Kapitozauridy

(Przekierowano z Capitosauridae)

Kapitozauridy[1] (Capitosauridae) – wyróżniana przez część autorów rodzina wymarłych płazów z rzędu temnospondyli.

Kapitozauridy
Capitosauridae
Watson, 1919
Okres istnienia: trias wczesnytrias późny
Ilustracja
Cyclotosaurus intermedius z Krasiejowa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada płazy
Podgromada labiryntodonty
Rząd temnospondyle
Podrząd stereospondyle
Infrarząd Capitosauria
Nadrodzina kapitozaury
Rodzina kapitozauridy

Rodzina została wyróżniona w 1919 roku przez Davida Watsona, który zaliczył do niej rodzaje Capitosaurus i Cyclotosaurus; w rozumieniu autora do rodzaju Capitosaurus poza gatunkiem typowym C. arenaceus (którego holotyp pozbawiony jest cech diagnostycznych) należały też gatunki obecnie zaliczane do rodzaju Parotosuchus[2]. Welles i Cosgriff (1965) zaliczyli do Capitosauridae rodzaje Cyclotosaurus, "Parotosaurus" (= Parotosuchus), Paracyclotosaurus i Kestrosaurus[3]; Szyszkin, Nowikow i Gubin (2000) zaliczyli do rodziny także rodzaje Wetlugasaurus i Eryosuchus.[4]

Schoch (2000) stwierdził, że rodzaje tradycyjnie zaliczane do Capitosauridae nie tworzą kladu, do którego nie należałyby również rodzaje Eocyclotosaurus i Mastodonsaurus; na tej podstawie włączył te rodzaje do Capitosauridae[5]. Także z analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Damianiego (2001) wynika, że Cyclotosaurus, Paracyclotosaurus i Parotosuchus nie tworzą kladu, do którego nie należałby Mastodonsaurus. Damiani zwrócił jednak uwagę, że Richard Lydekker już w 1885 r wyróżnił rodzinę Mastodonsauridae dla rodzaju Mastodonsaurus; jeśli zatem klasyfikować ten rodzaj i rodzaje tradycyjnie do Capitosauridae w jednej rodzinie, to jej prawidłową nazwą byłaby właśnie nazwa Mastodonsauridae jako starszy synonim Capitosauridae[6]. Schoch i Milner (2000) w swojej klasyfikacji stereospondyli w ogóle nie wyróżniali rodziny Capitosauridae, wyróżniając w jej miejsce odrębne rodziny Parotosuchidae, Eryosuchidae, Paracyclotosauridae i Cyclotosauridae[7]. Późniejsze analizy filogenetyczne Schocha (2008) oraz Fortuny'ego, Galobarta i De Santistebana (2011) potwierdziły, że Cyclotosaurus, Parotosuchus i Paracyclotosaurus nie tworzą kladu, do którego nie należałby również Mastodonsaurus; autorzy tych publikacji nie wyróżniali rodziny Capitosauridae[8][9].

Natomiast Tomasz Sulej i Grzegorz Niedźwiedzki (2013) wyróżnili rodzinę Capitosauridae;[10] w przyjętej przez autorów klasyfikacji rodzina Capitosauridae jest synonimem grupy Mastodonsauroidea w jej rozumieniu zaproponowanym przez Damianiego (2001). Damiani (2001) zdefiniował Mastodonsauroidea jako klad obejmujący ostatniego wspólnego przodka rodzajów Benthosuchus, Mastodonsaurus i Eocyclotosaurus[6]. Z jego analizy filogenetycznej wynika, że do tak rozumianych Mastodonsauroidea należały rodzaje: Benthosuchus, Odenwaldia, Eocyclotosaurus, Wetlugasaurus, Watsonisuchus, Parotosuchus, Cherninia, Eryosuchus, Paracyclotosaurus, Stenotosaurus, Wellesaurus, Mastodonsaurus, Tatrasuchus i Cyclotosaurus[6]. Z analizy Schocha (2008) wynika jednak przynależność Benthosuchus do trematozaurów, co w razie potwierdzenia oznaczałoby, że Mastodonsauroidea sensu Damiani (2001) obejmowały również trematozaury; autor w swojej klasyfikacji nie wyróżnia grupy Mastodonsauroidea[8]. Sulej i Niedźwiedzki (2013) jako wczesnotriasowych przedstawicieli Capitosauridae/Mastodonsauroidea sklasyfikowali rodzaje Wetlugasaurus, Rewanobatrachus, Edingerella, Deltacephalus i Parotosuchus[10].

