Chodaczków Mały

Chodaczków Mały (ukr. Мали́й Хода́чків) – wieś na Ukrainie w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego. Liczy 1503 mieszkańców (2001 rok).

Chodaczków Mały
Мали́й Хода́чків
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Ternopil Oblast.svg tarnopolski
Rejon tarnopolski
Populacja (2001)
• liczba ludności

1503
Nr kierunkowy +380 3529
Kod pocztowy 47741
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa konturowa obwodu tarnopolskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Chodaczków Mały”
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Chodaczków Mały”
Ziemia49°29′13″N 25°50′09″E/49,486944 25,835833
Portal Ukraina

W 2004 roku we wsi funkcjonowały: szkoła, klub, biblioteka, cegielnia, masarnia, młyn[1]. W 2014 roku młyn był nieczynny[2], działało przedszkole, grupa folklorystyczna Chodaky, 4 sklepy, przedsiębiorstwo agroturystyczne[2].

Życie religijneEdytuj

Parafia greckokatolicka na miejscu[3]. W XIX w. żyjący w Chodaczkowie Małym rzymscy katolicy należeli do parafii w Hałuszczyńcach[4].

  • cerkiew św. Michała z końca XVIII wieku, rozbudowana po I wojnie światowej[5].
  • kapliczka (1993)[1]
  • figura dla obrony przed błyskawicami z 1872 roku[1]
  • figura Najświętszej Marii Panny (1997)[1]
  • figura Chrystusa (2007)[2]

PomnikiEdytuj

DemografiaEdytuj

  • 1832 rok: 978 mieszkańców[2]
  • 1880 rok: 1351, w tym 1200 grekokatolików, 75 rzymskich katolików, 76 wyznawców judaizmu[4].
  • 1921 rok: 1906, w tym 1813 Ukraińców, 77 Polaków i 16 Żydów[6];
  • 1931 rok: 2238[6]
  • 2001 rok: 1503

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka o miejscowości (pod nazwą Kaczawa - obecnie część wsi) pochodzi z 1464 roku[1]. Wieś zrujnowały najazdy tatarskie z lat 1508, 1515 і 1516[2].

Od połowy XVI do połowy XVII wieku wieś należała do Potockich. W XVII wieku nazywana Chodaczkowem lub Kaczową. W 1765 roku Chodaczków Mały należał do królewskiego majątku Borki a był oddany dożywotnio Wiktorowi Zaleskiemu. W XIX wieku wieś należała do Baworowskich. W 1849 roku otwarto tu szkołę, w 1896 roku funkcjonowały folwark, młyn i dwie karczmy[2].

W formacjach Strzelców Siczowych i UHA służyło blisko 50 mieszkańców wsi[2].

W dwudziestoleciu międzywojennym we wsi działały towarzystwa Proswita, Sokił, Silśkyj Hospodar, Ridna Szkoła, Sojuz Ukrajinok i spółdzielnia[1]. 19 września 1930 roku w ramach tzw. drugiego wystąpienia UWO podpalono dworzec w Chodaczkowie Małym[7]. Podczas pacyfikacji Małopolski Wschodniej wojsko polskie zniszczyło mienie ukraińskich stowarzyszeń, na wieś nałożono kontrybucję w wysokości 700 złotych oraz kilku wozów zboża i furażu[2].

W 1932 roku we wsi była czteroklasowa szkoła, dwa zakłady tłuszczowe i młyn[2].

21 sierpnia 1941 roku 184 mieszkańców Chodaczkowa Małego poparło Akt odnowienia Państwa Ukraińskiego przez OUN-B. Podczas II wojny światowej w szeregach Armii Czerwonej zginęło lub zaginęło 109 mieszkańców wsi[2].

Według Komańskiego i Siekierki w lutym 1944 roku bojówka ukraińska zabiła we wsi 20 Polaków. Po tym wydarzeniu pozostali Polacy ewakuowali się z Chodaczkowa Małego[6]. 31 stycznia 1945 roku w Chodaczkowie Małym doszło do walki 14 członków UPA z blisko 80 żołnierzami Wojsk Wewnętrznych i członkami batalionu niszczycielskiego (IB). Według Wojcechiwskiego i Melnyczuka po stronie sowieckiej zginęło 14 ludzi, zarekwirowano mienie Ukraińców i spalono 3 gospodarstwa[2]. Według Komitetu Ziem Wschodnich w tym czasie aresztowań Ukraińców w Chodaczkowie Małym dokonywał polski IB z Borków Wielkich[8]. Ponad 130 mieszkańców wsi zginęło, bądź spotkały ich represje z tytułu przynależności, względnie wspierania OUN i UPA[2].

W 1948 roku chłopów z Chodaczkowa Małego przymusowo wcielono do trzech kołchozów. W 1950 roku kołchozy we wsi zjednoczyły się, w 1955 roku do tegoż kołchozu dołączono kołchoz w Konstantynówce[2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i Р. Войцехівський, Б. Мельничук. Малий Ходачків // Тернопільський енциклопедичний словник : у 4 т. / редкол.: Г. Яворський та ін. — Тернопіль : Видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2004. — Т. 1 : А — Й. — С. 1. — ​ISBN 966-528-197-6​.
  2. a b c d e f g h i j k l m Віктор Уніят-Карпович Малий Ходачків // Тернопільщина. Історія міст і сіл : у 3 т. — Тернопіль : ТзОВ «Терно-граф», 2014. — T. 3 : М — Ш. — С. 396–398. — ​ISBN 978-966-457-246-7
  3. МАЛОХОДАЧКІВСЬКА ПАРАФІЯ УКРАЇНСЬКОЇ ГРЕКО-КАТОЛИЦЬКОЇ ЦЕРКВИ ХРАМУ СВЯТОГО МИХАЇЛА
  4. a b Filip Sulimierski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I. Warszawa: 1880–1914, s. 604.
  5. Grzegorz Rąkowski, Paweł Luboński, Podole. Przewodnik po Ukrainie Zachodniej. Część II, Pruszków: Rewasz, 2006, s. 145, ISBN 83-89188-46-5, OCLC 69287000.
  6. a b c Henryk Komański, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie tarnopolskim 1939-1946, Szczepan Siekierka, wyd. Wyd. 2., popr, Wrocław: Nortom, 2006, s. 362, ISBN 83-89684-61-6, OCLC 156875487.
  7. Lucyna Kulińska, Działalność terrorystyczna i sabotażowa nacjonalistycznych organizacji ukraińskich w Polsce w latach 1922-1939, Kraków 2009, ​ISBN 978-83-7188-147-3​, s. 615
  8. Lucyna Kulińska, Dzieje Komitetu Ziem Wschodnich na tle losów ludności polskich Kresów w latach 1943-1947. Tom I. Kraków 2002, ​ISBN 83-88527-32-0​, s. 331

Linki zewnętrzneEdytuj