Otwórz menu główne

Choroń

wieś w województwie śląskim

Chorońwieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Poraj.

Choroń
wieś
Ilustracja
kościół św. Jana Chrzciciela w Choroniu
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat myszkowski
Gmina Poraj
Liczba ludności (2008) 1221
Strefa numeracyjna 34
Kod pocztowy 42-360
Tablice rejestracyjne SMY
SIMC 0143113
Położenie na mapie gminy Poraj
Mapa lokalizacyjna gminy Poraj
Choroń
Choroń
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Choroń
Choroń
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Choroń
Choroń
Położenie na mapie powiatu myszkowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu myszkowskiego
Choroń
Choroń
Ziemia50°40′53″N 19°15′36″E/50,681389 19,260000
Strona internetowa

Położenie geograficzneEdytuj

Choroń jest oddalony o około 3,5 km od linii kolejowej, istnieje też możliwość bezpośredniego dojazdu z Częstochowy. Wieś sąsiaduje z Porajem, Dębowcem i Biskupicami.

NazwaEdytuj

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i założona została w początku XIV wieku na prawie polskim. Wymieniana w latach 1306-1308 w różnych formach Chozun, Choruncz, Chorun, Chorim, Thorun, Chron, Chorvn, Choron, Chorune, Choruny, a także 1400 Chorun, 1532 Chorune, 1542 Magna Chorani, 1564 Choruny, 1680 Chorun, 1880 Choroń[1][2]

Nazwa pochodzi od nazwy osobowej Chorun z sufiksem -jь wywodzącej się od nazwy apelatywnej chory oznaczającej kogoś cierpiącego na chorobę[3].

HistoriaEdytuj

Wzmiankowany początkowo jako własność biskupa krakowskiego, a później Krystyna z Koziegłów, Hińczy z Rogowa oraz Myszkowskich.

W 1424 miejscowość zanotowana w historycznym dokumencie mówiącym, że król polski Władysław Jagiełło na prośby Krystyna przenosi z prawa polskiego na prawo średzkie należące do niego wsie leżące w ziemi krakowskiej: Choroń, Oltowiec, Mirów, Kotowice, Postawczowice, Jaworznik, Dupice, Żerkowice, Siamoszyce, Giebołtów, Kowalów i Kowalików[2].

W 1439 bracia Koziegłowscy herbu Lis: Jan starszy, Krystyn oraz ich brat przyrodni Jan młodszy, synowie oraz dziedzice zmarłego kasztelana sądeckiego Krystyna z Koziegłów na podstawie uzgodnień podzielili się spadkiem. Janowi starszemu przypadły 4 kuźnice, miasto Koziegłowy oraz Zamek w Koziegłowach. Do majątku tego przynależały również okoliczne wsie w tym m.in. Choruń. W 1440 Jan z Koziegłów sprzedał wieś wraz z inwentarzem oraz zasiewami folwarcznymi za 400 grzywien Piotrowi z Zebrzydowic. W 1532 król polski Zygmunt Stary zatwierdził przebieg granicy pomiędzy wsią królewską Biskupice leżącą w starostwie olsztyńskim i znajdującej się w tenucie kasztelana lędzkiego Piotra z Opalenicy, a wsią Choruń należącą wówczas do kasztelana wieluńskiego Marcina Myszkowskiego[1].

Od XVI w. istnieje tu filia parafii z Przybynowa. W 1657 zbudowany został kościół parafialny. W I połowie XIX wieku zbudowany został dwór.

Miejscowość wymieniona została w powiecie będzińskim w gminie Choroń, parafia Przybynów w XIX-wiecznym Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. Gmina podlegała okręgowi IV w Koziegłowach i w 1880 mieszkało w niej w sumie 2974 osób. Doba te składały się z folwarków Choroń i Przybnów oraz osad Baranowizna, Całgów, Rajczyk, Pohulanka lub Babia Góra i wsi: Choroń, Przybnów, Zaborze, Poraj. Dobra te nabyte zostały w 1865 za 85 000 rubli srebrnych przez hrabiego Seweryna Uruskiego[4].

W 1827 w Choruniu znajdowały się 53 domy zamieszkiwane przez 400 mieszkańców. W 1880 wieś miała w sumie 3082 mórg rozległości w tym folwark Choroń liczył 489 m. gruntów ornych oraz ogrodów, 86 m. łąk, 17 m. pastwisk, 1616 m. lasów oraz 29 m. nieużytków lub placów. Rolnicy stosowali w uprawach płodozmian 9 polowy. Miejscowość w większości była wówczas drewniana i miała 8. budowli murowanych. We wsi znajdowały się pokłady torfu, kamienia wapiennego i marglu. Funkcjonowały tu zakłady przemysłowe: gorzelnia oraz 5 młynów. Ludność miejscowa trudniła się rolnictwem oraz wyrobem płótna[4].

W latach 1912–1929 gruntownie przebudowany został kościół parafialny.

21 sierpnia 1943 Niemcy rozstrzelali 11. mieszkańców wsi, 4 osoby aresztowano, a następnie zamordowano w lesie Zalesice, koło Julianki[5]

W latach 1949–1952 odbyła się gruntowna przebudowa kościoła parafialnego. W 2008 otwarto Dom Kultury w Choroniu.

Do 1925 roku istniała gmina Choroń. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

TurystykaEdytuj

Ok. 2 km na południowy wschód od wsi znajduje się zalew, gdzie można uprawiać sporty wodne. Zabytkowy kościół z XVII wieku. Aleja lipowa, również z XVII w. Ośrodek sportowy, w którego skład wchodzą: boisko do piłki nożnej, kort tenisowy, bieżnia, boiska do siatkówki i koszykówki.

Parafia rzymskokatolickaEdytuj

W czerwcu 1916 roku powstała rzymskokatolicka parafia w Choroniu, wydzielona z parafii św. Mikołaja w Przybynowie. Erygowana została przez biskupa kieleckiego, Augustyna Łosińskiego.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Leszczyńska-Skrętowa 1980 ↓.
  2. a b Bukowski 2011 ↓.
  3. Rymut 1999 ↓, s. 90-91.
  4. a b Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. I, hasło "Choroń". nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880. s. 631. [dostęp 2019–06–18].
  5. Józef Fajkowski, Jan Religa, Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945, Warszawa 1981, s. 81

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj