drugie miejsce przegrywając tytuł różnica bramek z Velezem. Sezon później, po wygranym barażu z San Lorenzo, Millonarios drugi raz z rzędu zajęli drugie miejsce. W rozgrywkach Metropolitano sezonu 1970, River kolejny raz rozminęło się z tytułem przegrywając różnicą bramkową z Independiente. Cztery wicemistrzostwa kraju pod rząd od sezonu 1968 do 1970 są do dziś niepobitym rekordem ligi. 



 
Drużyna Angela Labruny zdobyła rekordowe trzy tytuły z rzędu.

Dwa lata później River kolejny raz zakończyli rozgrywki na drugim miejscu w Campeonato Nacional 1972, tym razem przegrywając finałowy baraż po dogrywce z San Lorezno (1:0). Sezon 1973 River po raz kolejny zakończyło wicemistrzostwem - tym razem do wyłonienia mistrza kraju stworzono dwie grupy, z której dwie najlepsze drużyny mierzyły się z sobą w turnieju finałowym Campeonato Nacional 1973, gdzie musiało uznać wyższość Rosario Central.

OdkupienieEdytuj

Okres porażek i frustracji, zakończył się wraz z ponownym objęciem funkcji trenera przez Angela Labrunę w 1975 roku. Od początku swojej kadencji umiejętnie budował zespół, w większości stawiając na młodych piłkarzy jak Ubaldo Fillol, Norberto Alosno, Juan José López, Reinaldo Merlo czy Daniel Passarela, który stworzył duet środkowych obrońców z Roberto Perfumo. Kwestia odzyskania tytułu rozstrzygnęła się w przedostatniej kolejce - związek zawodowy piłkarzy domagał się anulowania zawieszenia piłkarza Banfield Juana Taverny, ukaranego za stosowanie dopingu. Spotkania ostatniej kolejki mogły zostać rozegrane, ale kluby mogły wystawić zespoły złożone z zawodników, którzy nie ukończyli jeszcze 18 lat[3]. Wyjazdowy mecz z Argentinos Juniors zakończyło się wygraną Millonarios (0:1) po bramce Rubéna Bruno i odyzskało po osiemnastu latach tytuł mistrzowski.

Rozgrywki Campeonato Nacional 1975 - River również wygrało - wygrywając fazę grupowa turnieju eliminacyjnego, a następnie rozgrywki finałowe.

 Wydarzenia z sezonu 1976, pokazały, że nadany pseudonim Gallinas nie jest przypadkowy. Dwa razy w ciągu sezonu River było o krok od sukcesu - w obu przypadkach wypuszczając sukces z rąk. W sezonie ligowym Millonarios przegrali tytuł w finałowym spotkaniu z Boca (0:1), tracąc bramkę po kontrowersyjnym rzucie wolnym, na którego wykonanie sędzia Arturo Iturralde wydał zgodę w momencie, gdy Ubaldo Fillol poprawiał jeszcze mur.[3] W rozgrywkach Copa Libertadores River wyeliminowało w 1/2 finału zwycięzcę czterech ostatnich turniejów - Independiente, po czym spotkało się w finale z brazylijskim Cruzeiro. Po wyjazdowej porażce w pierwszym meczu finałowym, River Plate wygrało spotkanie domowe, skutkiem czego było trzecie decydujące spotkanie, które miało o wszystkim zadecydować. River Plate przegrało mecz (3:2), tracąc decydującego gola z rzutu wolnego na dwie minuty przed końcem regulaminowego czasu gry. Finałowa porażka nie miała negatywnego wpływu na morale drużyny - zespół zaczął seryjnie wygrywać w lidze Metropolitano 1977, Metropolitano i Nacional 1979, Metropolitno 1980 i Nacional 1981 – po raz drugi w historii zdobywając trzy tytuły mistrza kraju z rzędu. Ostatni tytuł zdobyto już z nowym trenerem - Alfredo DI StefanoAngel Labruna nie zdecydował się na prolongowanie umowy i ostatecznie odszedł z klubu w 1981 roku.

