Chania (gr. Χανιά, tur. Hanya, wł. Canea) – miasto w Grecji, na północno-zachodnim wybrzeżu Krety, w administracji zdecentralizowanej Kreta, w regionie Kreta, w jednostce regionalnej Chania. Siedziba gminy Chania. W 2011 roku liczyło 53 910 mieszkańców[1]. Jest drugim co do wielkości miastem wyspy, w latach 1898–1971 jej główny ośrodek administracyjny.

Chania
Χανιά
Ilustracja
Chania – fragment starego portu
Państwo  Grecja
Administracja zdecentralizowana Kreta
Region Kreta
Jednostka regionalna Chania
Gmina Chania
Powierzchnia 12,564 km²
Wysokość 0-5 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności

53 910
Nr kierunkowy 28210
Kod pocztowy 731 00
Tablice rejestracyjne XN
Położenie na mapie Krety
Mapa konturowa Krety, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Chania”
Położenie na mapie Grecji
Mapa konturowa Grecji, na dole znajduje się punkt z opisem „Chania”
Ziemia35°31′N 24°01′E/35,516667 24,016667
Strona internetowa

Miasto zostało założone przez Wenecjan na miejscu starożytnego, istniejącego tu już ok. 3400 p.n.e., minojskiego osiedla Kydonia. Obecnie Chania słynie z atrakcyjnej nabrzeżnej dzielnicy portowej i charakterystycznej zabudowy z czasów weneckich.

W okolicach miasta znajduje się śródziemnomorska baza sił zbrojnych USA oraz lotnisko cywilne im. Daskalojannisa (na półwyspie Akrotiri)

HistoriaEdytuj

  • IV tysiąclecie p.n.e. – założenie minojskiej osady Kydonia przez mitycznego Kydona, syna Akalle i boga Hermesa
  • 69 p.n.e. – zdobycie przez Rzymian miasta znanego też odtąd jako Cydonia
  • XIII wiek – zdobycie i rozbudowa przez Wenecjan miasta przemianowanego na La Canea
  • 1537 – zakończenie budowy muru obronnego dla zabezpieczenia przed atakami tureckimi
  • 1645 – zdobycie miasta przez Turków
  • 1851 – Chania staje się centrum administracyjnym tureckiej Krety
  • 1898 – po wyzwoleniu spod rządów osmańskich ogłoszenie stolicą autonomicznego państwa kreteńskiego
  • 1913 – wraz z całą wyspą miasto wchodzi w skład państwa greckiego
  • 1941 – podczas bitwy o Kretę miasto doznało zniszczeń wskutek bombardowania przez Niemców
  • 1971 – Chania utraciła status centrum administracyjnego Krety na rzecz Heraklionu.

Zabytki i obiekty turystyczneEdytuj

 
Tzw. meczet Janczarów w porcie
 
Hala targowa
 
XVI-wieczna[2] latarnia morska, zwana „egipską”
  • Port wenecki – z XIV wieku; pod koniec XV w. na jego terenie zbudowano 23 arsenały – sąsiadujące hale z kamienia, z ołowianym pokryciem, wykorzystywane do budowy i przechowywania galer zimą (dotąd zachowało się ich 9); zachowany jest również meczet Janczarów z 1645.
  • Stare miasto – zespół zabudowań z czasów panowania weneckiego i tureckiego (XIII-XVI wiek) rozciągający się na południe od portu i otoczony fragmentami muru miejskiego wzniesionego przez Wenecjan. Zniszczone w wyniku niemieckich nalotów podczas II wojny światowej, odrestaurowywane ze środków Unii Europejskiej.
  • Kościół św. Mikołaja (Ajos Nikolaos) we wschodniej części starówki; za okupacji tureckiej zamieniony w meczet, z którego pozostał minaret; po ponownym poświęceniu dobudowano w 1912 towarzyszącą dzwonnicę.
  • Loggia wenecka – zbudowana w stylu renesansowym; aktualnie zachowane jedynie mury zewnętrzne wraz z sentencją pomiędzy oknami środkowego piętra: Nulli parvus est census qui magnus est animus (Nie będzie nisko ceniony ten, kto bogaty duchem).
  • Hala targowa (plac Wenizelosa) – wybudowana w 1923 r., wzorowana na hali marsylskiej i uważana za jedną z najpiękniejszych w Grecji (można tam zakupić niemal wszystkie produkty miejscowe).
  • Muzeum Archeologiczne (ulica Chalidon 21) – znajduje się w dawnym gotyckim kościele klasztornym św. Franciszka/San Francesco. Ekspozycja muzealna obejmuje prezentowane chronologicznie zabytki od późnego neolitu do czasów rzymskich.
  • Muzeum Historyczne (ul. Sfakianaki 20) – wystawia zabytki i pamiątki z epok późniejszych, zwłaszcza poświęcone walkom wyzwoleńczym spod okupacji tureckiej oraz postaci E. Wenizelosa – najwybitniejszego obywatela miasta.
  • Muzeum Folkloru – położone na południe od Muzeum Archeologicznego; wystawia kreteńską sztukę ludową z okresu od XVIII do XX wieku.
  • Muzeum Morskie – w tzw. bastionie Firka zachodnich weneckich obwarowań portowych; przedstawia eksponaty związane z historią żeglugi (obrazy, dokumenty, modele i elementy wyposażenia) od 1821 do dziś.
  • Park miejski – na obrzeżach miasta, z kawiarnią i kinem plenerowym (w zagrodach na terenie – dzikie kreteńskie kozy kri-kri, czyli agrimi).

Sławne miejscowe postacieEdytuj

  • Elefterios Wenizelos – jeden z największych mężów stanu nowożytnej Grecji, premier w latach 1910–1920 i 1924, 1928–1932 i 1933
  • Konstandinos Manos (1869-1913) – pisarz i polityk z przełomu XIX/XX wieku
  • Konstandinos Mitsotakis – polityk (krewny E. Wenizelosa), premier w latach 1990–1993, lider i późniejszy honorowy przewodniczący partii Nowa Demokracja
  • Christos Sardzetakis – prezydent państwa w latach 1985-1990
  • Mikis Theodorakis – znany kompozytor XX wieku, autor cenionej muzyki filmowej, zaangażowany w działalność społeczną i polityczną
  • Nana Muschuri – piosenkarka, europosłanka w latach 1994-1999

Miasta partnerskieEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj