Otwórz menu główne

Chewel Buzgan

polski reżyser i aktor

Chewel Buzgan (jid. חבל בוזגאן; ur. 24 października 1897 w Wilnie, zm. 26 kwietnia 1971 w Warszawie) – polski reżyser oraz aktor teatralny i filmowy żydowskiego pochodzenia, w latach 1969–1971 kierownik artystyczny Teatru Żydowskiego im. Ester Rachel Kamińskiej w Warszawie.

Chewel Buzgan
Ilustracja
Grób Chewela Buzgana na cmentarzu żydowskim w Warszawie
Data i miejsce urodzenia 24 października 1897
Wilno
Data i miejsce śmierci 26 kwietnia 1971
Warszawa
Zawód aktor, reżyser
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal 10-lecia Polski Ludowej

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w Wilnie w rodzinie żydowskiej. W 1919 rozpoczął pracę w teatrze w charakterze suflera. W 1920 został zatrudniony jako aktor do Trupy Wileńskiej, żydowskiego teatru działającego wówczas w Łodzi. W latach 1924–1926 występował w teatrach Warszawy i Wilna, a w latach 1926–1930 w Teatrze Żydowskim w Rydze. W latach 1932–1936 ponownie był aktorem Trupy Wileńskiej. W 1939, na krótko przed wybuchem II wojny światowej, otrzymał zaproszenie na gościnne występy w Argentynie, gdzie przebywał wraz z żoną Rywą Szyler do 1949. Był tam m.in. był kierownikiem artystycznym teatru żydowskiego, dawał liczne występy na scenach Argentyny, Brazylii, Urugwaju, Chile, Peru i Boliwii.

W 1949 powrócił do Polski i związał się z Teatrem Żydowskim w Łodzi i następnie z Teatrem Żydowskim w Warszawie, gdzie pracował aż do śmierci. Od września 1969 do śmierci był jego kierownikiem artystycznym.

Pochowany jest w alei głównej cmentarza żydowskiego przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 39)[1][2], obok aktorki Ester Rachel Kamińskiej (1870–1925) i innych aktorów teatru żydowskiego. Jego nagrobek jest dziełem rzeźbiarza Andrzeja Wojciechowskiego.

KarieraEdytuj

Aktor teatralnyEdytuj

Teatr Żydowski w Warszawie

  • 1970: Tewje Mleczarz
  • 1970: Dybuk
  • 1967: Dzień i noc
  • 1964: Zasypać bunkry!
  • 1963: Jakub i Ezaw
  • 1962: Joszke Muzykant
  • 1962: Bar-Kochba
  • 1961: Samotny statek
  • 1960: Trzynaście beczek dukatów
  • 1959: Trudno być Żydem
  • 1958: Glikl Hameln
  • 1958: Opera Żyda
  • 1958: Sender Blank
  • 1957: Matka Courage i jej dzieci
  • 1957: Dybuk
  • 1956: Tewje Mleczarz

Teatr Żydowski w Łodzi

  • 1953: Dom w getcie
  • 1953: Mieszczanie
  • 1951: Trzydzieści srebrników
  • 1951: Dr A. Leśna
  • 1950: Rodzina Blank
  • 1949: Mój syn

Aktor filmowyEdytuj

  • 1967–1968: Der Streit um den Sergeanten Grischa
  • 1965: Dr. Schlüter
  • 1936: Za grzechy

Reżyser teatralnyEdytuj

Teatr Żydowski w Warszawie

  • 1970: Tewje Mleczarz
  • 1970: Dybuk
  • 1969: Skarb cesarza
  • 1967: Dzień i noc
  • 1967: Skarb cesarza
  • 1965: Wszyscy moi synowie
  • 1963: Jakub i Ezaw
  • 1962: Joszke Muzykant
  • 1960: Trzynaście beczek dukatów
  • 1960: Marzyciele z Kapcańska
  • 1959: Trudno być Żydem
  • 1957: Dybuk
  • 1956: Tewje Mleczarz

Teatr Żydowski w Łodzi

  • 1954: Uriel Akosta
  • 1953: Słowem i śpiewem
  • 1952: Prosty żołnierz żąda...
  • 1951: Łutoninowie

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Grób Chewela Buzgana w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie.
  2. Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.
  3. 11 lipca 1955 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” M.P. z 1955 r. nr 91, poz. 1144

BibliografiaEdytuj

  • Jan Jagielski: Przewodnik po cmentarzu żydowskim w Warszawie przy ul. Okopowej 49/51. Z. 1, Kwatery przy Alei Głównej. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami. Społeczny Komitet Opieki nad Cmentarzami i Zabytkami Kultury Żydowskiej w Polsce, 1996, s. 60. ISBN 83-90-66296-5.

Linki zewnętrzneEdytuj