Występowały od wczesnego do późnego triasu na terenach dzisiejszej Rosji, Polski, Niemiec, Australii i w Afryce Południowej.

Zaliczane do grupy płazy były dużymi wodnymi czworonogami pospolitymi przez dużą część triasu. Różne gatunki różnią się proporcjami pyska, rzeźbą czaszki i stopniem zamknięcia wycięcia usznego (prawdopodobnie otaczającego błonę bębenkową).

FilogenezaEdytuj

Stereospondyli
 |--Rhinesuchidae
 |  |--Rhinesuchus
 |  |--Laccocephalus
 |  |--Uranocentrodon
 |  `--Broomistega
 `--+--Capitosauria
    |  |--Lydekkerinidae
    |  `--+--Mastodonsaurus
    |     `--Capitosauridae
    `--Trematosauria
       |--Trematosauroidea
       `--+--Metoposauroidea
          `--+--Plagiosauroidea
             `--+--Rhytidosteidae
                `--Brachyopoidea

PrzypisyEdytuj

  1. Teresa Maryańska i Michaił Szyszkin. New cyclotosaurid (Amphibia: Temnospondyli) from the Middle Triassic of Poland and some problems of interrelationships of capitosauroids. „Prace Muzeum Ziemi”. 43, s. 53–83, 1996 (ang.). 
  2. David Meredith Seares Watson. The Structure, Evolution and Origin of the Amphibia. The "Orders" Rachitomi and Stereospondyli. „Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences”. 209 (360-371), s. 1-73, 1919. DOI: 10.1098/rstb.1920.0001 (ang.). 
  3. S. P. Welles i J. W. Cosgriff. A revision of the labyrinthodont family Capitosauridae and a description of Pamtosaurus peabodyi n. sp. from the Moenkopi Formation of Northern Arizona.. „University of California Publications in Geological Sciences”. 54, s. 1-148, 1965 (ang.). 
  4. Michaił A. Szyszkin, Igor W. Nowikow i Jurij M. Gubin: Permian and Triassic temnospondyls from Russia. W: M. J. Benton, E. N. Kurochkin, M. A. Shishkin, D. M. Unwin (red.): The Age of Dinosaurs in Russia and Mongolia. Cambridge: Cambridge University Press, 2000, s. 35–59.
  5. Rainer R. Schoch. The origin and intrarelationships of Triassic capitosaurid amphibians. „Palaeontology”. 43 (4), s. 705-727, 2000. DOI: 10.1111/1475-4983.00146 (ang.). 
  6. a b c Ross J. Damiani. A systematic revision and phylogenetic analysis of Triassic mastodonsauroids (Temnospondyli: Stereospondyli). „Zoological Journal of the Linnean Society”. 133 (4), s. 379-482, 2001. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2001.tb00635.x (ang.). 
  7. Rainer R. Schoch, Andrew R. Milner: Handbuch der Paläoherpetologie – Encyclopedia of Paleoherpetology. Part 3B: Stereospondyli. Stem-Stereospondyli, Rhinesuchidae, Rhytidostea, Trematosauroidea, Capitosauroidea. Monachium: Verlag Dr. Friedrich Pfeil, 2000. ISBN 978-3-93151-677-2.
  8. a b Rainer R. Schoch. The Capitosauria (Amphibia): characters, phylogeny, and stratigraphy. „Palaeodiversity”. 1, s. 189-226, 2008 (ang.). 
  9. Josep Fortuny, Àngel Galobart i Carles De Santisteban. A new capitosaur from the Middle Triassic of Spain and the relationships within the Capitosauria. „Acta Palaeontologica Polonica”. 56 (3), s. 553-566, 2011. DOI: 10.4202/app.2010.0025 (ang.). 
  10. a b Tomasz Sulej i Grzegorz Niedźwiedzki. A new large capitosaur temnospondyl amphibian from the Early Triassic of Poland. „Acta Palaeontologica Polonica”. 58 (1), s. 65-75, 2013. DOI: 10.4202/app.2011.0025 (ang.). 

BibliografiaEdytuj

  1. Capitosauridae (ang.). Palaeos Vertebrates. [dostęp 2010-12-01].
  2. Wykopaliska – KRASIEJÓW (pol.). [dostęp 2010-12-01].