Zmiana trenera rozpoczęła okres zawirowań w klubie. Mimo zdobycie tytułu, trener Di Stefano pozostawił po sobie spaloną ziemie - skłócił się z liderem pomocy Berto Alonso, który został sprzedany do Velezu Sarsfield, po czym zrezygnował z posady i odszedł do Realu Madryt. W trakcie następnych dwóch sezonów klub miał aż sześciu trenerów, a w sezonie 1983 cudem uniknął degradacji, zawdzięczając swój ligowy byt tylko i wyłącznie ponownemu wprowadzeniu zasady uśrednienia punktów. Sytuację w klubie poprawiło dopiero zatrudnienie Hectora Veiry, który już w pierwszym sezonie pracy wywalczył wicemistrzostwo ligi Nacional, przegrywając w finale z Ferro Carril Oeste – prawdziwe sukcesy miały jednak nadejść rok później. 

Po sezonie 1985 liga przeszła kolejną metamorfozę - utworzono rozgrywki Metropolitano, które miała stać się odtąd ligą ogólnonarodową, ponad to zmieniono system gier z dotychczasowego systemu jesień-wiosna na system wiosna-jesień.

 
Piłkarze River Plate z Pucharem Interkontynentalnym.

Sezon ligowy 1985/86 był pokazem siły drużyny, która z dziesięciopunktowa przewagą nad Newels Old Boys wygrała mistrzostwo kraju, a Enzo Francesoli został królem strzelców rozgrywek. Jedną ze zmian wprowadzoną przez trenera Veire była zmiana pozycji na boisku dla Francescoliego i i Hectora Enrique - pierwszego z nich ustawił jako fałszywą dziesiątkę, grającą między liniami pomocy, drugiego jako prawoskrzydłowego schodzącego do środka.



Głównym celem kierownictwa było sięgnięcie po pierwszy puchar Copa Libertadores w historii klub. River bez większych problemów wygrało rozgrywki fazy grupowej 1/4 finału, po czym w 1/2 fazy grupowej pokonała z ekwadorska Barceloną i obrońca tytułu Argentinios Juniors, po rozgraniu dodatkowego spotkani i lepszemu bilansowi bramek. W finale River Plate zmierzyło się przegranym z poprzedniego roku kolumbijską drużyna America Cali. W pierwszym spotkaniu rozegranym w Kolumbii Millonarios wygrali 2:1 za sprawą goli Juan Gilberto Funesa i Norberto Alonso. W spotkaniu rewanżu Juan Gilberto Funesa zdobył jedynego gola spotkania i Los Millonarios mogli cieszyć się długo wyczekiwanego triumfu, po raz pierwszy w historii zostając najlepszą drużyną kontynentu. 



14 grudniu 1986, w finale rozgrywek o Puchar Interkontynentalny, River Plate zmierzyło się triumfatorem Pucharu Europy 1986 rumuńska Steaua Bukareszt. W tokijskim finale River Plate wygrało (1:0) za sprawą bramki Urugwajczyka Antonio Alzamendiego i została najlepsza drużyna świata!



Wzloty i upadkiEdytuj

Po zdobyciu potrójnej korony, czarne chmury kolejny raz zebrały się nad klubem - ówczesny trener Hector Veria został oskarżony o molestowanie trzynastolatka i zwolniony z klubu. Wraz z sukcesami, rozpoczęło się wyprzedawanie zawodników - do Racingu Paryż odszedł Enzo Francescoli, mimo to nowy trener Carol Griuguol zdołał wygrał jeszcze rozgrywki Copa Interamericana, gdzie pokonał kostarykański LD Alajuelense (0:0, 0:3).

W sezonie ligowym zajął odległe dziesiąte miejsce, a z rozgrywek o Copa Libertadores odpadł w fazie grupowej 1/2 finału. 

