Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych

Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych (CWBPanc) – centrum wyszkolenia broni pancernych Wojska Polskiego II RP.

Geneza CentrumEdytuj

Początki wojskowego szkolnictwa motoryzacyjnego w Wojsku Polskim sięgają 1919 roku. W maju tego roku została utworzona w Krakowie Oficerska Szkoła Wojsk Samochodowych. Zajmowała się ona przekwalifikowaniem oficerów różnych rodzajów broni na oficerów samochodowych. Kurs trwał 6 miesięcy. Ponieważ ówczesna armia słabo była wyposażona w sprzęt samochodowy, zapotrzebowanie na oficerów służby samochodowej nie było duże. Dlatego też w Szkole kształciło się tylko 30 oficerów o odpowiednim przygotowaniu technicznym.

W 1920 powstała w Warszawie Oficerska Szkoła Czołgów i Samochodów. Ośrodek ten kształcił kilkudziesięciu oficerów – specjalistów dla potrzeb broni pancernej i służby samochodowej. Po jego powstaniu Szkoła w Krakowie została rozwiązana.

W latach 1922-1923 szkolnictwo wojskowe przechodziło reorganizację ze szkolnictwa typu wojennego na pokojowy. W rezultacie w czerwcu 1923, w Warszawie utworzono Oficerską Szkołę Inżynierii o 3-letnim programie nauczania. Po roku nauki następowała specjalizacja w trzech kierunkach:

  1. Saperzy i wojska kolejowe,
  2. Łączność,
  3. Wojska samochodowe.

Szkoła wykształciła ok. 300 podchorążych.

Z dniem l października 1936 r. Szkołę przemianowano na Wyższą Szkołę Inżynierii. Wykształcenie techniczne i matematyczne było na poziomie politechniki. Szkolenie praktyczne odbywało się w miesiącach letnich w Modlinie i Jabłonnie.

Działalność CentrumEdytuj

W latach 1926-1931 nastąpiły kolejne reorganizacje w Wojsku Polskim, które doprowadziły do zmian w szkolnictwie wojskowym.

W lutym 1926 roku w Warszawie została zorganizowana Szkoła Czołgów i Samochodów. Kadrę kierowniczą szkoły tworzyli:

  • mjr piech. Jan Naspiński – zastępca komendanta,
  • mjr piech. Władysław Jan Liro – dyrektor nauk,
  • mjr kaw. Tadeusz Ciecierski – wykładowca[1].

Powstawały centra wyszkolenia, zajmujące się kształceniem oficerów i podoficerów zawodowych oraz ich dokształcaniem i specjalizacją. W związku z tym w lipcu 1930 Szkoła Czołgów i Samochodów w Warszawie została rozformowana, a w jej miejsce utworzono Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych, a 15 marca 1934 przeniesiono je do Twierdzy Modlin, zmieniając jednocześnie jego nazwę na Centrum Wyszkolenia Czołgów i Samochodów Pancernych. Ponadto od 1927 istniała w Warszawie Szkoła Podoficerów Zawodowych Czołgów i Samochodów Pancernych.

Na początku lat trzydziestych siłą uderzeniową wielu armii na świecie stała się bron pancerna. W Wojsku Polskim ten rodzaj broni był słabo rozwinięty. Do 1930 oddziały pancerno-motorowe wchodziły w skład piechoty. Na początku trzydziestych lat wyodrębniono je w samodzielny rodzaj broni i rozpoczęto rozbudowywać. Pod koniec 1936 ze względu na rozwój wojsk pancerno-motorowych wzrosło zapotrzebowanie na kadrę oficerska i podoficerską tego rodzaju wojsk. Z tego powodu w Centrum Wyszkolenia Broni Pancernej zorganizowano, Szkołę Podchorążych Broni Pancernych, a przy niej 9-miesięczny Kurs Aplikacyjny dla Oficerów i Kompanię Szkolną dla Małoletnich. Szkolenie kierowców i mechaników dla całego wojska prowadziły początkowo kolumny dywizjonów samochodowych, a następnie bataliony pancerne. W okresie dwudziestolecia międzywojennego wojskowe szkolnictwo samochodowe i broni pancernej wyszkoliło łącznie ponad 10 tys. oficerów, podoficerów oraz kierowców i mechaników.

Przed wybuchem wojny w skład CWBPanc. wchodziły:

  • Szkoła Podchorążych Broni Pancernych (batalion podchorążych zawodowych szkolący 180 podchorążych),
  • baon podchorążych rezerwy szkolący 180 podchorążych,
  • 9 miesięczny Kurs Aplikacyjny dla Oficerów,
  • Kompania Szkolna dla Małoletnich,
  • 11 Batalion Pancerny,
  • ćwiczebna kompania czołgów,
  • kompania techniczno gospodarcza,
  • pododdziały obsługi

MobilizacjaEdytuj

Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych w Modlinie było jednostką mobilizującą. W sierpniu 1939 roku centrum, zgodnie z planem mobilizacyjnym „W”, sformowało siedem pododdziałów broni pancernych, w tym:
w alarmie, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym:

w alarmie, w grupie jednostek oznaczonych kolorem czarnym:

w I rzucie mobilizacji powszechnej:

  • Park Ruchomy Broni Pancernych Nr 1 (bez czołówki) dla Odwodu Naczelnego Wodza,
  • Czołówka Reperacyjna Nr 11 dla Armii „Poznań”,
  • Czołówka Reperacyjna Nr 12 dla Odwodu Naczelnego Wodza,

w II rzucie mobilizacji powszechnej:

Ponadto w dniach 2-5 września 1939 roku Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych wspólnie z 3 Batalionem Pancernym zaimprowizowało dwa pododdziały, które weszły w skład Grupy Pancerno-Motorowej Dowództwa Obrony Warszawy:

Sztandar Szkoły Podchorążych Broni PancernychEdytuj

Szkoły Podchorążych Broni Pancernych otrzymała sztandar 26 maja 1938 w Warszawie na Polu Mokotowskim. We wrześniu 1939 sztandar szkoły ewakuowano do Ośrodka Zapasowego w Żurawicy, potem przewieziono go do Podkamienia za Lwowem. Stamtąd dotarł wraz z kolumną ewakuacyjną nad granicę węgierską w rejonie Jabłonicy. 18 września około 14:00 spalono sztandar.

Wyszkolenie formacji pancernych na obczyźnieEdytuj

Po klęsce wrześniowej wraz z rozpoczęciem formowania Wojska Polskiego we Francji zorganizowano także szkolnictwo wojskowe. Składało się ono z oficerskich ośrodków wyszkolenia, szkół podchorążych i szkół podoficerskich. W St. Cecile i Bollene prowadzono kursy wyszkolenia oficerów i podchorążych broni pancernej już w końcu 1939. Na wiosnę 1940 rozpoczęło funkcjonowanie Centrum Wyszkolenia Broni Pancernej w Serignan. Kształciło się tam 205 oficerów oraz 1144 żołnierzy – kierowców i mechaników broni pancernej i służby transportowej.

Po klęsce Francji odtworzono Wojsko Polskie w Wielkiej Brytanii, głównie na terenie Szkocji, gdzie rozmieszczono najważniejsze ośrodki polskiego szkolnictwa wojskowego. Obóz szkoleniowy w Crawford od 12 września 1940 otrzymał nazwę Centralnego Ośrodka Wyszkolenia. Obozowi temu podporządkowany został Ośrodek Wyszkolenia Broni Pancernej i Zmotoryzowanej z siedzibą w Blairgowre i Rattray, w późniejszym okresie zmieniony w Centrum Wyszkolenia Broni Pancernej i Zmotoryzowanej. W sierpniu 1943 roku Centrum przeszło reorganizację, w wyniku której powstały szkoły: broni pancernej, techniczna i motoryzacyjna oraz oddziały zapasowe broni pancernych. Do wiosny 1944 w trakcie 29 kursów przeszkolono w Centrum 432 oficerów.

Z kolei w ZSRR w Kaindze (Kirgiska SRR) powstało Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych. W czasie pierwszej ewakuacji w marcu 1942 przeniesiono je na teren Iranu, następnie do Iraku, a w 1943 do Palestyny i dalej do Egiptu do obozu w Quassasin w delcie Nilu.

Kadra centrumEdytuj

Komendanci
Obsada personalna w marcu 1939 roku[4]
  • p.o. komendanta – ppłk dypl. piech. Antoni Marian Korczyński
  • adiutant – kpt. adm. (piech.) Adam Kogut
  • starszy lekarz medycyny – por. lek. Mieczysław Kozakiewicz
  • dyrektor nauk - mjr br. panc. inż. Romuald Prewysz-Kwinto
  • kierownik kursów – mjr br. panc. Czesław Buszkiewicz[a]
Oficerowie

Absolwenci Szkoły PodchorążychEdytuj

Absolwenci Szkoły Podchorążych Broni Pancernej
Absolwenci Szkoły Podchorążych Rezerwy Broni Pancernych

UwagiEdytuj

  1. Mjr br. panc. Czesław Buszkiewicz (ur. 11 maja 1895 roku) był odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) i Srebrnym Krzyżem Zasługi[5].

PrzypisyEdytuj

  1. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 11 lutego 1927 roku, s. 47, 49.
  2. Ryszard Rybka, Kamil Stepan, Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja s. 397. Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny „W” ... s. 103 podał, że Park Broni Pancernych Nr 12 był parkiem stałym.
  3. Rajmund Szubański: Polska broń pancerna 1939. s. 57.
  4. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 480.
  5. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 232.

BibliografiaEdytuj

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
  • Rajmund Szubański: Szkoła Podchorążych Broni Pancernych 1936-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1993. ISBN 83-85621-31-8.
  • Tadeusz Wielogórski, Stanisław Grabowski, Podchorążowie broni pancernych 1936-1939, Londyn 1998.
  • Eugeniusz Kozłowski, Wojsko Polskie 1936 – 1939, wyd. MON Warszawa 1964
  • Stanisław Rutkowski, Zarys dziejów polskiego szkolnictwa wojskowego, wyd. MON Warszawa 1964
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.