Chiyoda (jap. 千代田) lub Chiyodagata (jap. 千代田形)[2]kanonierka japońskiej marynarki wojennej, pierwszy wojenny parowiec zbudowany w Japonii. Wziął udział w wojnie boshin, w trakcie której kilkakrotnie przechodził z rąk do rąk.

Chiyoda[1]
Ilustracja
"Chiyoda"
Historia
Stocznia Ishikawajima, Tokio, Japonia
Położenie stępki 7 maja 1861
Wodowanie 2 lipca 1863
 Nippon Kaigun
Wejście do służby maj 1866
Wycofanie ze służby 28 stycznia 1888, sprzedany do cywila
Los okrętu rozebrany po 1911 roku
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 140 t
Długość 29,7 m
Szerokość 4,8 m
Zanurzenie 2 m
Napęd
1 maszyna parowa, 1 śruba, 60 hp
Prędkość 5 węzłów
Uzbrojenie
1x140 mm odprzodowe, 2 lżejsze działa
Załoga 35

Nieduża – 140 ton wyporności, 29,7 m długości, 4,8 m szerokości i 2 m zanurzenia – drewniana kanonierka o mieszanym parowo-żaglowym napędzie. Jej 60-konna, dwucylindrowa, pozioma maszyna parowa napędzała jedną śrubę i mogła nadać prędkość pięciu węzłów; parę dostarczały dwa kotły typu lokomotywowego[2]. Oprócz tego "Chiyoda" niosła pełen takielunek brygu[3] (F.T. Jane określa ją mianem szkunera[4][a]).

Pierwsza zwodowana w Japonii parowa jednostka wojenna (aczkolwiek nie pierwszy parowiec w ogóle) powstała dla floty siogunatu Tokugawów, w której służyła w latach 1866−1868, po czym została przejęta przez flotę cesarską, na początku wojny boshin, której celem było obalenie siogunatu. Stronnicy Tokugawów przechwycili okręt ponownie 4 października 1868 roku i odpłynęli na Hokkaido[3][2].

Wraz z innymi okrętami patrolowała wody i wspierała działania na lądzie wokół Hakodate. Po przybyciu lojalnej wobec cesarza eskadry, doszło do starć 4 i 13 czerwca 1869 roku, w których jednostki rebelianckie, w tym "Chiyoda" odparły ataki nieprzyjaciela. Rankiem 14 czerwca okręty cesarskie zostały zaskoczone pojawieniem się rebelianckiej jednostki, która próbowała staranować jednego z „cesarskich”, lecz nie odpowiadała ogniem na silny ostrzał. Ostatecznie "Chiyoda" została zajęta przez załogi pryzowe, które nie znalazły nikogo na pokładzie. Okazało się, że poprzedniego dnia kanonierka weszła na mieliznę, a jej dowódca nakazał zniszczenie silnika i zapałów armat oraz opuszczenie jednostki (za swą pochopną decyzję został ukarany degradacją). Tymczasem w nocy okręt zszedł z mielizny wraz z pływem i zdryfował o świcie między jednostki cesarskie, wykonując swą „szarżę”[5].

"Chiyoda" wkrótce potem, w czerwcu 1869 roku została wycofana z aktywnej służby. W 1888 roku została sprzedana w ręce cywilne i służyła jako statek wielorybniczy do roku 1911, kiedy została rozebrana[3][2].

UwagiEdytuj

  1. Zarówno zdjęcie jak i ryciny w Conway's... i Warships... zdają się potwierdzać to określenie, prezentując jednostkę typu szkunera rejowego.

PrzypisyEdytuj

  1. Jeśli nie podano inaczej, dane za Jentsura et al, s. 113
  2. a b c d Roger Chesneau, Eugène Kolesnik: Conway's All the World's Fighting Ships, 1860–1905. London: Conway Maritime Press, 1979, s. 23t. ISBN 0-85177-133-5.
  3. a b c Hansgeorg Jentsura, Dieter Jung, Peter Mickel: Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869–1945. Naval Institute Press, 1976, s. 113. ISBN 0-87021-893-X. (ang.)
  4. Fred. T. Jane: The Imperial Japanese Navy. Londyn: W. Thacker & Co., 1904, s. 21. (ang.)
  5. Ken Yamaguchi: Kinsé shiriaku = A history of Japan, from the first visit of Commodore Perry in 1853 to the capture of Hakodate by the Mikado's forces in 1869. Ernest Mason Satow (trans.). Yokohama: F.R. Wetmore & Co., 1876, s. 139-141. (ang.)