Po dwóch latach od potrójnej-korony skład drużyny całkowicie zmienił. Z klubu odeszli: Nery Pumpido, Jorge Borelli, Claudio Caniggia, Juan Gilberto Funes, Antonio Alzamendi, Oscar Ruggeri, a karierę zakończyli Norberto Alonso i Americo Gallego. Przed sezonem 1989 doszło do zmian w sztabie szkoleniowym Cesara Luisa Menottiego zastąpił były zawodnik klubu Reinaldo Merlo, którego najbliższym współpracownikiem został Norberto Alonso. Odmieniona drużyna wygrała tytuł mistrzowski, mimo że, w trakcie sezonu doszło do kolejnej zmiany na stanowisku trenera - nowym szkoleniowcem został Daniel Passarella, nie mający jakie kogokolwiek doświadczenia trenerskiego. Zmiana ta okazała się udana - Passarella zdobył z klubem jeszcze trzy mistrzostwa Aperatura w sezonie 1991/92 i 1992/93 zanim został wybrany nowym selekcjonerem reprezentacji Argentyny.

W 1995 roku kierownictwo klubu - ponownie zdecydowało się na zatrudnienie byłego piłkarza klub, bez doświadczenia trenerskiego - desygnując na to stanowisko Ramona Diaza. W sezonie 1995/96 klub zajął rozczarowujące siódme miejsce w rozgrywkach Aperatura i czternaste w Clausura - ligową grę poniżej oczekiwań, odkupił wynikami w rozgrywkach Copa Libertadores. Sezon wcześniej Millonarios pechowo odpadli w półfinale przegrywając w rzutach karnych z Atletico Nacional Medelin - tym razem River gładko przeszło wszystkie szczeble eliminacji ogrywając po drodze Sporting Cristal Lima, San Lorenzo i Universitad de Chile, by tak jak w finale 1986 roku zmierzyć się z America Cali. 

Pierwsze spotkanie w Kolumbii River Plate przegrało (1:0), w rewanżu dwa gole Hernana Crespo pozwoliły na odrobienie strat i ponowną wygraną w rozgrywkach. Trzon drużyny tworzyli wychowankowie klubu: Ariel Ortega, Matias Almeyda, Marcello Gallardo, czy zdobywca obu finałowych bramek Hernan Crespo. Pomostem łączącym triumfy z 1986 i 1996 była osoba Enzo Francescoliego - piłkarza grającego w obu wygranych finałach. 
Tym razem River nie zdobyło Pucharu Interkontynentalnego, którego finałowe spotkanie przegrało 0:1 z Juventusem Turyn na Stadionie Olimpijskim w Tokyo.

W kolejnych latach River regularnie wygrywało rozgrywki Apertura i Clausura, pomimo ciągłego wyprzedawania swoich najlepszych zawodników. W ciągu pięciu sezonów od wygrania Copa Libertadores klub zarobił na transferach przeszło 140 milionów euro, bijąc swój rekord transferowy sprzedażą Javiera Savioli do FC Barcelony za 35 milinów euro. 

W 2000 roku Międzynarodowa Federacja Historyków i Statystyków Futbolu wybrał River Plate za siódmym najlepszym klubem mijającego stulecia. 25 maja 2001 klub świętował swoje stulecie. Dla uczczenia tego dnia, kibice zorganizowali specjalny pochód, a drużyna spotkała się z urugwajskim Penarolem Montevideo.

Na sezon 2001/02 trenerem klubu ponownie został Ramon Diaz. Mimo zdobycia mistrzostwa Clausura, Diaz odszedł z klubu na wskutek konfliktu z prezydentem José María Aguilar, a jego następca został Chilijczyk Manuel Pellegrini.W kolejnym roku klub ponownie zdobył mistrzostwo Clausury, ale ponownie musiał szukać nowego trenera, bo ten odszedł do Villarealu. Nowym trenerem drużyny został wybrany Leonardo Astrada, który wygrał Clausutre 2004 i doszedł do półfinału Libertadores, gdzie przegrali z odwiecznym rywalem Boca Juniors po rzutach karnych (pk. 5:4 0:1 dom, 1:2 wyjazd). 



