Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi

Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi (do 1975 Muzeum Historii Włókiennictwa) – muzeum włókiennictwa mieszczące się w Białej Fabryce Geyera w Łodzi przy ul. Piotrkowskiej 282, wpisane do Państwowego Rejestru Muzeów pod numerem 116/134[1].

Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi
Muzeum Historii Włókiennictwa
Ilustracja
Biała Fabryka – siedziba muzeum
Państwo  Polska
Miejscowość Łódź
Adres ul. Piotrkowska 282
93-034 Łódź
Data założenia 1 stycznia 1960
Zakres zbiorów historia, technika i sztuka włókna
Wielkość zbiorów 200 000
Powierzchnia ekspozycji 7000 m²
Dyrektor Aneta Dalbiak
Oddziały
Położenie na mapie Łodzi
Mapa konturowa Łodzi, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi”
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi”
Ziemia51°44′43,8360″N 19°27′43,7040″E/51,745510 19,462140
Strona internetowa

Jest to największe w Europie muzeum poświęcone włókiennictwu i historii tkactwa. W chwili powstania było pierwszą taką placówką na świecie. Siedziba muzeum jest jedną z pierwszych na świecie adaptacji architektury postindustrialnej do celów muzealnych[2][3].

Historia muzeumEdytuj

Pierwsze próby organizacyjne sięgają roku 1952, kiedy Krystyna Kondratiuk[4] doprowadziła do utworzenia Działu Tkactwa w łódzkim Muzeum Sztuki. Ze względu na powodzenie przedsięwzięcia dział przekształcony został w Oddział Muzeum Sztuki.

W 1959 roku budynek tkalni został przejęty przez Muzeum Historii Włókiennictwa, które od 1 stycznia 1960 roku uzyskało status samodzielnej placówki muzealnej[5]. W 1975 roku nazwa instytucji została zmieniona na Centralne Muzeum Włókiennictwa[6].

Biała Fabryka to rozległy, 4-skrzydłowy kompleks budynków architektury przemysłowej. Proces odnawiania i przystosowania zabytku do celów muzealnych został rozpoczęty w 1955, kiedy zapadła decyzja o przeznaczeniu obiektu na siedzibę mającego powstać Muzeum Historii Włókiennictwa.

Od 2009 integralną część muzeum stanowi Skansen Łódzkiej Architektury Drewnianej, w którym znajdują się obiekty typowe dla zabudowy Łodzi i okolicy z przełomu XIX/XX wieku: kościół z Nowosolnej, willa letniskowa z Rudy Pabianickiej, tzw. „drewniana kamienica”, czyli 1-piętrowy dom z przedmieść Łodzi, drewniana poczekalnia Łódzkich Wąskotorowych Elektrycznych Kolei Dojazdowych (tramwaje podmiejskie) z ich zgierskiej krańcówki na pl. J. Kilińskiego z ok. 1901 r. oraz 4 drewniane domy rzemieślniczo-mieszkalne z łódzkich przedmieść.

W 2013 przestrzeń wystawiennicza muzeum powiększyła się o zrewitalizowany budynek „Starej kotłowni”, w którym otwarte zostało muzeum interaktywne, wykorzystujące nowoczesne techniki multimedialne.

W 2018 rozpoczęła się finansowana ze środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014–2020 modernizacja siedziby muzeum. W jej ramach zaplanowano odnowienie elewacji zachodniej, południowej i północnej oraz wnętrz najstarszego skrzydła zabytkowej fabryki – budynku A, a także renowację południowej elewacji sąsiadującego z Parkiem Reymonta budynku C. Inwestycja obejmie również przebudowę pomieszczeń w pozostałych dwóch skrzydłach Białej Fabryki, tj. budynkach B i D, a także prace w Skansenie Łódzkiej Architektury Drewnianej: instalację centralnego ogrzewania, docieplenie oraz przebudowę zabytkowych domków, zagospodarowanie terenu. Planowany termin zakończenia prac to koniec 2019, zaś w Skansenie Łódzkiej Architektury Drewnianej: wiosna 2020 roku[7].

DyrektorzyEdytuj

 
Krystyna Kondratiuk – założycielka i pierwsza dyrektor Centralnego Muzeum Włókiennictwa w swoim gabinecie dyrektorskim (lata 60. XX w.)

DziałalnośćEdytuj

Zainteresowania naukowe, kolekcjonerskie i popularyzatorskie muzeum obejmują wszystko, co pozostaje w związku z włókienniczym procesem produkcyjnym – od surowca, przez techniki i technologie włókiennicze do produktów włókienniczych o różnym stopniu i technice przetworzenia. Zbiory są gromadzone, opracowywane naukowo, konserwowane i w różnej formie udostępniane przez specjalistyczne działy muzeum.

Od 1972 muzeum było współorganizatorem, a od 1982 jedynym organizatorem Międzynarodowego Triennale Tkaniny w Łodzi. Łódzkie triennale jest najstarszą i największą na świecie międzynarodową wystawą promującą współczesną tkaninę artystyczną[13]. Centralne Muzeum Włókiennictwa jest wyłącznym organizatorem Ogólnopolskiej Wystawy Tkaniny Unikatowej i Ogólnopolskiej Wystawy Miniatury Tkackiej[14][15].

EkspozycjaEdytuj

Wystawy stałe:

  • Rekonstrukcja tkalni z przełomu XIX/XX w. Prezentacja maszyn w ruchu
  • Kotłownia – muzeum interaktywne

Oferta edukacyjnaEdytuj

 
Jeden z eksponatów: zgrzeblarka wałkowa Platt Brothers

Dział Oświaty Centralnego Muzeum Włókiennictwa organizuje warsztaty plastyczne, lekcje muzealne i projekcje filmowe. Tematyka zajęć powiązana jest z profilem muzeum, dotyczy więc historii i sztuki współczesnej, zbiorów CMWŁ i aktualnych wystaw. Celem warsztatów jest zapoznanie się z konkretnymi technikami włókienniczymi i ich praktyczne zastosowanie w oparciu o materiały i narzędzia dostarczone przez organizatora[16].

Wydarzenia specjalneEdytuj

  • Urodziny Geyera – coroczne wydarzenie odbywające się w styczniu, upamiętniające urodziny założyciela Białej Fabryki – Ludwika Geyera
  • Geyer Music Factory – cykl koncertów odbywających się w sezonie wakacyjnym na dziedzińcu Białej Fabryki (tamże od 2009)
  • Noc Muzeów – maj

WyróżnieniaEdytuj

W październiku 2013 Centralne Muzeum Włókiennictwa zajęło drugie miejsce w plebiscycie na „7 nowych cudów Polski”, zorganizowanym przez miesięcznik National Geographic Traveler[17].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. https://bip.mkidn.gov.pl/pages/rejestry-ewidencje-archiwa-wykazy/rejestry-muzeow.php
  2. Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi - 100 lat awangardy w Polsce, rokawangardy.pl [dostęp 2021-02-16].
  3. Centralne Muzeum Włókiennictwa, cmwl.pl [dostęp 2021-02-16].
  4. Gronczewska Anna, Opowieść o niezwykłej kobiecie, która stworzyła niezwykłe muzeum; [w:] „Dziennik Łódzki”, dodatek „Kocham Łódź”, 14 II 2014, s. 8–9.
  5. Sławomir Krajewski, Jacek Kusiński: Spacer drugi. Ulica Piotrkowska. Łódź: Wydawnictwo Jacek Kusiński, 2008. ISBN 978-83-927666-8-1.
  6. Historia, Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi [dostęp 2018-12-26].
  7. Centralne Muzeum Włókiennictwa, cmwl.pl [dostęp 2019-11-18].
  8. O Krystynie Kondratiukowej, Centralne Muzeum Włókiennictwa [zarchiwizowane z adresu 2018-03-25].
  9. Krystyna Kondratiuk stworzyła w Łodzi wielkie, wyjątkowe muzeum, plus.dzienniklodzki.pl, 6 lipca 2017 [dostęp 2021-02-11].
  10. Łukasz Kaczyński, Norbert Zawisza rezygnuje z funkcji dyrektora Centralnego Muzeum Włókiennictwa, Dziennik Łódzki, 8 lutego 2013 [dostęp 2021-02-11].
  11. Radio Łódź, Dymisja dyrektora Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Radio Łódź [dostęp 2021-02-11].
  12. Aneta Dalbiak dyrektorem Centralnego Muzeum Włókiennictwa | Kalejdoskop kulturalny regionu łódzkiego, www.e-kalejdoskop.pl [dostęp 2021-02-11].
  13. Triennale. [dostęp 2020-07-26].
  14. Wystawy ogólnopolskie. [dostęp 2020-07-26].
  15. Ogólnopolska Wystawa Miniatury Tkackiej. [dostęp 2020-07-26].
  16. Edukacja; Muzeum na start!. muzeumwlokiennictwa.pl. [dostęp 2020-07-26].
  17. Plebiscyt 7 nowych cudów Polski rozstrzygnięty (pol.). national-geographic.pl. [dostęp 2013-11-11].

BibliografiaEdytuj

  • Gronczewska Anna, Opowieść o niezwykłej kobiecie, która stworzyła niezwykłe muzeum; „Dziennik Łódzki”, dodatek „Kocham Łódź”, 14 II 2014, s. 8–9 (Krystyna Kondratiuk, pierwsza dyrektor muzeum)

Linki zewnętrzneEdytuj