Otwórz menu główne

Chlebowo (województwo lubuskie)

wieś w województwie lubuskim

Chlebowo (niem. Niemaschkleba, 1937-1945 Lindenhain, dolnołużycki Namašklěb,[2] w latach 1945-1953 Niemaszchleba[3]) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Gubin, w pobliżu Odry, przy drodze wojewódzkiej nr 138 Gubin-Gorzów Wielkopolski.

Chlebowo
Wjazd do wsi
Wjazd do wsi
Państwo  Polska
Województwo lubuskie
Powiat krośnieński
Gmina Gubin
Liczba ludności (2013) 651[1]
Strefa numeracyjna (+48) 68
Kod pocztowy 66-620
Tablice rejestracyjne FKR
SIMC 0909207
Położenie na mapie gminy wiejskiej Gubin
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Gubin
Chlebowo
Chlebowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chlebowo
Chlebowo
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Chlebowo
Chlebowo
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krośnieńskiego
Chlebowo
Chlebowo
Ziemia52°02′12″N 14°52′08″E/52,036667 14,868889

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

NazwaEdytuj

Nazwa miejscowości wywodzi się od słowiańskiej nazwy oznaczającej pieczywo - chleb, która funkcjonuje w tej samej formie zarówno po polsku jak po łużycku. W 1295 w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Schwchleb oraz Nemascleb[4][5]. W 1937 roku po dojściu do władzy narodowych socjalistów Niemcy chcąc zatrzeć ślady łużyckie zmienili nazwę z Niemaszchleba na całkowicie niemiecką nazwę Lindenhain. Po 1945 roku miejscowość miała początkowo nazwę Niemaszchleba[6], a w 1947 roku na trzeciej konferencji Komisji Ustalania Nazw Miejscowych uczeni potwierdzili jej polską nazwę Niemaszchleba[7]. W 1953 roku opublikowano zarządzenie Prezesa Rady Ministrów zmieniające nazwę Niemaszchleba na Chlebowo[8][7].

HistoriaEdytuj

Wieś położona na terenie historycznych Łużyc Dolnych, przed 1815 należała do Saksonii, następnie do Prus i zjednoczonych Niemiec, od 1945 do Polski.

Od roku 1353 do XIX wieku wieś należała do Gubina (Guben)[9]. Wieś na przestrzeni dziejów przechodziła różne etapy. W 1429 roku wojska wycofujące się z kierunku Krosna paliły napotkane wsie - spłonęła również Niemaszchleba[9]. W 1441 roku została dana w zastaw za 100 kop czeskich groszy rodzinie v. Kalckreuth. W 1648 wieś została spustoszona[9].

Do historii przeszła skarga mieszkańców Chlebowa z 1664 r., gdy parafianie miejscowego kościoła ewangelickiego żądali od władcy Saksonii Christiana odprawiania nabożeństw w języku słowiańskim[10].

Nawierzchnia drogi wiejskiej ułożona jest z brukowca. Do wsi należały gubeńskie lasy, kolonia (niem. Augustwalde), boczny folwark, owczarnia na wrzosach położona nad jeziorem Głębokim i pojedyncze gospodarstwo o nazwie (niem. Panicke), które w 1867 r. zostało odbudowane jako leśniczówka. W tym samym roku oprócz dwóch folwarków wspomina się również dwa młyny wodne. Między miejscowościami Chlebowo i Połęcko istnieje możliwość przepłynięcia Odry promem[11].

Wieś od 2003 roku posiada sieć wodną. Od 2007 roku w Chlebowie odbywa się Święto Chleba, którego organizatorami są Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Gminy Gubin i Rada Sołecka[12].

ZabytkiEdytuj

Kościół
 
dzwonnica

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[13]:

  • kościół parafialny pod wezwaniem świętego Józefa, gotycki z XIII wieku, przebudowany w XIV, XV i XVI wieku[14][15]. W XV oraz XVIII–XIX stuleciu dokonana została jego przebudowa, a po 1945 roku dostawiono od strony zachodniej przedsionek. W 1900 roku rozebrano wieżę, która groziła zawaleniem[16]. Jest salową budowlą założoną na rzucie prostokąta. Po południowej stronie dobudowano kruchtę. Posiada wspólny dach nad nawą i prezbiterium. Wyposażenie świątyni stanowi wykonany współcześnie elektryczny ołtarz oraz ławki[17].

inne zabytki:

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Rozmieszczenie ludności w gminie według miejscowości. Gmina Gubin. [dostęp 2015-11-16].
  2. Njamaszchlieb w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. VII: Netrebka – Perepiat. Warszawa 1886.
  3. Zarządzenie nr 62 Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 kwietnia 1953 r. w sprawie zmiany i ustalenia nazw miejscowości. (M.P. z 1953 r. nr 51, poz. 572)
  4. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  5. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  6. Gazeta Lubuska - Dariusz Chajewski: Niemaszchleba w Chlebowie
  7. a b Zygmunt Traczyk: Ziemia Gubińska 1939 – 1949… s. 189
  8. Monitor Polski nr A-5 poz. 572
  9. a b c Zygmunt Traczyk: Ziemia Gubińska 1939 – 1949… s. 187
  10. Władysław Korcz - Szkice z dziejów miast środkowego nadodrza s. 33.
  11. Gubińskie Towarzystwo Kultury - Zeszyty Gubińskie nr 5 s. 20
  12. Zygmunt Traczyk: Ziemia Gubińska 1939 – 1949… s. 193
  13. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 12. [dostęp 24.1.13].
  14. [1] - Anna Syrewicz
  15. Zygmunt Traczyk w bibliografii Ziemia Gubińska 1939 – 1949… na str. 188 podaje, że kościół pochodzi prawdopodobnie z XV wieku
  16. a b Zygmunt Traczyk: Ziemia Gubińska 1939 – 1949… s. 188
  17. Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. s. 244.

BibliografiaEdytuj

  • Wydawnictwo Gubińskiego Towarzystwa Kultury 1999 r. - Zeszyty Gubińskie nr 5 s.20
  • Zygmunt Traczyk: Ziemia Gubińska 1939 – 1949…. Gubin: Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Gubińskiej, 2011, s. 187-200. ISBN 978-83-88059-54-4.
  • Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. Zielona Góra: Agencja Wydawnicza „PDN”, 2011, s. 244. ISBN 978-83-919914-8-2.