SpadekEdytuj

Mistrzostwo z 2004 roku, było ostatnim na kolejne cztery lata. W trakcie tego okres klub zajmował pozycję w środku ligowej tabeli, mimo posiadania wielu utalentowanych zawodników jak Javier Mascherano, Lucho Gonzales, Fernando Cavenaghi czy Gonzalo Higuain, których później sprzedawał z zyskiem. Sytuację chwilowo poprawiła się za kadencji Diego Simeone - drużyna wygrała rozgrywki Clausura 2008, by potem zająć ostatnie miejsce w rozgrywkach Aperatura 2009.

W klubie zapanował chaos - w trakcie dwóch sezonów klub miał sześciu trenerów, a sytuację drużyny pogarszało istnienie tabeli spadkowa, biorącej średnią punktów z trzech ostatnich sezonów - najgorsza drużyna spadała, kolejne trzy grały w barażach. W kolejnych sezonach River plasowało się na miejscach: czternastym, trzynastym, czwartym i dziewiątym - by na koniec sezonu 2010/11 zając siedemnaste - barażowe - miejsce w tabeli spadkowej. W barażowym spotkaniu Millonarios przegrali z Belgrano Cordoba (wyjazd 2:0, dom 1:1) i po raz pierwszy w historii spadli na drugi poziom rozgrywkowy. 

Kierownictwo klubu oddało misję awansu w ręce byłego piłkarza klubu - Matiasa Almeydy. Przed sezonem do klubu wrócili Leonardo Ponzio, Alejandro Domínguez, Fernando Cavenaghi, a także Davida Trezegueta. River wygrało ligę, zapewniając sobie awans wygraną nad Almirante Brown (2:0) w ostatniej kolejce ligowej.

OdkupienieEdytuj

Po powrocie do elity, River zajęło ósme miejsce w Torneo Inicial, przy czym kierownictwo klubu zdecydowało się na zmianę trenera - po raz trzeci szkoleniowcem zespołu został Ramon Diaz, a gra zespołu szybko uległa poprawie. W drugiej części sezonu zajęła drugą lokatę w rozgrywkach Final.

 W sezonie 2013/14 drużyna zajęła odległe siedemnaste miejsce w Torneo Inicial, by wygrać rozgrywki Final. O mistrzostwie miał decydował pojedynek między zwycięzcami rozgrywek, w którym River wygrało (1:0) za sprawą bramki Germana Pezzeli. Po wygraniu oby trofeów Ramon Diaz ustąpił ze stanowiska, a jego następca został Marcelo Gallardo.

 
Marcelo Gallardo - trener odpowiedzialny za współczesne sukcesy klubu

Nowy szkoleniowiec zaliczył mocne wejście w zespół nie przegrywając pierwszych dwudziestu spotkań.[8] Ostatecznie Millonarios sięgnęli po Copa Sudamerica i zajęli drugie miejsce w ligowej tabeli, tracąc pozycję liderom trzy kolejki przed końcem sezonu, w bezpośrednim spotkaniu z późniejszym triumfatorem Racing Club (0:1). W finale rozgrywek Copa Sudamericana River pokonało kolumbijskie Atletico Nacional (wyjazd 1:1, dom 2:0) i po raz pierwszy wygrało te rozgrywki.



Przed kolejnym sezonem klub zakontraktował kilku swoich byłych zawodników - do drużyny wrócił Andres D Alessandro, Javier Saviola i Lucho Gonzales. Mimo zajęcia rozczarowującego dziewiątego miejsca w lidze, River powetowało sobie sukcesami na gruncie międzynarodowy. Klub po raz trzeci sięgnął po puchar Copa Libertadores, eliminując po drodze Boca Juniors w 1/8 finału, brazylijskiego Cruzerio i paragwajskiego Guarani. W finale mierzyła się z rywalem, którego spotkała już wcześniej w fazie grupowej rozgrywek - meksykańskim Tigres. Po wyjazdowym remisie (0:0) Millonarios wygrali u siebie (3:0) zdobywając Copa Libertadores po raz trzeciw historii. River Plate brało udział również w Copa Sudamerica, gdzie bronił tytułu, z rozgrywek odpadł w półfinale po dwumeczu z Huracanem. W grudniu 2015 roku River Plate wzięło udział w Pucharze Interkontynentalnym - po pokonaniu japońskiej Sanfrecce Hiroszima, zespół zmierzył się w finale z FC Barcelona, gdzie przegrał (0:3).

 
Enzo Perez cieszący się z triumfu w Copa Libertadores

W 2018 roku Millonarios po raz szósty awansowali do finału rozgrywek Copa Libertadores, stając w finałowym starciu naprzeciw lokalnemu rywalowi Boca Juniors. 
Kończące spotkanie było pierwszym finałem Copa Libertadores, rozegranym między zespołami z tego miasta i trzecim Superclassico rozegranym w spotkaniu finałowym po finale ligi 1976 i Superpucharze Argentyny 2017. Pierwsze spotkanie finałowe zaplanowane na 10 listopada 2018 zostało przełożone o jeden dzień, ze względu na ulewne deszcze.[9] Pierwsze spotkanie finałowe zakończyło się wynikiem (2:2), a River dwukrotnie w spotkaniu wyrównywało wynik spotkania.

Drugi mecz finałowy miał odbyć się 24 listopada o godzinie 18:00, ale po ataku pseudokibiców River Plate na autokar Boca godzina rozpoczęcia spotkania był trzykrotnie zmieniana.[10] Ostatecznie CONMEBOL zaproponował przełożenie spotkania na następny dzień, ale działacze Boca nie przystali na tę propozycję. 27 listopada CONMEBOL wydał komunikat w którym oświadczył, że ze względów bezpieczeństwa spotkanie zostanie rozegrane poza granicami Argentyny.[11] Finalnie spotkanie odbyło się 9 grudnia 2018 roku na Estadio Santiago Bernabeu w Madrycie. Pierwsze bramkę, tuż przed przerwą zdobyło Boca Juniors, ale gol Lucasa Pratto z 68 minuty wyrównał stan gry, który nie zmienił się aż do końca regulaminowego czasu. W dogrywce River Plate - grające z przewagą jednego zawodnika - przejęło inicjatywę i wyszło na prowadzenie w 109 minucie gry, za sprawą gola Juana Quintero. W doliczonym czasie gry, ostateczny wynik spotkania spotkania na (3:1) ustalił Pity Martinez i Los Millonarios po raz czwarty zostali najlepsza drużyną kontynentu!

W rozgrywkach o Klubowe Mistrzostw Świata River Plate zajęło trzecie miejsce, ogrywając w meczu o trzecie miejsce japońską Kashime Antlers (4:0), wcześniej drużyna przegrała w półfinale z Al Ain ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich (2:2, p.k 5:4).

W 2019 rokum River Plate, ponownie zagrało w finale Copa Libertadores. Na drodze do finału eliminując brazylisjkie Cruzeiro, paragwajskie Cerro Porteno i w półfinale lokalnego rywala - Boca Juniors. Finałowym przeciwnikiem drużyny było brazylijskie Flamengo. River Plate objęło prowadzenie w 14 minucie spotkania, za sprawą gola Rafela Santos Borre i dominowało mecz. W 89 minucie spotkania Flamengo wyrównało z kontrataku, a dwie minuty później padł zwycięski gol dla Brazylijczyków. River Plate kolejny raz w swojej historii pechowo straciło puchar, nie dając zapomnieć o charakterze Gallinas.

SukcesyEdytuj

Rozgrywki krajowe
  • Primera División: 1920, 1932, Campeonato 1936, Oro 1936, 1937, 1941, 1942, 1945, 1947, 1952, 1953, 1955, 1956, 1957, 1975M, 1975N, 1977M, 1979M, 1979N, 1980M, 1981N, 1985/86, 1989/90, 1991/92A, 1993/94A, 1994/95A, 1996/97A, 1996/97C, 1997/98A, 1999/00A, 1999/00C, 2001/02C, 2002/03C, 2003/04C, 2007/08C, 2013/14F
  • Copa Argentina: 2015/16, 2016/17
  • Supercopa Argentina: 2017
  • Liguilla Pre-Libertadores: 1969, 1976, 1989, 1992, 1999
     
    Oscar Ruggeri z trofeum Copa Libertadores 1986.
  • Copa Dr. Carlos Ibarguren: 1937, 1941, 1942, 1952
  • Copa de Competencia Jockey Club: 1914
  • Copa Adrián C. Escobar: 1941
  • Copa de Competencia: 1932
  • Copa Campeonato: 2013/14
  • Copa Centenario: 1993
Międzynarodowe rozgrywki pucharowe

Uwaga: W latach 1967-1985 mistrzostwa Argentyny były rozgrywane dwa razy do roku w formule Metropolitano i Nacional, a od sezonu 1991/92 są rozgrywane dwa razy do roku w formule Apertura (otwierające: sierpień – grudzień) i Clausura (zamykające: luty – lipiec).

SkładEdytuj

Skład drużyny na 10 września.[12]

Nr Poz. Piłkarz
1 BR   Franco Armani
2 OB   Robert Rojas
3 OB   Fabrizio Angileri
4 OB   Jonathan Maidana
5 PO   Bruno Zuculini
6 OB   David Martínez (wypożyczony z   Defensa y Justicia)
7 NA   Matías Suárez
8 PO   Agustín Palavecino
9 NA   Julián Álvarez
10 PO   Jorge Carrascal
11 PO   Nicolás De La Cruz
13 PO   Enzo Fernández
14 BR   Germán Lux
15 NA   Federico Girotti
16 OB   Alex Vigo
Nr Poz. Piłkarz
17 OB   Paulo Díaz
19 NA   Braian Romero
20 OB   Milton Casco
21 OB   Tomás Lecanda
22 OB   Javier Pinola
23 PO   Leonardo Ponzio (Kapitan)
24 PO   Enzo Pérez
25 BR   Enrique Bologna
26 PO   José Paradela
27 NA   Agustín Fontana
28 OB   Felipe Peña Biafore
30 NA   Benjamín Rollheiser
31 PO   Santiago Simón
33 PO   Tomás Galván

Sztab szkoleniowyEdytuj

Funkcja Imię i nazwisko
Trener   Marcelo Gallardo
Asystent   Matías Biscay
Asystent   Hernán Bujan
Trener bramkarzy   Alberto Montes
Prezes     Rodolfo D'Onofrio
Dyrektor sportowy   Enzo Francescoli

Herb i barwyEdytuj

W momencie powstania klub nie miał swojego herbu - stworzenie pierwszego historycy datują na 1918 rok.[13] Na przestrzeni lat logo ulegało wielu modyfikacją, niezmiennie widniały na nim inicjały klubu CARP (Club Atlético River Plate). W czasach prezydentury Hugo Santilli klub umieszczał na swoich strojach drugi emblemat - lwa wystającego ze stadionu Monumental. Po odejściu Santilli ze stanowiska lew został wycofany ze strojów.[13][14]

Tradycyjnymi barwami River Plate jest biały i czerwony. Nie ma jednak wytłumaczenia, dlaczego zdecydowano się na wybór takich kolorów.[15] W pierwszych latach istnienia klub nosił białe koszulki - wiele wskazuję, że dołożono czerwony pas po przekątnej, aby odróżnić się od lokalnej drużyny Villa Devoto, która również grała cała na biało.[15] Od 1909 do 1932 roku klub używał białych koszulek w czerwono-czarne pionowe pasy, które potem zostały przemianowane na stroje wyjazdowe.[15]

 
 
 
 
 
1901–02
 
 
 
 
 
1902–06
 
 
 
 
 
1907–09
 
 
 
 
 
1921–31
 
 
 
 
 
1940–47
 
 
 
 
 
1947–65
 
 
 
 
 
1972–82
 
 
 
 
 
1985–86
 
 
 
 
 
1995–96
 
 
 
 
 
2010–11
 
 
 
 
 
2014–16

Trzeci komplet strojów na przestani lat często ulegał zmianie. W latach dwudziestych XX wieku używano niebieskich koszulek podkreślających ich przyjaźń z Belgrano, a w sezonie 1996/97, klub wykorzystywał bordowe koszulki, nawiązujące do barw włoskiego Torino.[15] W sezonie 2016 trzeci komplet był pomarańczowy, nawiązując do koloru piłki jaką dwa gole w wyjazdowym Superclassico sezonu 1985/1986 zdobył Beto Alonso.[15]

 
 
 
 
 
1925–26
 
 
 
 
 
1927–29
 
 
 
 
 
1996–97
 
 
 
 
 
2016

Rekordy indywidualneEdytuj

 
Amadeo Carrizo – piłkarz z największą liczbą występów.

Najwięcej występówEdytuj

Lata Strzelcy Bramki
  Amadeo Carrizo 1945–68 520
  Ángel Labruna 1939–59 515
  Reinaldo Merlo 1969–84 500
  Juan José López 1970–81 466
  Norberto Yácono 1938–53 393
  Oscar Más 1964–73, 1974–77 382
  Norberto Alonso 1970–76, 1977–81, 1983–87 374
  Félix Loustau 1942–57 367
  Ubaldo Fillol 1974–83 361
  Leonardo Ponzio 2007–2008; 2012- 324
 
Ángel Labruna – najlepszy strzelec w historii klubu.

Najwięcej goliEdytuj

Lata Strzelcy Bramki
  Ángel Labruna 1939–59 317
  Oscar Más 1964–73, 1974–77 217
  Bernabé Ferreyra 1932–39 200
  José Manuel Moreno 1935–44, 1946–48 184
  Norberto Alonso 1970–76, 1977–81, 1984–86 158
  Adolfo Pedernera 1935–46 143
  Enzo Francescoli 1984–86, 1994–98 137
  Carlos Peucelle 1931–41 118
  Daniel Onega 1966–71, 1973 117
  Fernando Cavenaghi 2001–04, 2011–12, 2014–15 112

Sukcesy indywidualneEdytuj

MedaliściEdytuj

Mistrzostwa Świata

Copa America

Igrzyska Olimpijskie

TrenerzyEdytuj

 
Héctor Veira (po lewej) trener, który zdobył zdobył z klubem pierwszy puchar Copa Libertadores.
Lp. Imię i nazwisko Okres urzędowania
1.
  Víctor Caamaño
1931
1933
2.
  Felipe Pascucci
1933
1933
3.
  Emérico Hirschl
1934
1938
4.
  Renato Cesarini
1939
1944
5.
  Carlos Peucelle
1945
1946
6.
  Jose Maria Minella
1947
1959
7.
  Jim López
1960
1960
8.
  Emérico Hirschl
1961
1961
9.
  Nestor Rossi
1961
1962
10.
  José María Minella
1963
1963
11.
  Angel Labruna
1963
1963
12.
  Enrique Fernandez
1963
1963
13.
  Jose Manuel Moreno
1963
1964
14.
  Carlos Peucelle
1964
1964
15.
  Renato Cesarini
1964
1965
16.
  Juan Carlos Lorenzo
1967
1967
17.
  José D'Amico

1967
1967
18.
  Angel Labruna
1968
1970
19.
  Didi
1970
1972
20.
  Osvaldo Diez
1972
1972
21.
  Juan Eulogio Urriolabeitía
1972
1972
22.
  Delém
1973
1973
23.
  Nestor Rossi
1974
1974
24.
  Omar Sívori
1974
1974
25.
  Angel Labruna
1975
1981
26.
  Alfredo Di Stefano
1981
1982
27.
  Vladislao Cap
1982
1982
Lp. Imię i nazwisko Okres urzędowania
28.
  José Manuel Vázquez

1982
1982
29.
  José Varacka
1983
1983
30.
  Martin Pando
1983
1983
31.
  Luis Cubilla
1984
1984
32.
  Héctor Veira
1984
1987
33.
  Carlos Griguol
1987
1988
34.
  Cesar Luis Menotti
1988
1989
35.
  Reinaldo Merlo
1989
1989
36.
  Daniel Passarella
1989
1994
37.
  Americo Gallego
1994
1994
38.
  Carlos Babington
1995
1995
39.
  Ramón Díaz
1995
2000
40.
  Americo Gallego
2000
2001
41.
  Patricio Hernandez
2001
2001
42.
  Ramón Díaz
2001
2002
43.
  Manuel Pellegrini
2002
2003
44.
  Leonardo Astrada
2004
2005
45.
  Reinaldo Merlo
2005
2006
46.
  Daniel Passarella
2006
2007
47.
  Diego Simeone
2008
2008
48.
  Nestor Gorosito
2009
2009
49.
  Leonardo Astrada
2009
2010
50.
  Angel Cappa
2010
2010
51.
  Juan Jose Lopez
2010
2011
52.
  Matias Almeyda
2011
2012
53.
  Ramón Díaz
2012
2014
54.
  Marcelo Gallardo
2014
obecnie
Trener Liczba Tytuły
  Marcelo Gallardo 12 5 krajowe, 7 międzynarodowe
  Ramón Díaz 9 7 krajowe, 2 międzynarodowe
  José María Minella 8 7 krajowe, 1 międzynarodowy
  Ángel Labruna 6 6 krajowe
  Renato Cesarini 6 5 krajowe, 1 międzynarodowy
  Emérico Hirschl 6 4 krajowe, 2 międzynarodowe
  Héctor Veira 3 1 krajowe, 2 międzynarodowe
  Daniel Passarella 3 3 krajowe
  Américo Gallego 2 2 krajowe
  Víctor Caamaño 2 2 krajowe
  Carlos Peucelle 2 1 krajowe, 1 międzynarodowy
  Carlos Griguol 1 1 międzynarodowy
  Alfredo Di Stéfano 1 1 krajowe
  Manuel Pellegrini 1 1 krajowe
 Leonardo Astrada 1 1 krajowe
  Diego Simeone 1 1 krajowe

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. PROMIEDOS - TABLA HISTORICA PRIMERA DIVISION, www.promiedos.com.ar [dostęp 2021-08-06].
  2. Copa Libertadores - All-time league table, worldfootball.net [dostęp 2021-08-06] (ang.).
  3. a b c d e f g h Jonathan Wilson, "Aniołowie o Brudnych Twarzach", 2018.
  4. Estadísticas de River Plate: RIVER 2 - FACULTAD DE MEDICINA 3, Estadísticas de River Plate [dostęp 2021-08-06].
  5. a b Tomasz Wołek, "Copa America" tom 13 cyklu Encyklopedia piłkarska Fuji, 1995.
  6. European Trip of CA River Plate 1951/52, www.rsssf.com [dostęp 2021-08-08].
  7. International Cup Republic of Colombia 1953, International Cup Republic of Colombia 1953, 25 listopada 2020 [dostęp 2021-08-08] (ang.).
  8. Marcelo Gallardo - Szczegółowe dane dotyczące wyników, www.transfermarkt.pl [dostęp 2021-08-08] (pol.).
  9. Wirtualna Polska Media, Finałowy mecz Copa Libertadores przełożony. Fatalne warunki na stadionie - WP SportoweFakty, sportowefakty.wp.pl, 10 listopada 2018 [dostęp 2021-08-08] (pol.).
  10. OFICJALNIE: River Plate ukarane za atak kibiców na autokar Boca Juniors, Transfery.info, 30 listopada 2018 [dostęp 2021-08-08] (pol.).
  11. Wirtualna Polska Media, Copa Libertadores: rewanż poza Argentyną, jest nowy termin - WP SportoweFakty, sportowefakty.wp.pl, 27 listopada 2018 [dostęp 2021-08-08] (pol.).
  12. Club Atlético River Plate, [w:] baza Transfermarkt (drużyny) [online] [dostęp 2021-09-10].
  13. a b Todos los escudos de River Plate, tuRiver, 25 marca 2017 [dostęp 2021-08-08] (pol.).
  14. Diego Fraccarolli, River Plate: La banda roja y el leon, Taringa!, 13 października 2009 [dostęp 2021-08-08] (hiszp.).
  15. a b c d e Las camisetas más lindas, más feas y más raras de River | Goal.com, www.goal.com [dostęp 2021-08-08].